Stelling

De zwarte Zwarte Piet verdwijnt - uiteindelijk

Stem

Agenda

Saskia eventjes thuis
Een van de meest persoonlijke meesterwerken van Rembrandt van Rijn, ‘Saskia en profil in kostbaar kostuum’ komt voor het eerst in ruim 250 jaar naar Nederland. Rembrandt voltooide het portret van zijn vrouw Saskia Uylenburgh kort na haar dood in 1642. Vanaf 24 november is het werk te zien in de tentoonstelling ‘Rembrandt & Saskia: Liefde in de Gouden Eeuw’ in het Fries Museum.
Schilder tussen de mensen
Van de Vlaamse schilder Adriaen Brouwer (ca. 1605-1638) is eigenlijk niet veel bekend. Hij werd geboren in Oudenaarde als zoon van een kartonschilder, maar woonde daar niet lang. Tijdens zijn turbulente leven zwierf hij door zowel de Noordelijke Nederlanden (Gouda, Amsterdam, Haarlem) als Zuidelijke Nederlanden. Hij stierf berooid in Antwerpen, waar hij ook nog enige tijd vastzat.

Jodensterilisatie?

16 november 2017 Siebrand Krul

Joden werden gedurende de Tweede Wereldoorlog niet verplicht gesteriliseerd, maar in tegenstelling tot in Duitsland, Frankrijk en België voerden de Duitse bezetters in Nederland wel degelijk een sterilisatiepolitiek. Het ging daarbij alleen om gemengde huwelijken. Overigens werd de praktische uitvoering door de dienstdoende artsen zo goed als gesaboteerd.

Op 7 juli 1942 liet Ferdinand aus der Fünten, hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung, het bureau dat Nederland ‘Judenfrei’ moest maken, aan de Joodse Raad weten dat gemengd gehuwde joden en ‘half-joden’ (kinderen van een joodse man en een niet-joodse vrouw) niet zouden worden geïnterneerd. Twee weken eerder had SS-leider Heinrich Himmler een dergelijke maatregel al uitgevaardigd. Op 5 mei 1943 liet het Duitse gezag in Nederland echter weten dat alleen joodse partners met kinderen uit een gemengd huwelijk mochten blijven als van één van hen geen nakomelingen meer te verwachten waren. Negen dagen later verscheen Aus der Fünten in hoogsteigen persoon in kamp Westerbork om in de grote zaal een groep van 103 gemengd gehuwden met kinderen toe te spreken.

 

De ‘Joodse Invalide’ op de hoek Weesperplein-Nieuwe Achtergracht in Amsterdam.

 

Zij kregen van hem een half uur de tijd om te kiezen tussen deportatie naar het oosten of sterilisatie. Wie voor het laatste koos mocht diezelfde avond nog naar huis, hoefde geen ster meer te dragen en kreeg een minder opvallende J in zijn/haar persoonsbewijs. Die avond kozen 51 personen voor sterilisatie. Zij werden overgebracht naar het bejaardentehuis ‘De Joodsche Invalide’ aan het Amsterdamse Weesperplein om vervolgens in een van de joodse ziekenhuizen onder bewaking te worden geopereerd. De kosten, ruim honderd gulden, moesten zij zelf betalen. In de zomer van 1944 werd deze sterilisatiepolitiek stopgezet. Volgens een Duitse bron hadden toen zo’n 2.562 joodse partners zich laten ‘ontsterren’: 1.146 mannen ‘überwiegend nach operativer Sterilisation’ en 1.416 vrouwen die er in geslaagd waren een bewijs van ‘Altersunfruchtbarkeit’ te krijgen. De eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat achteraf is gebleken dat het sterilisatieproject op grote schaal is gesaboteerd door de dienstdoende artsen en dat met name SS-Sturmbannführer Eduard Meyer, die de leiding had, wel heel opvallend vaak de verkeerde kant opkeek.
(Ben Speet)

(Openingsbeeld: De grote zaal in kamp Westerbork.)

 

In elke editie behandelt expert Ben Speet een vraag van een lezer van G- GESCHIEDENIS.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Wilhelmina niet, Hendrik wel

Sporthistoricus Jurryt van de Vooren heeft een buitengewoon aangenaam boek geschreven over de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam. Tal van deels onbekende aspecten passeren de revue. Die Spelen wekten bij mij altijd de indruk dat ze gericht waren op Amsterdam en omgeving. Niet helemaal ten onrecht, zo blijkt uit het boek.

Lees verder

Kroniek

IJsberende keizer

Het is zes uur in de ochtend wanneer de dienstdoende sergeant bij de Limburgse grenspost Witte Huis te Eijsden een stoet van negen auto’s ziet naderen. Groot is zijn verbazing wanneer één van de inzittenden zich bekendmaakt als Wilhelm II von Hohenzollern, dat Nederland hem asiel wil verlenen en dat hij graag verder wil.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder