Stelling

Klimaatgeschiedenis verdient meer aandacht

Stem

Agenda

Mythen, symbolen en ras
De tentoonstelling De SS, veelzijdig extremisme in het Nationaal Bevrijdingsmuseum te Groesbeek handelt over de structuur en intenties van een van de meest misdadige organisaties van de vorige eeuw. Het ‘veelzijdige’ betreft de terreinen waar de Schutzstaffel opereerde: het bedrijfsleven, de Holocaust en de programma’s rond raszuiverheid. Een bescheiden en ongemakkelijke expositie.
Weg naar de stad
Als hoofdstad van de Europese Unie telt het stedelijk gebied Brussel op dit moment 1,8 miljoen inwoners. Met 180 nationaliteiten is het met recht een wereldstad. De tentoonstelling Gastvrij Brussel? / Bruxelles terre d’accuil? in het Joods Museum van België belicht de geschiedenis en actualiteit van de Brusselse migratie.

Verslag van een helletocht

11 augustus 2017 skrul

Waarom hebben zij het niet overleefd en ik wèl? Die ene vraag heeft overlevenden van de nazi-kampen de rest van hun leven bezig gehouden. Zo ook Tobias Schiff (1925-2000), een Joodse tiener uit Antwerpen die in augustus 1942 op transport werd gezet. Acht van de duizend gedeporteerden overleefden de nazi-gruwel. God kon Schiff alvast geen antwoord (meer) geven, na alles wat hij gezien had.

Hij schrijft zijn overleving toe aan een reeks van toevalligheden zodat hij telkens de fatale selectie ontliep. Maar toeval kan een mens in de hand werken, meent Schiff. Zijn talenkennis, zijn optimisme, zijn mensenkennis en zijn gave om te anticiperen op onverwachte situaties hebben hem op cruciale ogenblikken het leven gered.
Grondslag van dit boek is een documentaire uit 1988 die te kort was om recht te doen aan een helletocht van 33 maanden langs een reeks kleinere kampen, Birkenau en ten slotte Bergen-Belsen. Arnon Grunberg plaatst in het voorwoord de tekst op het niveau van de grote, ‘echte’ schrijvers van de kampliteratuur zoals Primo Levi en Imre Kertész. Schiff heeft geen stilistische trucjes nodig om zijn hallucinante ervaringen vast te (laten) leggen in een tekst die de spreektaal benadert: zonder franjes, zonder leestekens maar kort, ritmisch, bijna staccato waar hij het heeft over gevoelens die alleen kampbewoners gekend hebben. De obsessie van honger bijvoorbeeld (‘honger heeft geen verhaal verhaal benodigt hersenen’) of het ontroerende afscheid nemen van zijn vader. Wie dit boek gelezen heeft, is medegetuige geworden en kan dus niet langer de gruwel ontkennen. De heruitgave komt op het juiste ogenblik in een verdeeld Europa dat lijkt te kiezen tussen nationalisme en populisme.
(Luc Minten)

Tobias Schiff
Terug op de plaats die ik nooit heb verlaten
EPO, Antwerpen 2017. 215 blz., € 19,90, ISBN 978 94 626 7104 1


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

De Führer uit Bouillon

In de Belgische televisiereeks De Nieuwe Orde legde Maurice De Wilde in de jaren 1980 collaborateurs uit WO II op de rooster. Alleen door Léon Degrelle, voor de doodstraf in Spanje ondergedoken, werd de scherprechter zo niet platgewalst dan toch dood gebulderd. In extreem-rechtse hoek had Vlaanderen het VNV, in Wallonië groeide Rex, geleid door Degrelle. In 1936 brak Rex spectaculair door, maar was in 1939 alweer uitgeteld, waarna de politicus tijdens de Duitse bezetting voor de militaire collaboratie koos.

Lees verder

Kroniek

Val van Falaise

Precies zeshonderd jaar geleden, in januari 1418, is de verrassing enorm als de onneembaar geachte vesting Falaise zich overgeeft aan koning Hendrik V van Engeland. Nu is Normandië geheel in Engelse handen. Fort Falaise was omstreeks 1120 gebouwd als residentie van de hertogen van Normandië, door de zoon van Willem de Veroveraar.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder