Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Supersterk Romeins beton

25 juli 2017 Siebrand Krul

De kademuren die de Romeinen beschermden tegen de zee zijn vandaag sterker dan toen ze werden gebouwd. Ons moderne beton gaat er in zeewater geheid aan. Romeins beton wordt door de zee alleen maar sterker. Geologe Marie Jackson, van de universiteit van Utah in de VS, lijkt het raadsel van het Romeinse beton te hebben ontrafeld.

Jackson vond in het beton sporen van mineralen, die weinig op aarde voorkomen en die in het lab ook moeilijk te maken zijn. Die mineralen moeten zijn gevormd door de inwerking van zeewater en verantwoordelijk zijn voor zijn stevigheid, concludeert Jackson in vakblad American Mineralogist.
De Romeinse amateur-wetenschapper Plinius de Oudere schreef in de 1ste eeuw n.Chr. al dat de kademuren in de Romeinse havens door het zeewater veranderen in een stenen massa waar geen water doorheen komt en die in loop van de tijd alleen maar sterker wordt. Hoe dat kwam, kon Plinius echter niet weten. De Romeinen gebruikten voor hun beton een mortel van vulkaanas, kalk en zeewater, en mengden dat met het zogenoemde aggregaat van vulkanisch gesteente, stukken rots en baksteenresten die voorhanden waren.
Modern beton wordt zo samengesteld dat er geen chemische reacties optreden tussen de mortel, het bindmiddel, en het aggregaat, dat het beton zijn structuur geeft. Want chemische reacties tussen die twee bestanddelen kunnen beton doen scheuren of breken. In het Romeinse beton worden uit de vulkanische bestanddelen mineralen losgemaakt die precies het tegenovergestelde doen: ze vormen een sterke binding tussen mortel en aggregaat.

 

 

Recept onbekend

Jackson sluit uit dat dit al is gebeurd bij het aanmaken van het beton; deze verstevigende reactie moet na de bouw door zeewater op gang zijn gekomen. Vers Romeins beton is een stuk minder sterk dan het onze, maar de inwerking van het zeewater draait die verhouding om.
Laten we dan voor kademuren en havens Romeins beton gaan maken, zou je denken, want ons beton vergaat daar. Goed idee, zegt Jackson, ware het niet dat het recept niet is overgeleverd. Ondanks de lovende beschrijvingen van Plinius de Oudere en andere Romeinse auteurs, is niet precies bekend hoe de Romeinen hun beton maakten. Het wordt zoeken en proberen. Jackson heeft al voorgesteld dat te doen in het Britse Swansea, in Wales, waar in zee een bassin wordt omkaderd om getijdenstroom te winnen. Romeins beton is perfect daarvoor, aldus de Amerikaanse geologe.
(Willem Schoonen/Trouw)

(Openingsbeeld: Monsters van deze oude Romeinse pier in het Italiaanse Orbetello werden met röntgenstralen onderzocht in een laboratorium in Berkeley. (Foto J.P. Oleson))


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder