Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Rijke boeren

16 november 2017 Siebrand Krul

Brabantse boeren waren na het vertrek van de Romeinen veel rijker dan altijd werd gedacht. Dat weten we dankzij speurwerk van amateurarcheologe Hanneke van Alphen. Een scherp paar ogen, twee stevige handen en soms een fototoestel. Ziedaar het belangrijkste gereedschap van Hanneke van Alphen (64). Bijna dagelijks trekt de Udense er wel even op uit om ergens in de regio de bodem te onderzoeken.

Archeologie is haar hartstochtelijk beleden hobby sinds ze als kind op de akker bij de ouderlijke boerderij een vuurstenen mesje ontdekte. Het was lange tijd een van haar meest bijzondere ondergrondse vondsten. Tot februari 2014. De stukken metaal die ze op een dag mee naar huis nam, bleken samen een oud zwaard te zijn. Hanneke kon haar ogen niet geloven.
Nog steeds moet ze zichzelf regelmatig in haar arm knijpen om te beseffen dat het echt is. Aan de rand van Uden stuitten professionele archeologen, die het werk na haar vondst overnamen, op 29 graven van 1500 jaar geleden. Het meest bijzondere is dat de overledenen allerlei kostbaarheden bij zich droegen: zwaarden, gouden munten, zilveren spelden, paardentuig, bijzondere sieraden. Blijkbaar waren de eerste kolonisten in het verlaten Brabant, zoals projectleider Fokko Kortlang de gemeenschap noemt, veel rijker dan we dachten. Het werpt een nieuw licht op de geschiedenis tussen het Romeinse Rijk en de Middeleeuwen.

 

De Merovigische schat die in Uden is gevonden. Periode 500-700 n.Chr. (Beeld RV)

 

Koppigheid

En dat allemaal dankzij de koppigheid van Hanneke van Alphen. Ze geloofde niets van de conclusies van een gemeentelijk bodemonderzoek op de plek waar een nieuwbouwwijk moest verrijzen. Niets bijzonders in de grond? Dat zou ze nog weleens zien.
Toen de bouwwerkzaamheden begonnen en een graafmachine een weg uitgroef, zag ze haar kans schoon. ‘Het was intuïtie. Ik zag meteen heel veel verkleuringen in het gele zand. Dat zegt al veel. Na een beetje spitten, kon ik de scherven uit de 14de eeuw zo oprapen. Andere vrijwilligers van onze groep gingen daarop meedoen. We haalden steeds meer naar boven. En een maand later vonden we dat zwaard.’
Tijdens een vakantie in IJsland kreeg Hanneke later dat jaar een telefoontje. Onderzoekers van de Universiteit van Leiden waren op dezelfde plek op elf graven gestuit. Later vonden ze er nog achttien. ‘Ik was zo gelukkig. Het was de bevestiging dat mijn gevoel klopte. Na de vondst van het zwaard en een gaaf potje dachten we wel dat er meer moest zijn. Zulke grote dingen tref je niet vaak. Sterker, ik denk niet dat ik ooit in mijn leven nog zoiets zal vinden.’

Hanneke graaft vrolijk verder. Twintig uur per week trekt ze ervoor uit. Meestal te voet of op de fiets. Heeft ze een schop nodig, dan pakt ze de auto. ‘Vroeger deed ik het meestal met mijn man. Hij had er oog voor, we praatten er ook veel over. Zes jaar geleden ben ik weduwe geworden. Sindsdien moet ik het alleen doen.’
(Trouw/Orkun Akinci)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder