Stelling

Het oprukkend gebruik van de Engelse taal in musea is publieksvijandig

Stem

Agenda

Naar de Oost en de West
In het Nationaal Archief te Den Haag ligt 1,2 kilometer aan archiefstukken van de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgeslagen. De tentoonstelling ‘De wereld van de VOC’ is dus slechts een fractie, die niettemin een wijde wereld opent. Geen romantisch jongensboek, wel een duizelingwekkende reis.
Het kleine leven
Het Brusselse Hallepoortmuseum neemt met de nieuwe tentoonstelling Little Life de bezoeker mee naar een kleine wereld, die op wonderlijke wijze het huiselijk leven van de burgerlijke milieus uit de 19de en het begin van de 20ste eeuw verbeeldt. Koken, poetsen, de tafel dekken, het bed opmaken, bezoek ontvangen, een huis inrichten,… het dagelijkse leven blijkt voor het kinderspel een onuitputtelijke inspiratiebron.

Jodensterilisatie?

16 november 2017 skrul

Joden werden gedurende de Tweede Wereldoorlog niet verplicht gesteriliseerd, maar in tegenstelling tot in Duitsland, Frankrijk en België voerden de Duitse bezetters in Nederland wel degelijk een sterilisatiepolitiek. Het ging daarbij alleen om gemengde huwelijken. Overigens werd de praktische uitvoering door de dienstdoende artsen zo goed als gesaboteerd.

Op 7 juli 1942 liet Ferdinand aus der Fünten, hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung, het bureau dat Nederland ‘Judenfrei’ moest maken, aan de Joodse Raad weten dat gemengd gehuwde joden en ‘half-joden’ (kinderen van een joodse man en een niet-joodse vrouw) niet zouden worden geïnterneerd. Twee weken eerder had SS-leider Heinrich Himmler een dergelijke maatregel al uitgevaardigd. Op 5 mei 1943 liet het Duitse gezag in Nederland echter weten dat alleen joodse partners met kinderen uit een gemengd huwelijk mochten blijven als van één van hen geen nakomelingen meer te verwachten waren. Negen dagen later verscheen Aus der Fünten in hoogsteigen persoon in kamp Westerbork om in de grote zaal een groep van 103 gemengd gehuwden met kinderen toe te spreken.

 

De ‘Joodse Invalide’ op de hoek Weesperplein-Nieuwe Achtergracht in Amsterdam.

 

Zij kregen van hem een half uur de tijd om te kiezen tussen deportatie naar het oosten of sterilisatie. Wie voor het laatste koos mocht diezelfde avond nog naar huis, hoefde geen ster meer te dragen en kreeg een minder opvallende J in zijn/haar persoonsbewijs. Die avond kozen 51 personen voor sterilisatie. Zij werden overgebracht naar het bejaardentehuis ‘De Joodsche Invalide’ aan het Amsterdamse Weesperplein om vervolgens in een van de joodse ziekenhuizen onder bewaking te worden geopereerd. De kosten, ruim honderd gulden, moesten zij zelf betalen. In de zomer van 1944 werd deze sterilisatiepolitiek stopgezet. Volgens een Duitse bron hadden toen zo’n 2.562 joodse partners zich laten ‘ontsterren’: 1.146 mannen ‘überwiegend nach operativer Sterilisation’ en 1.416 vrouwen die er in geslaagd waren een bewijs van ‘Altersunfruchtbarkeit’ te krijgen. De eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat achteraf is gebleken dat het sterilisatieproject op grote schaal is gesaboteerd door de dienstdoende artsen en dat met name SS-Sturmbannführer Eduard Meyer, die de leiding had, wel heel opvallend vaak de verkeerde kant opkeek.
(Ben Speet)

(Openingsbeeld: De grote zaal in kamp Westerbork.)

 

In elke editie behandelt expert Ben Speet een vraag van een lezer van G- GESCHIEDENIS.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Tussen medailles en pantserauto’s

Militaire attachés zijn deels diplomaat, deels spion. In vredestijd kan het een luxueus leventje zijn, in oorlogstijd wat minder. Andrej Prezjbjano (1885-1963), kapitein van de tsaristische gardecavalerie, werd begin september 1914 door de Russische militaire attaché in Frankrijk doorgestuurd naar het hoofdkwartier van het Belgisch leger. Hij kon natuurlijk in zijn raarste dromen niet bevroeden dat een paar jaar later in zijn vaderland de hel zou losbreken, en zijn positie dramatisch veranderde.

Lees verder

Kroniek

Held van Peotillos

Tweehonderd jaar geleden, op 11 november 1817, stierf de vrijheidsstrijder Francisco Javier Mina voor het vuurpeloton. Mina was een Spaanse militair die vocht als guerrillastrijder in de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog en later de kant koos van Mexico in de Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder