Stelling

Erdogan-nationalisme is niet erger dan Trump-nationalisme

Stem

Agenda

Weg naar de stad
Als hoofdstad van de Europese Unie telt het stedelijk gebied Brussel op dit moment 1,8 miljoen inwoners. Met 180 nationaliteiten is het met recht een wereldstad. De tentoonstelling Gastvrij Brussel? / Bruxelles terre d’accuil? in het Joods Museum van België belicht de geschiedenis en actualiteit van de Brusselse migratie.
Dansen met de vijand
De Joodse Roosje Glaser is een jonge vrijgevochten vrouw: mooi, sportief, uitdagend, intelligent en ambitieus. Ze is een succesvolle danseres. Tijdens de eerste jaren van de oorlog probeert Roosje haar beroemde dansschool lang overeind te houden en ze trekt zich zo min mogelijk aan van anti-Joodse maatregelen. Dan wordt ze verraden door zowel haar ex-man als door haar minnaar, en wordt gedeporteerd.

Jodensterilisatie?

16 november 2017 skrul

Joden werden gedurende de Tweede Wereldoorlog niet verplicht gesteriliseerd, maar in tegenstelling tot in Duitsland, Frankrijk en België voerden de Duitse bezetters in Nederland wel degelijk een sterilisatiepolitiek. Het ging daarbij alleen om gemengde huwelijken. Overigens werd de praktische uitvoering door de dienstdoende artsen zo goed als gesaboteerd.

Op 7 juli 1942 liet Ferdinand aus der Fünten, hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung, het bureau dat Nederland ‘Judenfrei’ moest maken, aan de Joodse Raad weten dat gemengd gehuwde joden en ‘half-joden’ (kinderen van een joodse man en een niet-joodse vrouw) niet zouden worden geïnterneerd. Twee weken eerder had SS-leider Heinrich Himmler een dergelijke maatregel al uitgevaardigd. Op 5 mei 1943 liet het Duitse gezag in Nederland echter weten dat alleen joodse partners met kinderen uit een gemengd huwelijk mochten blijven als van één van hen geen nakomelingen meer te verwachten waren. Negen dagen later verscheen Aus der Fünten in hoogsteigen persoon in kamp Westerbork om in de grote zaal een groep van 103 gemengd gehuwden met kinderen toe te spreken.

 

De ‘Joodse Invalide’ op de hoek Weesperplein-Nieuwe Achtergracht in Amsterdam.

 

Zij kregen van hem een half uur de tijd om te kiezen tussen deportatie naar het oosten of sterilisatie. Wie voor het laatste koos mocht diezelfde avond nog naar huis, hoefde geen ster meer te dragen en kreeg een minder opvallende J in zijn/haar persoonsbewijs. Die avond kozen 51 personen voor sterilisatie. Zij werden overgebracht naar het bejaardentehuis ‘De Joodsche Invalide’ aan het Amsterdamse Weesperplein om vervolgens in een van de joodse ziekenhuizen onder bewaking te worden geopereerd. De kosten, ruim honderd gulden, moesten zij zelf betalen. In de zomer van 1944 werd deze sterilisatiepolitiek stopgezet. Volgens een Duitse bron hadden toen zo’n 2.562 joodse partners zich laten ‘ontsterren’: 1.146 mannen ‘überwiegend nach operativer Sterilisation’ en 1.416 vrouwen die er in geslaagd waren een bewijs van ‘Altersunfruchtbarkeit’ te krijgen. De eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat achteraf is gebleken dat het sterilisatieproject op grote schaal is gesaboteerd door de dienstdoende artsen en dat met name SS-Sturmbannführer Eduard Meyer, die de leiding had, wel heel opvallend vaak de verkeerde kant opkeek.
(Ben Speet)

(Openingsbeeld: De grote zaal in kamp Westerbork.)

 

In elke editie behandelt expert Ben Speet een vraag van een lezer van G- GESCHIEDENIS.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Rosa Luxemburg van Hoorn

‘Het is niet nodig te hopen om te ondernemen noch te slagen om te volharden’. Deze gevleugelde uitspraak dringt zich op bij kennismaking met dit strijdbare leven. Tegen een overmacht van ‘linkse verraders’ en ‘rechtse onderdrukkers’ houdt Trien de revolutionaire strijd hoog. Tegen de argwaan van haar omgeving in propageert ze ijverig gezinsplanning als noodzakelijke weg naar emancipatie.

Lees verder

Kroniek

Rusland Gregoriaans

Honderd jaar geleden, op 14 februari 1918, voerde als een van de laatste landen ook Rusland de Gregoriaanse kalender in, zo’n 340 jaar nadat de paus met die naam de kalenderafwijking in de Juliaanse kalender had rechtgezet. De christelijke kalender moet, om het seizoensritme (‘tropische kalender’) secuur te volgen, schrikkeljaren gebruiken voor correctie. De Gregoriaanse kalender doe dat beter dan de Juliaanse. Als een land overstapte, sloeg het meteen een aantal dagen over, in het begin tien, bij de Russen al dertien.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder