Stelling

Gelukkig bestaat er geen buitenaards leven

Stem

Agenda

Gewapend met Schoonheid
Bij het zien van imposante kastelen, glimmende harnassen en dodelijke wapens denken we bijna altijd aan mannen. Maar wie macht en kracht alleen met ridders en mannelijkheid associeert, komt bedrogen uit. Op het Muiderslot is tot eind oktober de tentoonstelling ‘Gewapend met Schoonheid’ te zien waarin de machtsmiddelen van de vrouw, vaak onzichtbaar, maar des te voelbaarder, centraal staan.
Vergeten kroonprins
Vierhonderd jaar geleden werd Filips Willem van Oranje begraven in de Sint-Sulpitiuskerk te Diest. Naar aanleiding van dit jubileum is er een tentoonstelling samengesteld, die niet alleen enkele hoofdrolspelers van de Opstand belicht, maar ook het leven in en rond de Oranjestad zelf.

Jodensterilisatie?

16 november 2017 S. Krul

Joden werden gedurende de Tweede Wereldoorlog niet verplicht gesteriliseerd, maar in tegenstelling tot in Duitsland, Frankrijk en België voerden de Duitse bezetters in Nederland wel degelijk een sterilisatiepolitiek. Het ging daarbij alleen om gemengde huwelijken. Overigens werd de praktische uitvoering door de dienstdoende artsen zo goed als gesaboteerd.

Op 7 juli 1942 liet Ferdinand aus der Fünten, hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung, het bureau dat Nederland ‘Judenfrei’ moest maken, aan de Joodse Raad weten dat gemengd gehuwde joden en ‘half-joden’ (kinderen van een joodse man en een niet-joodse vrouw) niet zouden worden geïnterneerd. Twee weken eerder had SS-leider Heinrich Himmler een dergelijke maatregel al uitgevaardigd. Op 5 mei 1943 liet het Duitse gezag in Nederland echter weten dat alleen joodse partners met kinderen uit een gemengd huwelijk mochten blijven als van één van hen geen nakomelingen meer te verwachten waren. Negen dagen later verscheen Aus der Fünten in hoogsteigen persoon in kamp Westerbork om in de grote zaal een groep van 103 gemengd gehuwden met kinderen toe te spreken.

 

De ‘Joodse Invalide’ op de hoek Weesperplein-Nieuwe Achtergracht in Amsterdam.

 

Zij kregen van hem een half uur de tijd om te kiezen tussen deportatie naar het oosten of sterilisatie. Wie voor het laatste koos mocht diezelfde avond nog naar huis, hoefde geen ster meer te dragen en kreeg een minder opvallende J in zijn/haar persoonsbewijs. Die avond kozen 51 personen voor sterilisatie. Zij werden overgebracht naar het bejaardentehuis ‘De Joodsche Invalide’ aan het Amsterdamse Weesperplein om vervolgens in een van de joodse ziekenhuizen onder bewaking te worden geopereerd. De kosten, ruim honderd gulden, moesten zij zelf betalen. In de zomer van 1944 werd deze sterilisatiepolitiek stopgezet. Volgens een Duitse bron hadden toen zo’n 2.562 joodse partners zich laten ‘ontsterren’: 1.146 mannen ‘überwiegend nach operativer Sterilisation’ en 1.416 vrouwen die er in geslaagd waren een bewijs van ‘Altersunfruchtbarkeit’ te krijgen. De eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat achteraf is gebleken dat het sterilisatieproject op grote schaal is gesaboteerd door de dienstdoende artsen en dat met name SS-Sturmbannführer Eduard Meyer, die de leiding had, wel heel opvallend vaak de verkeerde kant opkeek.
(Ben Speet)

(Openingsbeeld: De grote zaal in kamp Westerbork.)

 

In elke editie behandelt expert Ben Speet een vraag van een lezer van G- GESCHIEDENIS.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Innige relatie

Abdul Karim is pas 24 wanneer hij in 1887 uit Indië in Engeland aankomt als persoonlijke tafeldienaar van koningin Victoria. De vroegere assistent-klerk van de gevangenis in Agra promoveert spoedig tot privé-secretaris of Munshi van de keizerin van India herself; hij leert haar Urdu, instrueert Indiase zaken en wordt haar favoriete gezelschap.

Lees verder

Kroniek

Karl verliest zijn stad

Op 10 mei 1953, 65 jaar geleden, werd de Saksische stad Chemnitz hernoemd tot Karl-Marx-Stadt. Dat was een uitloper van het ‘Marx-jaar’ en ook, zo verklaarde ministerpresident Otto Grotewohl van de DDR, een hommage aan de sterke arbeideristische traditie van de stad. Naar de mening van al die arbeiders werd niet getaald.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder