Stelling

Hobby-archeologen verrijken onze geschiedenis

Stem

Agenda

Oorlog in Vlaanderen
Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.
Gewoon puissant rijk
Twee bijzondere exposities in Noord-Nederland over welstand en fortuin. De oude academiestad Franeker en de voormalige Hanzestad Groningen laten hun voorouders pronken met familiewapens, zilver en kostbare schilderijen. De vooraanstaande leden van de Groningse bestuurderselite hadden doorgaans een huis in de stad en een borg in de Ommelanden of Veenkoloniën. De provincie Groningen telde zo ooit 200 borgen, riante paleisvilla’s met een lange bouwgeschiedenis en een exclusief interieur. Veel huizen zijn gesloopt (er zijn nog zestien te bewonderen), waarmee ook veel kunstschatten op drift raakten.

Verslag van een helletocht

11 augustus 2017 skrul

Waarom hebben zij het niet overleefd en ik wèl? Die ene vraag heeft overlevenden van de nazi-kampen de rest van hun leven bezig gehouden. Zo ook Tobias Schiff (1925-2000), een Joodse tiener uit Antwerpen die in augustus 1942 op transport werd gezet. Acht van de duizend gedeporteerden overleefden de nazi-gruwel. God kon Schiff alvast geen antwoord (meer) geven, na alles wat hij gezien had.

Hij schrijft zijn overleving toe aan een reeks van toevalligheden zodat hij telkens de fatale selectie ontliep. Maar toeval kan een mens in de hand werken, meent Schiff. Zijn talenkennis, zijn optimisme, zijn mensenkennis en zijn gave om te anticiperen op onverwachte situaties hebben hem op cruciale ogenblikken het leven gered.
Grondslag van dit boek is een documentaire uit 1988 die te kort was om recht te doen aan een helletocht van 33 maanden langs een reeks kleinere kampen, Birkenau en ten slotte Bergen-Belsen. Arnon Grunberg plaatst in het voorwoord de tekst op het niveau van de grote, ‘echte’ schrijvers van de kampliteratuur zoals Primo Levi en Imre Kertész. Schiff heeft geen stilistische trucjes nodig om zijn hallucinante ervaringen vast te (laten) leggen in een tekst die de spreektaal benadert: zonder franjes, zonder leestekens maar kort, ritmisch, bijna staccato waar hij het heeft over gevoelens die alleen kampbewoners gekend hebben. De obsessie van honger bijvoorbeeld (‘honger heeft geen verhaal verhaal benodigt hersenen’) of het ontroerende afscheid nemen van zijn vader. Wie dit boek gelezen heeft, is medegetuige geworden en kan dus niet langer de gruwel ontkennen. De heruitgave komt op het juiste ogenblik in een verdeeld Europa dat lijkt te kiezen tussen nationalisme en populisme.
(Luc Minten)

Tobias Schiff
Terug op de plaats die ik nooit heb verlaten
EPO, Antwerpen 2017. 215 blz., € 19,90, ISBN 978 94 626 7104 1


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klanktovenaar in de schaduw

Toen Ry Cooder in 2009 zijn (hoogstwaarschijnlijk) laatste concerten in de Lage Landen gaf, was de cirkel rond. In Nederland boekte hij namelijk in 1972 zijn eerste commerciële succes met een album dat gaat over de Dust Bowl en de Grote Depressie. Zijn empathie voor de kleine man had hij thuis – een communistisch nest van Europese migranten- meegekregen. Gitaar spelen leerde hij al zeer jong na een ongeluk waarbij hij een oog verloor.

Lees verder

Kroniek

Ont-brekend glas

De kranten melden begin september 1947, nu zeventig jaar geleden, dat drie jaar na de bevrijding van Nijmegen, een groot deel van de inwoners nog altijd verstoken is van glas in hun woningen. Dezer dagen echter, kreeg de gemeente de beschikking over 1.500 m2 glas. Hiervan kunnen alle woningen voor de winter van glas worden voorzien. Rijk en gemeente zullen hen, die de direct te maken kosten niet kunnen betalen, financieel tegemoet komen. Op de foto de door gallieerde bommen verwoeste binnenstad met op de achtergrond de Waalburg.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder