Stelling

Het oprukkend gebruik van de Engelse taal in musea is publieksvijandig

Stem

Agenda

Naar de Oost en de West
In het Nationaal Archief te Den Haag ligt 1,2 kilometer aan archiefstukken van de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgeslagen. De tentoonstelling ‘De wereld van de VOC’ is dus slechts een fractie, die niettemin een wijde wereld opent. Geen romantisch jongensboek, wel een duizelingwekkende reis.
Het kleine leven
Het Brusselse Hallepoortmuseum neemt met de nieuwe tentoonstelling Little Life de bezoeker mee naar een kleine wereld, die op wonderlijke wijze het huiselijk leven van de burgerlijke milieus uit de 19de en het begin van de 20ste eeuw verbeeldt. Koken, poetsen, de tafel dekken, het bed opmaken, bezoek ontvangen, een huis inrichten,… het dagelijkse leven blijkt voor het kinderspel een onuitputtelijke inspiratiebron.

Big Brother is een flitspaal

27 september 2017 skrul

Naast een hectometerpaal tuurt een veldwachter gespannen de weg af. Een wagen nadert. De ogen van de agent vernauwen zich: die gaat minstens dertig! Rap geeft hij een seintje naar zijn collega bij de volgende paal die meteen zijn chronometer indrukt. Na het passeren van de auto kijkt hij op het klokje. Raak!: de automobilist heeft de honderd meter veel te snel afgelegd.

Er volgt een seintje naar een agent iets verderop. Die houdt het voertuig staande en deelt een bekeuring uit. Deze scene uit 1925 beschrijft de ‘autoval’. Het was lange tijd de manier waarop snelheidscontroles werden uitgevoerd. De auto werd in die beginjaren met argusogen bekeken. Hij maakte veel herrie, reed onverantwoord hard en verschrikte de andere weggebruiker, het paard. In een poging het brullende monster te beteugelen werd in Nederland in 1908 de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom voor motorvoertuigen op tien kilometer per uur werd vastgesteld en op vijftien daarbuiten. De onvrede onder de gemotoriseerde weggebruikers over deze rigoureuze maatregel was groot. Fietsers, bespannen rijtuigen of zelfs een kreupel paard reden de automobilist spottend voorbij. Meesmuilend werd de snelheidslimiet ‘een ezelsdraf’ genoemd. De verkeersregel werd massaal genegeerd en stierf een stille dood.

 

Radarcontrole door de Rijkswacht te Gent omstreeks 1970.

 

‘Has been gatsoed’

Het vaststellen of iemand te hard reed was in die tijd een hele kunst. Toestellen waarmee de politie dat kon meten waren er nog niet. Pas in de jaren vijftig kwam de Nederlandse rallyrijder Maurice Gatsonides met een werkbare oplossing, de Gatsometer. Die bestond uit een telwerk verbonden met twee dunnen rubberen slangetjes die op tien meter afstand van elkaar over het wegdek werden gelegd. Het telmechanisme werd geactiveerd via luchtdruk wanneer een auto over het eerste slangetje reed en stopte zodra de wagen het tweede slangetje raakte. In een tabel kon dan de snelheid worden afgelezen. In 1958 nam de Velser politie als eerste de meter in gebruik. Om de bewijskracht van zijn vinding vast te leggen liet Gatsonides zich in 1959 met behulp van zijn meter op de bon slingeren. Het leverde de oud coureur inderdaad de gewenste veroordeling op. De boete van elf gulden betaalde hij lachend. Zijn bedrijf floreerde en is vandaag de dag nog steeds toonaangevend. Wie bijvoorbeeld in Engeland wordt geflitst ‘has been gatsoed’.
Nieuwe technieken dienden zich aan. Snelheidsmeting met behulp van radar werd voor het eerst omstreeks 1962 toegepast. In 1969 werden radar en camera gekoppeld waardoor snelheidsovertreders automatisch konden worden gefotografeerd. Daarbij werd een krachtige flits gebruikt, vandaar de uitdrukking ‘geflitst worden’. De eerste flitsers waren nog groot en werden in speciale opsporingswagens gemonteerd. Uiteindelijk konden ze worden ingebouwd in onopvallende voorwerpen, zoals containers. De eerste snelheidsmeters met een vaste locatie verschenen tegen het eind van de vorige eeuw in het straatbeeld. Dat waren grote kasten met daarin de camera en de meetapparatuur, geplaatst aan hoge masten. De flitspaal was geboren.

 

 

Als we prins Laurent kunnen bijhouden

De vrije jongens van de weg zagen de toenemende controle morrend aan en begonnen zich te roeren. Snelheidscontroles zouden geen enkel doel dienen, onnodig betuttelen en er vooral zijn om de staatskas te spekken. De Nederlandse journalist Frank Jacobs bundelde die weerstand in de Tuf-Tuf Club, een website die tussen 2000 en 2004 in de lucht was. Een woordvoerder verklaarde: ‘Autorijden is een verworven, peperduur betaald genot. Dat laten we ons dus niet ontnemen door kleptomane, slecht presterende bewindslieden en hun slaafse ambtenaren in de berm’. Locaties van flitspalen werden online gedeeld net als middelen ze te slim af te zijn zoals de radarverklikker. Mocht het toch tot een bekeuring komen, dan bood een bezwaarschriftgenerator hulp. Ook werd het vernielen van de palen op zijn minst niet veroordeeld. De toon was fel. Landelijk verkeersofficier Koos Spee werd een struikrover genoemd, met Hitler vergeleken en beticht van het leiding geven aan een criminele organisatie. Spee was ‘not amused’. Tot vijf keer toe probeerde hij tevergeefs Frank Jacobs en zijn Tuf-Tuf club veroordeeld te krijgen wegen laster.
Ondertussen was er ook een Vlaamse afdeling van de Tuf-Tuf Club in het leven geroepen, met de Mechelaar Willem Laurens als woordvoerder. Het meest verregaande ‘verzetsplan’ van de Belgische tak was het volgen, filmen en openbaar maken van de wetsdienaars die argeloze automobilisten flitsen en ‘de duvel aandoen’. Ook politici en de leden van het vorstenhuis zouden niet worden ontzien: ‘Als wij tenminste prins Laurent kunnen bijhouden’. Er rezen verdenkingen dat de club vernielingen van flitspalen organiseerde. De Vlaamse media spraken van ‘snelwegterrorisme’. De vernielingen werden niet bewezen, wel werd Willem Laurens in 2004 veroordeeld voor bendevorming.

 

Hilarisch zijn onverminderd de onbedoeld geflitsten, zoals eenden en loslopende paarden. Net zoals de voorkant van motorfietsen zijn ze niet van een kenteken voorzien en kunnen dus evenmin worden beboet.

 

Het alziende oog

Ook politiek werd de flitspaal in België een steen des aanstoots. Aanvankelijk stonden bijna alle palen in Vlaanderen terwijl Wallonië er maar een paar had. Volgens veel Vlamingen het gevolg van politieke koehandel. Daar betaalden de Walen wel een prijs voor: meer verkeersdoden. Maar het lijkt erop dat de Walen hun achterstand willen wegwerken. Onlangs werd bij Namen de Mesta Fusion opgeteld: de moeder aller flitspalen en volgens het webmagazine autowereld.com de ‘natte droom van overheden’. Deze superintelligente flitspaal kan werkelijk alles en iedereen op de weg in de gaten houden en wel 32 bestuurders gelijktijdig op de bon slingeren. In combinatie met een landelijk cameraschild wil België de flitspalen ook inzetten als wapen in de strijd tegen het terrorisme. De Belgische autoriteiten hebben het over een ‘veiligheidsrevolutie’. De Belgische Privacy Commissie is minder enthousiast en spreekt van ‘totale surveillance’. Big Brother bestaat, het is een flitspaal.
(Harry Stalknecht)

Lees het volledige artikel en nog veel meer interessant historisch nieuws in de jongste G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!

 

(Openingsbeeld: Een agent op een motor houdt een automobilist staande, Rotterdam, 1920. (Nationaal Archief/Spaarnestad/Het Leven/Richard Strauss))


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Tussen medailles en pantserauto’s

Militaire attachés zijn deels diplomaat, deels spion. In vredestijd kan het een luxueus leventje zijn, in oorlogstijd wat minder. Andrej Prezjbjano (1885-1963), kapitein van de tsaristische gardecavalerie, werd begin september 1914 door de Russische militaire attaché in Frankrijk doorgestuurd naar het hoofdkwartier van het Belgisch leger. Hij kon natuurlijk in zijn raarste dromen niet bevroeden dat een paar jaar later in zijn vaderland de hel zou losbreken, en zijn positie dramatisch veranderde.

Lees verder

Kroniek

Held van Peotillos

Tweehonderd jaar geleden, op 11 november 1817, stierf de vrijheidsstrijder Francisco Javier Mina voor het vuurpeloton. Mina was een Spaanse militair die vocht als guerrillastrijder in de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog en later de kant koos van Mexico in de Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder