Stelling

Moeten vakbonden niet radicaler worden?

Stem

Agenda

Welluidend erfgoed
Bij de naam Gilbert d’Haen gaat er niet onmiddellijk een belletje rinkelen. Nochtans hebben veel Vlamingen – in het bijzonder ouderen – werk van de Antwerpse fotograaf (geb. 1932) gezien. Vooral in de jaren zestig verschenen zijn foto’s in katholieke publicaties in Vlaanderen. Hij maakte talloos veel communieportretten en huwelijksreportages. In 2012 schonk hij 280.000 negatieven aan het Antwerpse Fotomuseum.
Bakermat van de beschaving
Het is alsof je rondstruint in een sprookjesachtige bazaar in Isfahan en stuit op allerlei exclusieve koopwaar. In de tentoonstelling Iran – Bakermat van de beschaving sta je oog in oog met 200 unieke vondsten uit Iran. Aan de hand van kleitabletten met spijkerschrift, gouden drinkbekers en sieraden, bronzen wapens en prachtig beschilderd aardewerk volg je het spoor van de geschiedenis van een van de oudste en meest bijzondere culturen ter wereld.

Blijf van onze helden af!

11 augustus 2017 S. Krul

De manier waarop een land met het eigen verleden omgaat, is een goede graadmeter voor de kwaliteit van de democratie. Worden duistere kanten weggemoffeld, is de democratie doorgaans zwakker. Een stap verder van huis is men als van overheidswege het geschiedverhaal herschreven wordt op last van de regerende politieke kaste. Rusland spant op dit ogenblik de kroon als het gaat om het manipuleren van het beeld van het eigen verleden.

Niemand minder dan Sergei Lavrov, de minister van Buitenlandse Zaken, publiceerde in maart 2016 het artikel Russia’s Foreign Policy in a Historical Perspective (in: Russia in Global Affairs). In dit artikel (dat begint in 988 – het jaar waarin de Russen overgingen tot het christendom) wordt op één aambeeld gehamerd: het Westen is er voortdurend en eensgezind op uit om Rusland pootje te lichten. Zelfs het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was het gevolg van de anti-Russische aspiraties van de Westerse elite.

 

Een van de bezienswaardigheden in Almaty, de grootste stad van Kazachstan (het vroegere Alma-Ata), is ‘Park of 28 Panfilov Guardsmen’. In 1971 werd daar, op de plaats waar eerder een 19de-eeuws Kozakkenkerkhof lag, een monument gebouwd dat aan alle toenmalige Sovjeteisen voldeed

 

 

Heldendaad? Drijfzand!

Hoe gevoelig de Tweede Wereldoorlog bij Poetin en zijn entourage ligt, bleek diezelfde maand. Sergei Mironenko, de directeur van het Russische Staatsarchief, maakte archiefstukken openbaar die voorheen door niemand geraadpleegd mochten worden. Daaronder bevond zich correspondentie van hoge Sovjetfunctionarissen, waaruit bleek dat een door de Russen gekoesterde heldendaad uit hun Grote Vaderlandse Oorlog op drijfzand rustte. Zo’n 28 manschappen van de 316de Divisie van het Rode Leger, onder commando van generaal-majoor Ivan Panfilov, zouden tijdens de Slag om Moskou (eind 1941) – ten koste van hun leven – de opmars van 51 Duitse tanks hebben gestuit. De soldaten kregen postuum de eretitel ‘Held van de Sovjet-Unie’ en hun heldendaad wordt in monumenten en met straatnamen levend gehouden.

 

Een blik achter de schermen op de filmset.

 

Landverraad

Wat blijkt nu echter uit de vrijgegeven archiefstukken? Het hele verhaal is een verzinsel van een overijverige oorlogsjournalist. Toen de autoriteiten korte tijd later het leugenachtige karakter van het verhaal ontdekten, werd alles om politieke redenen in de doofpot gestopt en de bewijsstukken zoveel mogelijk vernietigd. Onlangs kwam, na de bestudering van de correspondentie, aan het licht dat een deel van ‘de voor het vaderland gesneuvelde soldaten’ de tankaanval op Moskou gewoon overleefde. Een van hen, Ivan Dobrobahin, had zich zelfs aan de Duitsers overgegeven. [Hij zou overigens later wegens ‘landverraad’ door de Sovjetautoriteiten gearresteerd worden.]

 

Standbeeld van Ivan Panfilov in Astana.

 

Mythe Panfilovs 28

Poetin zit met deze onthullingen bijzonder in zijn maag. Elke kras die afbreuk doet aan het heroïsche beeld van de Russische bevolking en haar geschiedenis is hem er één te veel. En dat Russische helden van hun sokkel geduwd worden, is hem een gruwel. Het doorprikken van de mythe van ‘Panfilovs 28’ kwam voor hem op een bijzonder ongelegen moment. Moskou maakte zich namelijk op voor de viering van de 75ste verjaardag van de Slag om Moskou. Bij die gelegenheid ging onder andere een bioscoopfilm in première waarvoor kosten noch moeite gespaard zijn: Panfilov’s Twenty Eight.
En Sergei Minorenko, de archivaris die verantwoordelijk was voor de onthullingen? Die mag van geluk spreken dat Poetin uit net iets ander hout is gesneden dan Stalin, een van zijn illustere voorgangers. Hem werd de kogel of ‘enkele reis Siberië’ bespaard. Maar zijn strijd voor een op feiten gebaseerd geschiedverhaal zal hij ondergronds moeten voortzetten: in maart 2016 werd hij ontslagen.
(Cor van der Heijden)

(Openingsbeeld: Ten tijde van de crisis in Oekraïne (maart 2015) poseerde de 88-jarige oorlogsveteraan Valentin Barmin voor het monument in het 28 Panfilov Heroes Memorial Park in Moskou.
(Foto Maxim Zmeyev, Reuters))

 

Lees het volledige artikel in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Vlaanderens mooisten

Irene Smets schreef een verbazend boek voor hen die menen dat het Vlaamse erfgoed wordt verkwanseld. Wat een enorme rijkdom aan woongebouwen! En over het algemeen prima onderhouden. Daar schuilt niet alleen een dikke portemonnee achter, maar ook liefde voor historisch cultuurgoed.

Lees verder

Kroniek

Eerste hitparade

Discjockeys, radiozenders zijn ermee vergeven. Soms lijkt het alsof de ‘plaatjesdraaier’ belangrijker is dan de muziek. 69 Jaar geleden, op zaterdag 2 juli 1949, was dat wel anders. Toen presenteerde Jaap Albert Louis Sidney (‘Pete’) Felleman de allereerste hitparade op de Nederlandse radio, simpelweg ‘Hitparade’ genaamd.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder