Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Tussen medailles en pantserauto’s

16 november 2017 Siebrand Krul

Militaire attachés zijn deels diplomaat, deels spion. In vredestijd kan het een luxueus leventje zijn, in oorlogstijd wat minder. Andrej Prezjbjano (1885-1963), kapitein van de tsaristische gardecavalerie, werd begin september 1914 door de Russische militaire attaché in Frankrijk doorgestuurd naar het hoofdkwartier van het Belgisch leger. Hij kon natuurlijk in zijn raarste dromen niet bevroeden dat een paar jaar later in zijn vaderland de hel zou losbreken, en zijn positie dramatisch veranderde.

Doordat de legerattaché voor de Lage Landen voor de zekerheid naar Nederland was uitgeweken, was er geen officiële Russische militaire vertegenwoordiger meer bij het Belgisch leger, een bondgenoot in deze Eerste Wereldoorlog. De Russische attaché nestelde zich in het Belgisch militaire establishment en verbleef op Belgisch grondgebied. Informatie van het front naar Rusland en Russische informatie aan koning Albert, de minister van oorlog De Broqueville en de Belgische generale staf overbrengen, waren zijn belangrijke taken.
Het aanhalen van de banden tussen beide bondgenoten door het gul uitdelen van Russische onderscheidingen aan Belgische militairen en het begeleiden van Russische delegaties langs het rustige Belgische front, waren standaardopdrachten. Belangrijker was wel de bemiddelingsrol die kapitein Prezjbjano speelde in het uitlenen van een detachement gepantserde automitrailleurs aan tsaristisch Rusland. In de stellingenoorlog was het voor de Belgen nutteloos. ter beschikking stellen van het door de stellingenoorlog inactief Belgisch detachement gepantserde automitrailleurs aan tsaristisch Rusland. Hij herhaalde dat met bij het Belgische leger gedetacheerde Britse gepantserde auto-eenheden van de luchtvaartafdeling van de Royal Navy. Beide buitenlandse eenheden werden in Galicië ingezet en na de Russische Revolutie teruggetrokken.

 

30 januari 1915: kroonprins Leopold heeft zojuist het Sint-Joriskruis door kapitein Prezjbjano opgespeld gekregen.

 

Genaturaliseerde Belg

Het werd spannend voor Prezjbjano toen de revolutie in Rusland ervoor zorgde dat hij onder een communistisch regime zou moeten werken. Zover kwam het evenwel niet, hij kon als vertegenwoordiger van de Witte Legers nog enkele jaren als kolonel militair attaché spelen. Uiteindelijk kreeg het Rode Leger de overhand en kon Prezjbjano niet anders dan de eer aan zichzelf houden en verder als burger door het leven gaan. Als genaturaliseerde Belg bouwde hij uiteindelijk in Parijs een postzegelhandel uit. Zijn relaties met andere uitgeweken Russische militairen gebruikte hij om tsaristisch militair erfgoed aan het Belgisch Koninklijk Legermuseum in Brussel te schenken.

 

 

Door buitenlandse bril

Via de memoires van Prezjbjano wordt een ander beeld van het Belgisch front geschetst. De auteur vult dat verder aan met een integere kijk op de Belgische oorlogsinspanning, de twijfels en de langdurige bereidwilligheid om afzonderlijke vredesopties te bewandelen zonder Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk daarover te raadplegen. Het relaas over de Belgische eenheid aan het Russisch front wordt hier tot de essentie herleid en in het ruimer kader van de relaties tussen Rusland en de West-Europese geallieerden geplaatst. Coudenys verwerkte het leven van Prezjbjano, zijn carrière en sympathie voor koning Albert tot een uitmuntende biografie. Het Belgische front bekeken door een buitenlandse bril, is een van de betere resultaten van alle recente publicaties over de Grote Oorlog.
(Harry van Royen)

(Openingsbeeld: De Russische Zaal in het Brusselse Legermuseum).

 

Wim Coudenys, Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht. Kolonel Andrej Prezjbjano, een Rus aan het IJzerfront. Polis, Kalmthout 2017. 373 blz., € 24,99. ISBN 978 94 631 0092 3

Bezoektip: Koninklijk Belgisch Legermuseum

Bekijk nog veel meer boekbesprekingen in de nieuwste G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder