Stelling

De zwarte Zwarte Piet verdwijnt - uiteindelijk

Stem

Agenda

Saskia eventjes thuis
Een van de meest persoonlijke meesterwerken van Rembrandt van Rijn, ‘Saskia en profil in kostbaar kostuum’ komt voor het eerst in ruim 250 jaar naar Nederland. Rembrandt voltooide het portret van zijn vrouw Saskia Uylenburgh kort na haar dood in 1642. Vanaf 24 november is het werk te zien in de tentoonstelling ‘Rembrandt & Saskia: Liefde in de Gouden Eeuw’ in het Fries Museum.
Schilder tussen de mensen
Van de Vlaamse schilder Adriaen Brouwer (ca. 1605-1638) is eigenlijk niet veel bekend. Hij werd geboren in Oudenaarde als zoon van een kartonschilder, maar woonde daar niet lang. Tijdens zijn turbulente leven zwierf hij door zowel de Noordelijke Nederlanden (Gouda, Amsterdam, Haarlem) als Zuidelijke Nederlanden. Hij stierf berooid in Antwerpen, waar hij ook nog enige tijd vastzat.

Naar de Oost en de West

16 november 2017 Siebrand Krul

In het Nationaal Archief te Den Haag ligt 1,2 kilometer aan archiefstukken van de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgeslagen. De tentoonstelling ‘De wereld van de VOC’ is dus slechts een fractie, die niettemin een wijde wereld opent. Geen romantisch jongensboek, wel een duizelingwekkende reis.

De expositie werd vormgegeven door decorontwerper Guus van Geffen, die veel heeft gewerkt in de theaterwereld. Het geheel is ingericht als varend schip, inclusief zeegeluiden en schuimige vergezichten, waarmee een illusie van deining wordt gecreëerd.
Bij het betreden, zeg maar het aanmonsteren, wordt de voorgeschiedenis en de organisatie van de VOC toegelicht en is ook de oprichtingsakte van de VOC door de Staten-Generaal uit 1602 te bewonderen. Binnen een ring worden daarna de wereldwijde bestemmingen uitgelicht, terwijl de ring zelf bij wijze van reling aspecten van het leven aan boord laat zien.
Die bestemmingen hebben exotische, maar vaak vertrouwde namen: Kaap de Goede Hoop, Perzië, Ceylon, India, Batavia en Indië, Japan, Formosa en China. Te zien zijn ook de spectaculaire eerste cartografische verkenningen van het ‘Zuidland’, oftewel Australië en Nieuw-Zeeland.

 

Zeegezicht door Hendrick Vroom (1566-1640).

Door een uitgekookte handelspolitiek en de inzet van de plaatselijke bevolking konden de overzeese posten vaak lang standhouden. Zo is er een filmfragment te bekijken met daarin de laatste bewoners van een tehuis voor ‘burgherladies’ op Sri Lanka, verre nazaten van VOC-dienaren. Als zodanig zijn ze verwant aan de ‘Vêrlander’, afstammelingen van Nederlanders, die fotograaf Geert Snoeijer portretteerde en waarvan er ook enkele zijn te zien.
Bijna abstract in zijn voorkomen is de klachtbrief die de bemanning van het schip Huis ten Eult opstelde. De mannen hebben de brief in cirkelvorm ondertekend, zodat er bij een eventuele veroordeling geen hoofdschuldige kon worden aangewezen. Dit document uit 1688 staat naast de serie Voorname artykelen, waarin de strenge huisregels en gruwelijke straffen (zoals geselingen en kielhalen) bij overtreding worden opgesomd. Omdat elke bemanningslid geacht werd ze te kennen, werden ze regelmatig voorgelezen.

 

Fragment van de benoemingsakte van Wollebrand Geleynssen de Jongh (1594-1674) als nieuwe directeur van de handelspost in Perzië.

‘De wereld van de VOC’ wordt gepresenteerd als een multi-digitale expositie, waarin de meeste informatie op de bijgeleverde tablet te vinden is. Hoe informatief ook, het is vooral het verrassende aanbod aan zeekaarten, rechtbankverslagen, schilderijen en foto’s, in combinatie met hertalingen van diverse teksten, wat de mensen een gezicht geeft.
Het leven aan boord en aan de wal wordt ook met geur opgeroepen. Enkele wereldbollen herbergen specimens van oosterse specerijen, die, hoe illusoir ook, gewoon bedwelmend zijn. Zo is de reis toch een beetje een jongensboek.
(Jaap Krol)

Nationaal Archief
Prins Willem Alexanderhof 20, Den Haag
0031-70 33 15 400
www.gahetna.nl/voc
De wereld van de VOC
Tot en met 24 juni 2018, di 10-21, woe-vrij 10-17, za-zo 11-17

(Openingsbeeld: De tentoonstelling, met een gezicht op Kaap de Goede Hoop, met twee ‘Vêrlander’. (Anne Reitsma Fotografie))

Ontdek nog meer boeiende historische tentoonstellingen in Nederland en België in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Wilhelmina niet, Hendrik wel

Sporthistoricus Jurryt van de Vooren heeft een buitengewoon aangenaam boek geschreven over de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam. Tal van deels onbekende aspecten passeren de revue. Die Spelen wekten bij mij altijd de indruk dat ze gericht waren op Amsterdam en omgeving. Niet helemaal ten onrecht, zo blijkt uit het boek.

Lees verder

Kroniek

IJsberende keizer

Het is zes uur in de ochtend wanneer de dienstdoende sergeant bij de Limburgse grenspost Witte Huis te Eijsden een stoet van negen auto’s ziet naderen. Groot is zijn verbazing wanneer één van de inzittenden zich bekendmaakt als Wilhelm II von Hohenzollern, dat Nederland hem asiel wil verlenen en dat hij graag verder wil.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder