Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Jodensterilisatie?

16 november 2017 Siebrand Krul

Joden werden gedurende de Tweede Wereldoorlog niet verplicht gesteriliseerd, maar in tegenstelling tot in Duitsland, Frankrijk en België voerden de Duitse bezetters in Nederland wel degelijk een sterilisatiepolitiek. Het ging daarbij alleen om gemengde huwelijken. Overigens werd de praktische uitvoering door de dienstdoende artsen zo goed als gesaboteerd.

Op 7 juli 1942 liet Ferdinand aus der Fünten, hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung, het bureau dat Nederland ‘Judenfrei’ moest maken, aan de Joodse Raad weten dat gemengd gehuwde joden en ‘half-joden’ (kinderen van een joodse man en een niet-joodse vrouw) niet zouden worden geïnterneerd. Twee weken eerder had SS-leider Heinrich Himmler een dergelijke maatregel al uitgevaardigd. Op 5 mei 1943 liet het Duitse gezag in Nederland echter weten dat alleen joodse partners met kinderen uit een gemengd huwelijk mochten blijven als van één van hen geen nakomelingen meer te verwachten waren. Negen dagen later verscheen Aus der Fünten in hoogsteigen persoon in kamp Westerbork om in de grote zaal een groep van 103 gemengd gehuwden met kinderen toe te spreken.

 

De ‘Joodse Invalide’ op de hoek Weesperplein-Nieuwe Achtergracht in Amsterdam.

 

Zij kregen van hem een half uur de tijd om te kiezen tussen deportatie naar het oosten of sterilisatie. Wie voor het laatste koos mocht diezelfde avond nog naar huis, hoefde geen ster meer te dragen en kreeg een minder opvallende J in zijn/haar persoonsbewijs. Die avond kozen 51 personen voor sterilisatie. Zij werden overgebracht naar het bejaardentehuis ‘De Joodsche Invalide’ aan het Amsterdamse Weesperplein om vervolgens in een van de joodse ziekenhuizen onder bewaking te worden geopereerd. De kosten, ruim honderd gulden, moesten zij zelf betalen. In de zomer van 1944 werd deze sterilisatiepolitiek stopgezet. Volgens een Duitse bron hadden toen zo’n 2.562 joodse partners zich laten ‘ontsterren’: 1.146 mannen ‘überwiegend nach operativer Sterilisation’ en 1.416 vrouwen die er in geslaagd waren een bewijs van ‘Altersunfruchtbarkeit’ te krijgen. De eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat achteraf is gebleken dat het sterilisatieproject op grote schaal is gesaboteerd door de dienstdoende artsen en dat met name SS-Sturmbannführer Eduard Meyer, die de leiding had, wel heel opvallend vaak de verkeerde kant opkeek.
(Ben Speet)

(Openingsbeeld: De grote zaal in kamp Westerbork.)

 

In elke editie behandelt expert Ben Speet een vraag van een lezer van G- GESCHIEDENIS.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder