Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Naar de Oost en de West

16 november 2017 Siebrand Krul

In het Nationaal Archief te Den Haag ligt 1,2 kilometer aan archiefstukken van de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgeslagen. De tentoonstelling ‘De wereld van de VOC’ is dus slechts een fractie, die niettemin een wijde wereld opent. Geen romantisch jongensboek, wel een duizelingwekkende reis.

De expositie werd vormgegeven door decorontwerper Guus van Geffen, die veel heeft gewerkt in de theaterwereld. Het geheel is ingericht als varend schip, inclusief zeegeluiden en schuimige vergezichten, waarmee een illusie van deining wordt gecreëerd.
Bij het betreden, zeg maar het aanmonsteren, wordt de voorgeschiedenis en de organisatie van de VOC toegelicht en is ook de oprichtingsakte van de VOC door de Staten-Generaal uit 1602 te bewonderen. Binnen een ring worden daarna de wereldwijde bestemmingen uitgelicht, terwijl de ring zelf bij wijze van reling aspecten van het leven aan boord laat zien.
Die bestemmingen hebben exotische, maar vaak vertrouwde namen: Kaap de Goede Hoop, Perzië, Ceylon, India, Batavia en Indië, Japan, Formosa en China. Te zien zijn ook de spectaculaire eerste cartografische verkenningen van het ‘Zuidland’, oftewel Australië en Nieuw-Zeeland.

 

Zeegezicht door Hendrick Vroom (1566-1640).

Door een uitgekookte handelspolitiek en de inzet van de plaatselijke bevolking konden de overzeese posten vaak lang standhouden. Zo is er een filmfragment te bekijken met daarin de laatste bewoners van een tehuis voor ‘burgherladies’ op Sri Lanka, verre nazaten van VOC-dienaren. Als zodanig zijn ze verwant aan de ‘Vêrlander’, afstammelingen van Nederlanders, die fotograaf Geert Snoeijer portretteerde en waarvan er ook enkele zijn te zien.
Bijna abstract in zijn voorkomen is de klachtbrief die de bemanning van het schip Huis ten Eult opstelde. De mannen hebben de brief in cirkelvorm ondertekend, zodat er bij een eventuele veroordeling geen hoofdschuldige kon worden aangewezen. Dit document uit 1688 staat naast de serie Voorname artykelen, waarin de strenge huisregels en gruwelijke straffen (zoals geselingen en kielhalen) bij overtreding worden opgesomd. Omdat elke bemanningslid geacht werd ze te kennen, werden ze regelmatig voorgelezen.

 

Fragment van de benoemingsakte van Wollebrand Geleynssen de Jongh (1594-1674) als nieuwe directeur van de handelspost in Perzië.

‘De wereld van de VOC’ wordt gepresenteerd als een multi-digitale expositie, waarin de meeste informatie op de bijgeleverde tablet te vinden is. Hoe informatief ook, het is vooral het verrassende aanbod aan zeekaarten, rechtbankverslagen, schilderijen en foto’s, in combinatie met hertalingen van diverse teksten, wat de mensen een gezicht geeft.
Het leven aan boord en aan de wal wordt ook met geur opgeroepen. Enkele wereldbollen herbergen specimens van oosterse specerijen, die, hoe illusoir ook, gewoon bedwelmend zijn. Zo is de reis toch een beetje een jongensboek.
(Jaap Krol)

Nationaal Archief
Prins Willem Alexanderhof 20, Den Haag
0031-70 33 15 400
www.gahetna.nl/voc
De wereld van de VOC
Tot en met 24 juni 2018, di 10-21, woe-vrij 10-17, za-zo 11-17

(Openingsbeeld: De tentoonstelling, met een gezicht op Kaap de Goede Hoop, met twee ‘Vêrlander’. (Anne Reitsma Fotografie))

Ontdek nog meer boeiende historische tentoonstellingen in Nederland en België in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder