Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Verslag van een helletocht

11 augustus 2017 Siebrand Krul

Waarom hebben zij het niet overleefd en ik wèl? Die ene vraag heeft overlevenden van de nazi-kampen de rest van hun leven bezig gehouden. Zo ook Tobias Schiff (1925-2000), een Joodse tiener uit Antwerpen die in augustus 1942 op transport werd gezet. Acht van de duizend gedeporteerden overleefden de nazi-gruwel. God kon Schiff alvast geen antwoord (meer) geven, na alles wat hij gezien had.

Hij schrijft zijn overleving toe aan een reeks van toevalligheden zodat hij telkens de fatale selectie ontliep. Maar toeval kan een mens in de hand werken, meent Schiff. Zijn talenkennis, zijn optimisme, zijn mensenkennis en zijn gave om te anticiperen op onverwachte situaties hebben hem op cruciale ogenblikken het leven gered.
Grondslag van dit boek is een documentaire uit 1988 die te kort was om recht te doen aan een helletocht van 33 maanden langs een reeks kleinere kampen, Birkenau en ten slotte Bergen-Belsen. Arnon Grunberg plaatst in het voorwoord de tekst op het niveau van de grote, ‘echte’ schrijvers van de kampliteratuur zoals Primo Levi en Imre Kertész. Schiff heeft geen stilistische trucjes nodig om zijn hallucinante ervaringen vast te (laten) leggen in een tekst die de spreektaal benadert: zonder franjes, zonder leestekens maar kort, ritmisch, bijna staccato waar hij het heeft over gevoelens die alleen kampbewoners gekend hebben. De obsessie van honger bijvoorbeeld (‘honger heeft geen verhaal verhaal benodigt hersenen’) of het ontroerende afscheid nemen van zijn vader. Wie dit boek gelezen heeft, is medegetuige geworden en kan dus niet langer de gruwel ontkennen. De heruitgave komt op het juiste ogenblik in een verdeeld Europa dat lijkt te kiezen tussen nationalisme en populisme.
(Luc Minten)

Tobias Schiff
Terug op de plaats die ik nooit heb verlaten
EPO, Antwerpen 2017. 215 blz., € 19,90, ISBN 978 94 626 7104 1


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder