Stelling

Het bombardement op Dresden was genocide.

Stem

Agenda

Luchtvaartdagen Soesterberg
Op 25 en 26 augustus vinden de Soesterberg Luchtvaartdagen (niet te verwarren met de Luchtmachtdagen die in 2019 worden gehouden) plaats bij het Nationaal Militair Museum (NMM) op Park Vliegbasis Soesterberg. Unieke vliegtuigen en straaljagers, waaronder de F-4 Phantom, worden uit het depot gehaald en voor het publiek tentoongesteld. Meer dan twintig vliegtuigen kunnen van dichtbij worden bekeken, in sommige kun je plaatsnemen in de cockpit. Ook is er een theatervoorstelling van het Flying Circus.
Resist!
In mei 1968 gaan in Parijs de studenten de straat op uit protest tegen conservatisme en moralisme. De tentoonstelling met de Engelstalige (?) naam Resist! The 1960s Protests, Photography & Visual Legacy in Bozar in Brussel blikt terug op dat protest, uitwaaierend naar de Praagse Lente, de Vietnamoorlog, de burgerrechtenbeweging in de VS en de Afrikaanse onafhankelijkheidsstrijd.

Naar de Oost en de West

16 november 2017 S. Krul

In het Nationaal Archief te Den Haag ligt 1,2 kilometer aan archiefstukken van de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgeslagen. De tentoonstelling ‘De wereld van de VOC’ is dus slechts een fractie, die niettemin een wijde wereld opent. Geen romantisch jongensboek, wel een duizelingwekkende reis.

De expositie werd vormgegeven door decorontwerper Guus van Geffen, die veel heeft gewerkt in de theaterwereld. Het geheel is ingericht als varend schip, inclusief zeegeluiden en schuimige vergezichten, waarmee een illusie van deining wordt gecreëerd.
Bij het betreden, zeg maar het aanmonsteren, wordt de voorgeschiedenis en de organisatie van de VOC toegelicht en is ook de oprichtingsakte van de VOC door de Staten-Generaal uit 1602 te bewonderen. Binnen een ring worden daarna de wereldwijde bestemmingen uitgelicht, terwijl de ring zelf bij wijze van reling aspecten van het leven aan boord laat zien.
Die bestemmingen hebben exotische, maar vaak vertrouwde namen: Kaap de Goede Hoop, Perzië, Ceylon, India, Batavia en Indië, Japan, Formosa en China. Te zien zijn ook de spectaculaire eerste cartografische verkenningen van het ‘Zuidland’, oftewel Australië en Nieuw-Zeeland.

 

Zeegezicht door Hendrick Vroom (1566-1640).

Door een uitgekookte handelspolitiek en de inzet van de plaatselijke bevolking konden de overzeese posten vaak lang standhouden. Zo is er een filmfragment te bekijken met daarin de laatste bewoners van een tehuis voor ‘burgherladies’ op Sri Lanka, verre nazaten van VOC-dienaren. Als zodanig zijn ze verwant aan de ‘Vêrlander’, afstammelingen van Nederlanders, die fotograaf Geert Snoeijer portretteerde en waarvan er ook enkele zijn te zien.
Bijna abstract in zijn voorkomen is de klachtbrief die de bemanning van het schip Huis ten Eult opstelde. De mannen hebben de brief in cirkelvorm ondertekend, zodat er bij een eventuele veroordeling geen hoofdschuldige kon worden aangewezen. Dit document uit 1688 staat naast de serie Voorname artykelen, waarin de strenge huisregels en gruwelijke straffen (zoals geselingen en kielhalen) bij overtreding worden opgesomd. Omdat elke bemanningslid geacht werd ze te kennen, werden ze regelmatig voorgelezen.

 

Fragment van de benoemingsakte van Wollebrand Geleynssen de Jongh (1594-1674) als nieuwe directeur van de handelspost in Perzië.

‘De wereld van de VOC’ wordt gepresenteerd als een multi-digitale expositie, waarin de meeste informatie op de bijgeleverde tablet te vinden is. Hoe informatief ook, het is vooral het verrassende aanbod aan zeekaarten, rechtbankverslagen, schilderijen en foto’s, in combinatie met hertalingen van diverse teksten, wat de mensen een gezicht geeft.
Het leven aan boord en aan de wal wordt ook met geur opgeroepen. Enkele wereldbollen herbergen specimens van oosterse specerijen, die, hoe illusoir ook, gewoon bedwelmend zijn. Zo is de reis toch een beetje een jongensboek.
(Jaap Krol)

Nationaal Archief
Prins Willem Alexanderhof 20, Den Haag
0031-70 33 15 400
www.gahetna.nl/voc
De wereld van de VOC
Tot en met 24 juni 2018, di 10-21, woe-vrij 10-17, za-zo 11-17

(Openingsbeeld: De tentoonstelling, met een gezicht op Kaap de Goede Hoop, met twee ‘Vêrlander’. (Anne Reitsma Fotografie))

Ontdek nog meer boeiende historische tentoonstellingen in Nederland en België in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Op naar de Zoo!

De Zoo naast het Centraal Station in Antwerpen staat voor veel Vlamingen gelijk met minstens een schoolreis tijdens de lagere schooltijd. Tegenwoordig scoort de buitenafdeling van de Zoo in Planckendael bij Mechelen beter. Het wandelparcours en de aankleding zijn er dan ook pastoraler dan in het centrum van Antwerpen. In de 19de eeuw was, voor elke grote Europese stad die zichzelf respecteerde, het hebben van een zoo vanzelfsprekend.

Lees verder

Kroniek

Hou maar op!

Honderd jaar geleden, op 14 augustus 1918, besprak de Oberste Heeresleitung (OHL) van de Duitsers de militaire toestand van de slopende en slepende oorlog met de keizers Wilhelm II van Duitsland en Karl I van Habsburg. De OHL concludeerde dat verder vechten ‘aussichtslos’ was. Karl was erop gebrand de strijd voort te zetten, Wilhelm, die al een poos niks meer te zeggen had, berustte in de situatie. Op de foto de OHL in november 1918 voor slot Wilhelmshöhe nabij Kassel.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder