Stelling

Erdogan-nationalisme is niet erger dan Trump-nationalisme

Stem

Agenda

Weg naar de stad
Als hoofdstad van de Europese Unie telt het stedelijk gebied Brussel op dit moment 1,8 miljoen inwoners. Met 180 nationaliteiten is het met recht een wereldstad. De tentoonstelling Gastvrij Brussel? / Bruxelles terre d’accuil? in het Joods Museum van België belicht de geschiedenis en actualiteit van de Brusselse migratie.
Dansen met de vijand
De Joodse Roosje Glaser is een jonge vrijgevochten vrouw: mooi, sportief, uitdagend, intelligent en ambitieus. Ze is een succesvolle danseres. Tijdens de eerste jaren van de oorlog probeert Roosje haar beroemde dansschool lang overeind te houden en ze trekt zich zo min mogelijk aan van anti-Joodse maatregelen. Dan wordt ze verraden door zowel haar ex-man als door haar minnaar, en wordt gedeporteerd.

Tussen medailles en pantserauto’s

16 november 2017 skrul

Militaire attachés zijn deels diplomaat, deels spion. In vredestijd kan het een luxueus leventje zijn, in oorlogstijd wat minder. Andrej Prezjbjano (1885-1963), kapitein van de tsaristische gardecavalerie, werd begin september 1914 door de Russische militaire attaché in Frankrijk doorgestuurd naar het hoofdkwartier van het Belgisch leger. Hij kon natuurlijk in zijn raarste dromen niet bevroeden dat een paar jaar later in zijn vaderland de hel zou losbreken, en zijn positie dramatisch veranderde.

Doordat de legerattaché voor de Lage Landen voor de zekerheid naar Nederland was uitgeweken, was er geen officiële Russische militaire vertegenwoordiger meer bij het Belgisch leger, een bondgenoot in deze Eerste Wereldoorlog. De Russische attaché nestelde zich in het Belgisch militaire establishment en verbleef op Belgisch grondgebied. Informatie van het front naar Rusland en Russische informatie aan koning Albert, de minister van oorlog De Broqueville en de Belgische generale staf overbrengen, waren zijn belangrijke taken.
Het aanhalen van de banden tussen beide bondgenoten door het gul uitdelen van Russische onderscheidingen aan Belgische militairen en het begeleiden van Russische delegaties langs het rustige Belgische front, waren standaardopdrachten. Belangrijker was wel de bemiddelingsrol die kapitein Prezjbjano speelde in het uitlenen van een detachement gepantserde automitrailleurs aan tsaristisch Rusland. In de stellingenoorlog was het voor de Belgen nutteloos. ter beschikking stellen van het door de stellingenoorlog inactief Belgisch detachement gepantserde automitrailleurs aan tsaristisch Rusland. Hij herhaalde dat met bij het Belgische leger gedetacheerde Britse gepantserde auto-eenheden van de luchtvaartafdeling van de Royal Navy. Beide buitenlandse eenheden werden in Galicië ingezet en na de Russische Revolutie teruggetrokken.

 

30 januari 1915: kroonprins Leopold heeft zojuist het Sint-Joriskruis door kapitein Prezjbjano opgespeld gekregen.

 

Genaturaliseerde Belg

Het werd spannend voor Prezjbjano toen de revolutie in Rusland ervoor zorgde dat hij onder een communistisch regime zou moeten werken. Zover kwam het evenwel niet, hij kon als vertegenwoordiger van de Witte Legers nog enkele jaren als kolonel militair attaché spelen. Uiteindelijk kreeg het Rode Leger de overhand en kon Prezjbjano niet anders dan de eer aan zichzelf houden en verder als burger door het leven gaan. Als genaturaliseerde Belg bouwde hij uiteindelijk in Parijs een postzegelhandel uit. Zijn relaties met andere uitgeweken Russische militairen gebruikte hij om tsaristisch militair erfgoed aan het Belgisch Koninklijk Legermuseum in Brussel te schenken.

 

 

Door buitenlandse bril

Via de memoires van Prezjbjano wordt een ander beeld van het Belgisch front geschetst. De auteur vult dat verder aan met een integere kijk op de Belgische oorlogsinspanning, de twijfels en de langdurige bereidwilligheid om afzonderlijke vredesopties te bewandelen zonder Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk daarover te raadplegen. Het relaas over de Belgische eenheid aan het Russisch front wordt hier tot de essentie herleid en in het ruimer kader van de relaties tussen Rusland en de West-Europese geallieerden geplaatst. Coudenys verwerkte het leven van Prezjbjano, zijn carrière en sympathie voor koning Albert tot een uitmuntende biografie. Het Belgische front bekeken door een buitenlandse bril, is een van de betere resultaten van alle recente publicaties over de Grote Oorlog.
(Harry van Royen)

(Openingsbeeld: De Russische Zaal in het Brusselse Legermuseum).

 

Wim Coudenys, Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht. Kolonel Andrej Prezjbjano, een Rus aan het IJzerfront. Polis, Kalmthout 2017. 373 blz., € 24,99. ISBN 978 94 631 0092 3

Bezoektip: Koninklijk Belgisch Legermuseum

Bekijk nog veel meer boekbesprekingen in de nieuwste G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Rosa Luxemburg van Hoorn

‘Het is niet nodig te hopen om te ondernemen noch te slagen om te volharden’. Deze gevleugelde uitspraak dringt zich op bij kennismaking met dit strijdbare leven. Tegen een overmacht van ‘linkse verraders’ en ‘rechtse onderdrukkers’ houdt Trien de revolutionaire strijd hoog. Tegen de argwaan van haar omgeving in propageert ze ijverig gezinsplanning als noodzakelijke weg naar emancipatie.

Lees verder

Kroniek

Rusland Gregoriaans

Honderd jaar geleden, op 14 februari 1918, voerde als een van de laatste landen ook Rusland de Gregoriaanse kalender in, zo’n 340 jaar nadat de paus met die naam de kalenderafwijking in de Juliaanse kalender had rechtgezet. De christelijke kalender moet, om het seizoensritme (‘tropische kalender’) secuur te volgen, schrikkeljaren gebruiken voor correctie. De Gregoriaanse kalender doe dat beter dan de Juliaanse. Als een land overstapte, sloeg het meteen een aantal dagen over, in het begin tien, bij de Russen al dertien.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder