Stelling

Hobby-archeologen verrijken onze geschiedenis

Stem

Agenda

Oorlog in Vlaanderen
Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.
Gewoon puissant rijk
Twee bijzondere exposities in Noord-Nederland over welstand en fortuin. De oude academiestad Franeker en de voormalige Hanzestad Groningen laten hun voorouders pronken met familiewapens, zilver en kostbare schilderijen. De vooraanstaande leden van de Groningse bestuurderselite hadden doorgaans een huis in de stad en een borg in de Ommelanden of Veenkoloniën. De provincie Groningen telde zo ooit 200 borgen, riante paleisvilla’s met een lange bouwgeschiedenis en een exclusief interieur. Veel huizen zijn gesloopt (er zijn nog zestien te bewonderen), waarmee ook veel kunstschatten op drift raakten.

Hel in hartje Brussel

05 juli 2017 skrul

Edouard Selleslaghs was verzekeringsmakelaar in het landelijke Kapelle-op-den-Bos. Omdat er kermis was geweest, besloot hij die maandag 22 mei 1967 zijn wekelijkse routineafspraken in het dorp te vervangen door een bezoek aan Brussel. Er is nooit meer iets van hem gehoord. Hij was op de verkeerde plaats op het verkeerde ogenblik. In een mum van tijd brandde het grootste warenhuis in de drukste winkelstraat van het land af.

De tol van de brand in het warenhuis ‘Grands Magasins À l’Innovation’ in de Nieuwstraat van Brussel was zeer zwaar. Het officiële expertiserapport spreekt van 251 doden of vermisten en 62 gewonden, en schrijft de oorzaak toe aan toevallige omstandigheden: een verhitte spot heeft stadsgas doen ontbranden dat zich na een lek had opgehoopt achter een vals plafond in een opslagruimte. Daardoor is het de grootste ramp in België na die van Marcinelle (1956) waarbij 262 mijnwerkers het leven lieten. Dat laatste ongeval was het gevolg van een menselijke communicatiefout; over de ramp in de Innovation circuleren vijftig jaar na datum nog altijd allerlei complottheorieën. Vast staat dat, naar de huidige normen, van brandpreventie nauwelijks sprake was.

 

(Uit het boek van De Vriese en Van Laeken. Bettmann/Corbis)

 

In no time in lichterlaaie

Het was op de afdeling kinderkledij op de eerste verdieping dat een verkoopster omstreeks half twee een brandgeur opmerkte. Een stockagelokaal bleek in brand te staan. Twintig minuten later, toen de eerste brandweerwagens in de (te) smalle straatjes van de binnenstad arriveerden, stond het hele warenhuis in lichterlaaie.
Dat een smeulende brand op zo’n korte tijd een vuurzee kon veroorzaken, was deels te wijten aan het architecturale concept. Het warenhuis bestond eigenlijk uit twee gebouwen die met een doorgang verbonden waren: het warenhuis ‘À l’Innovation’ (1902), een ontwerp van Victor Horta, en het warenhuis-Tietz (1910). Om klanten te lokken werd gekozen voor een open, imponerende architectuur in art nouveau met veel glas en staal en met een centraal atrium met glazen koepel. Zo konden de klanten zich bij natuurlijke lichtinval vergapen aan zoveel aanbod en luxe. Horta zelf sprak in zijn memoires van een kooi.

 

 

Atrium als schoorsteen

Behalve de keuze voor metaal dat onder extreme hitte kan plooien, hield de centrale binnenplaats een groot risico in. Zodra de glazen koepel instortte, ontstond een schoorsteen-effect. Giftige dampen konden zich in de open ruimtes verspreiden en het vuur werd aangewakkerd. Bij gebrek aan veiligheidsvoorschriften was het warenhuis volgestouwd met brandbare en giftige materialen: leidingen met stadsgas, gasflessen, onder meer in de keuken van het zelfbedieningsrestaurant, grote hoeveelheden stookolie…

 

 

Wirwar aan gangen

Na het eerste alarmsignaal ontstonden er onbeschrijfelijke taferelen. Mensen zochten in de wirwar van tussenverdiepingen en gangen naar een nooduitgang, zo die er al waren of niet geblokkeerd waren door de grote façade in aluminium die na de Expo ’58 was toegevoegd. Naar schatting duizend mensen wisten te ontsnappen. De meeste slachtoffers waren onherkenbaar verminkt. De identificatie gebeurde op basis van de persoonlijke bezittingen die tussen het puin werden gevonden.
(Luc Minten)

Lees het volledige artikel, en nog veel meer boeiend historisch nieuws in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. NU overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klanktovenaar in de schaduw

Toen Ry Cooder in 2009 zijn (hoogstwaarschijnlijk) laatste concerten in de Lage Landen gaf, was de cirkel rond. In Nederland boekte hij namelijk in 1972 zijn eerste commerciële succes met een album dat gaat over de Dust Bowl en de Grote Depressie. Zijn empathie voor de kleine man had hij thuis – een communistisch nest van Europese migranten- meegekregen. Gitaar spelen leerde hij al zeer jong na een ongeluk waarbij hij een oog verloor.

Lees verder

Kroniek

Ont-brekend glas

De kranten melden begin september 1947, nu zeventig jaar geleden, dat drie jaar na de bevrijding van Nijmegen, een groot deel van de inwoners nog altijd verstoken is van glas in hun woningen. Dezer dagen echter, kreeg de gemeente de beschikking over 1.500 m2 glas. Hiervan kunnen alle woningen voor de winter van glas worden voorzien. Rijk en gemeente zullen hen, die de direct te maken kosten niet kunnen betalen, financieel tegemoet komen. Op de foto de door gallieerde bommen verwoeste binnenstad met op de achtergrond de Waalburg.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder