Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Blijf van onze helden af!

11 augustus 2017 Siebrand Krul

De manier waarop een land met het eigen verleden omgaat, is een goede graadmeter voor de kwaliteit van de democratie. Worden duistere kanten weggemoffeld, is de democratie doorgaans zwakker. Een stap verder van huis is men als van overheidswege het geschiedverhaal herschreven wordt op last van de regerende politieke kaste. Rusland spant op dit ogenblik de kroon als het gaat om het manipuleren van het beeld van het eigen verleden.

Niemand minder dan Sergei Lavrov, de minister van Buitenlandse Zaken, publiceerde in maart 2016 het artikel Russia’s Foreign Policy in a Historical Perspective (in: Russia in Global Affairs). In dit artikel (dat begint in 988 – het jaar waarin de Russen overgingen tot het christendom) wordt op één aambeeld gehamerd: het Westen is er voortdurend en eensgezind op uit om Rusland pootje te lichten. Zelfs het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was het gevolg van de anti-Russische aspiraties van de Westerse elite.

 

Een van de bezienswaardigheden in Almaty, de grootste stad van Kazachstan (het vroegere Alma-Ata), is ‘Park of 28 Panfilov Guardsmen’. In 1971 werd daar, op de plaats waar eerder een 19de-eeuws Kozakkenkerkhof lag, een monument gebouwd dat aan alle toenmalige Sovjeteisen voldeed

 

 

Heldendaad? Drijfzand!

Hoe gevoelig de Tweede Wereldoorlog bij Poetin en zijn entourage ligt, bleek diezelfde maand. Sergei Mironenko, de directeur van het Russische Staatsarchief, maakte archiefstukken openbaar die voorheen door niemand geraadpleegd mochten worden. Daaronder bevond zich correspondentie van hoge Sovjetfunctionarissen, waaruit bleek dat een door de Russen gekoesterde heldendaad uit hun Grote Vaderlandse Oorlog op drijfzand rustte. Zo’n 28 manschappen van de 316de Divisie van het Rode Leger, onder commando van generaal-majoor Ivan Panfilov, zouden tijdens de Slag om Moskou (eind 1941) – ten koste van hun leven – de opmars van 51 Duitse tanks hebben gestuit. De soldaten kregen postuum de eretitel ‘Held van de Sovjet-Unie’ en hun heldendaad wordt in monumenten en met straatnamen levend gehouden.

 

Een blik achter de schermen op de filmset.

 

Landverraad

Wat blijkt nu echter uit de vrijgegeven archiefstukken? Het hele verhaal is een verzinsel van een overijverige oorlogsjournalist. Toen de autoriteiten korte tijd later het leugenachtige karakter van het verhaal ontdekten, werd alles om politieke redenen in de doofpot gestopt en de bewijsstukken zoveel mogelijk vernietigd. Onlangs kwam, na de bestudering van de correspondentie, aan het licht dat een deel van ‘de voor het vaderland gesneuvelde soldaten’ de tankaanval op Moskou gewoon overleefde. Een van hen, Ivan Dobrobahin, had zich zelfs aan de Duitsers overgegeven. [Hij zou overigens later wegens ‘landverraad’ door de Sovjetautoriteiten gearresteerd worden.]

 

Standbeeld van Ivan Panfilov in Astana.

 

Mythe Panfilovs 28

Poetin zit met deze onthullingen bijzonder in zijn maag. Elke kras die afbreuk doet aan het heroïsche beeld van de Russische bevolking en haar geschiedenis is hem er één te veel. En dat Russische helden van hun sokkel geduwd worden, is hem een gruwel. Het doorprikken van de mythe van ‘Panfilovs 28’ kwam voor hem op een bijzonder ongelegen moment. Moskou maakte zich namelijk op voor de viering van de 75ste verjaardag van de Slag om Moskou. Bij die gelegenheid ging onder andere een bioscoopfilm in première waarvoor kosten noch moeite gespaard zijn: Panfilov’s Twenty Eight.
En Sergei Minorenko, de archivaris die verantwoordelijk was voor de onthullingen? Die mag van geluk spreken dat Poetin uit net iets ander hout is gesneden dan Stalin, een van zijn illustere voorgangers. Hem werd de kogel of ‘enkele reis Siberië’ bespaard. Maar zijn strijd voor een op feiten gebaseerd geschiedverhaal zal hij ondergronds moeten voortzetten: in maart 2016 werd hij ontslagen.
(Cor van der Heijden)

(Openingsbeeld: Ten tijde van de crisis in Oekraïne (maart 2015) poseerde de 88-jarige oorlogsveteraan Valentin Barmin voor het monument in het 28 Panfilov Heroes Memorial Park in Moskou.
(Foto Maxim Zmeyev, Reuters))

 

Lees het volledige artikel in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder