Stelling

Klimaatgeschiedenis verdient meer aandacht

Stem

Agenda

Mythen, symbolen en ras
De tentoonstelling De SS, veelzijdig extremisme in het Nationaal Bevrijdingsmuseum te Groesbeek handelt over de structuur en intenties van een van de meest misdadige organisaties van de vorige eeuw. Het ‘veelzijdige’ betreft de terreinen waar de Schutzstaffel opereerde: het bedrijfsleven, de Holocaust en de programma’s rond raszuiverheid. Een bescheiden en ongemakkelijke expositie.
Weg naar de stad
Als hoofdstad van de Europese Unie telt het stedelijk gebied Brussel op dit moment 1,8 miljoen inwoners. Met 180 nationaliteiten is het met recht een wereldstad. De tentoonstelling Gastvrij Brussel? / Bruxelles terre d’accuil? in het Joods Museum van België belicht de geschiedenis en actualiteit van de Brusselse migratie.

Blijf van onze helden af!

11 augustus 2017 skrul

De manier waarop een land met het eigen verleden omgaat, is een goede graadmeter voor de kwaliteit van de democratie. Worden duistere kanten weggemoffeld, is de democratie doorgaans zwakker. Een stap verder van huis is men als van overheidswege het geschiedverhaal herschreven wordt op last van de regerende politieke kaste. Rusland spant op dit ogenblik de kroon als het gaat om het manipuleren van het beeld van het eigen verleden.

Niemand minder dan Sergei Lavrov, de minister van Buitenlandse Zaken, publiceerde in maart 2016 het artikel Russia’s Foreign Policy in a Historical Perspective (in: Russia in Global Affairs). In dit artikel (dat begint in 988 – het jaar waarin de Russen overgingen tot het christendom) wordt op één aambeeld gehamerd: het Westen is er voortdurend en eensgezind op uit om Rusland pootje te lichten. Zelfs het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was het gevolg van de anti-Russische aspiraties van de Westerse elite.

 

Een van de bezienswaardigheden in Almaty, de grootste stad van Kazachstan (het vroegere Alma-Ata), is ‘Park of 28 Panfilov Guardsmen’. In 1971 werd daar, op de plaats waar eerder een 19de-eeuws Kozakkenkerkhof lag, een monument gebouwd dat aan alle toenmalige Sovjeteisen voldeed

 

 

Heldendaad? Drijfzand!

Hoe gevoelig de Tweede Wereldoorlog bij Poetin en zijn entourage ligt, bleek diezelfde maand. Sergei Mironenko, de directeur van het Russische Staatsarchief, maakte archiefstukken openbaar die voorheen door niemand geraadpleegd mochten worden. Daaronder bevond zich correspondentie van hoge Sovjetfunctionarissen, waaruit bleek dat een door de Russen gekoesterde heldendaad uit hun Grote Vaderlandse Oorlog op drijfzand rustte. Zo’n 28 manschappen van de 316de Divisie van het Rode Leger, onder commando van generaal-majoor Ivan Panfilov, zouden tijdens de Slag om Moskou (eind 1941) – ten koste van hun leven – de opmars van 51 Duitse tanks hebben gestuit. De soldaten kregen postuum de eretitel ‘Held van de Sovjet-Unie’ en hun heldendaad wordt in monumenten en met straatnamen levend gehouden.

 

Een blik achter de schermen op de filmset.

 

Landverraad

Wat blijkt nu echter uit de vrijgegeven archiefstukken? Het hele verhaal is een verzinsel van een overijverige oorlogsjournalist. Toen de autoriteiten korte tijd later het leugenachtige karakter van het verhaal ontdekten, werd alles om politieke redenen in de doofpot gestopt en de bewijsstukken zoveel mogelijk vernietigd. Onlangs kwam, na de bestudering van de correspondentie, aan het licht dat een deel van ‘de voor het vaderland gesneuvelde soldaten’ de tankaanval op Moskou gewoon overleefde. Een van hen, Ivan Dobrobahin, had zich zelfs aan de Duitsers overgegeven. [Hij zou overigens later wegens ‘landverraad’ door de Sovjetautoriteiten gearresteerd worden.]

 

Standbeeld van Ivan Panfilov in Astana.

 

Mythe Panfilovs 28

Poetin zit met deze onthullingen bijzonder in zijn maag. Elke kras die afbreuk doet aan het heroïsche beeld van de Russische bevolking en haar geschiedenis is hem er één te veel. En dat Russische helden van hun sokkel geduwd worden, is hem een gruwel. Het doorprikken van de mythe van ‘Panfilovs 28’ kwam voor hem op een bijzonder ongelegen moment. Moskou maakte zich namelijk op voor de viering van de 75ste verjaardag van de Slag om Moskou. Bij die gelegenheid ging onder andere een bioscoopfilm in première waarvoor kosten noch moeite gespaard zijn: Panfilov’s Twenty Eight.
En Sergei Minorenko, de archivaris die verantwoordelijk was voor de onthullingen? Die mag van geluk spreken dat Poetin uit net iets ander hout is gesneden dan Stalin, een van zijn illustere voorgangers. Hem werd de kogel of ‘enkele reis Siberië’ bespaard. Maar zijn strijd voor een op feiten gebaseerd geschiedverhaal zal hij ondergronds moeten voortzetten: in maart 2016 werd hij ontslagen.
(Cor van der Heijden)

(Openingsbeeld: Ten tijde van de crisis in Oekraïne (maart 2015) poseerde de 88-jarige oorlogsveteraan Valentin Barmin voor het monument in het 28 Panfilov Heroes Memorial Park in Moskou.
(Foto Maxim Zmeyev, Reuters))

 

Lees het volledige artikel in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

De Führer uit Bouillon

In de Belgische televisiereeks De Nieuwe Orde legde Maurice De Wilde in de jaren 1980 collaborateurs uit WO II op de rooster. Alleen door Léon Degrelle, voor de doodstraf in Spanje ondergedoken, werd de scherprechter zo niet platgewalst dan toch dood gebulderd. In extreem-rechtse hoek had Vlaanderen het VNV, in Wallonië groeide Rex, geleid door Degrelle. In 1936 brak Rex spectaculair door, maar was in 1939 alweer uitgeteld, waarna de politicus tijdens de Duitse bezetting voor de militaire collaboratie koos.

Lees verder

Kroniek

Val van Falaise

Precies zeshonderd jaar geleden, in januari 1418, is de verrassing enorm als de onneembaar geachte vesting Falaise zich overgeeft aan koning Hendrik V van Engeland. Nu is Normandië geheel in Engelse handen. Fort Falaise was omstreeks 1120 gebouwd als residentie van de hertogen van Normandië, door de zoon van Willem de Veroveraar.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder