Stelling

Hobby-archeologen verrijken onze geschiedenis

Stem

Agenda

Oorlog in Vlaanderen
Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.
Gewoon puissant rijk
Twee bijzondere exposities in Noord-Nederland over welstand en fortuin. De oude academiestad Franeker en de voormalige Hanzestad Groningen laten hun voorouders pronken met familiewapens, zilver en kostbare schilderijen. De vooraanstaande leden van de Groningse bestuurderselite hadden doorgaans een huis in de stad en een borg in de Ommelanden of Veenkoloniën. De provincie Groningen telde zo ooit 200 borgen, riante paleisvilla’s met een lange bouwgeschiedenis en een exclusief interieur. Veel huizen zijn gesloopt (er zijn nog zestien te bewonderen), waarmee ook veel kunstschatten op drift raakten.

Oorlog in Vlaanderen

06 september 2017 skrul

Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.

In 1917 begon de 20ste eeuw eigenlijk pas goed. De zich maar voortslepende oorlog werd steeds massaler en internationaler, waarbij de modernste artillerietechnieken werden ingezet om de doorbraak te forceren. Tevens moesten grote, nationalistische propagandacampagnes het moreel van zowel militairen als burgers hooghouden. De oorlog werd zo een grootschalige industrie, die het landschap definitief zou veranderen. Even voor de juiste proporties: tussen juni en december sneuvelden er meer dan 160.000 militairen in de Westhoek, een regio die kleiner is dan de provincie Utrecht.
Ondanks deze grootschalige drang tot breken en vernietigen wordt de expositie te Ieper juist gedragen door kleingrut als enkele identificatieplaatjes, geschreven dagboekfragmenten en het theeservies van de Britse veldmaarschalk Douglas Haig. De kunst van het weglaten is hier de norm, de beste manier om het onzegbare te vertellen. Veel indruk maakt de grote kalender waarop de aantallen slachtoffers van de diverse legerdivisies staan vermeld. Juist de precieze verliezen bij de precieze data maken duidelijk hoe massaal en internationaal de oorlog was – uit het Gemenebest kwamen onder andere Nieuw-Zeelanders, Australiërs, Ieren, Zuid-Afrikanen en Canadezen. Anno 2017 worden er nog altijd namen toegevoegd aan de slachtofferlijst, net zoals er nog altijd munitie wordt gevonden.
Speciale aandacht verdienen de foto’s van de Australische fotograaf en avonturier Frank Hurley, die in 1917 als lid van Ernest Schackletons bijna rampzalige poolexpeditie met de Endurance net was teruggekeerd uit Antarctica. Hurley zag het als zijn missie om de ultieme oorlogsfoto te maken, die de werkelijkheid het dichtst zou benaderen. Hoewel hij geregeld gebruik maakte van trucage om het beeld verhalender te maken, wordt zijn beste werk gekenmerkt door veelzeggende leegtes. Juist die bijna abstracte weergave maakt zijn foto’s zo indringend. Kleine waarschuwing: sommige afbeeldingen zijn niet geschikt voor gevoelige geesten en kleine kinderen.
De overige tentoonstellingen zijn te zien in Langemark-Poelkapelle, Zonnebeke, Mesen en Kemmel, ieder met weer een eigen thematiek. Verder zijn er in de Westhoek zeven infomodules te bekijken.
(Jaap Krol)

IEPER (B)
In Flanders Fields Museum. Lakenhalle – Grote Markt 34. 0032-57 23 92 20
www.inflandersfields.be
1917. Totale Oorlog in Vlaanderen. Tot en met 31december, ma-zo 10-18

Lees nog veel meer tentoonstellingstips in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klanktovenaar in de schaduw

Toen Ry Cooder in 2009 zijn (hoogstwaarschijnlijk) laatste concerten in de Lage Landen gaf, was de cirkel rond. In Nederland boekte hij namelijk in 1972 zijn eerste commerciële succes met een album dat gaat over de Dust Bowl en de Grote Depressie. Zijn empathie voor de kleine man had hij thuis – een communistisch nest van Europese migranten- meegekregen. Gitaar spelen leerde hij al zeer jong na een ongeluk waarbij hij een oog verloor.

Lees verder

Kroniek

Ont-brekend glas

De kranten melden begin september 1947, nu zeventig jaar geleden, dat drie jaar na de bevrijding van Nijmegen, een groot deel van de inwoners nog altijd verstoken is van glas in hun woningen. Dezer dagen echter, kreeg de gemeente de beschikking over 1.500 m2 glas. Hiervan kunnen alle woningen voor de winter van glas worden voorzien. Rijk en gemeente zullen hen, die de direct te maken kosten niet kunnen betalen, financieel tegemoet komen. Op de foto de door gallieerde bommen verwoeste binnenstad met op de achtergrond de Waalburg.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder