Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Test Romeinse koelkast

18 mei 2017 Siebrand Krul

Zwitserse archeologen ontdekten bij opgravingen nabij Basel een bijzondere put, die mogelijkerwijs door de Romeinen is benut als koelkast. Peter-Andrew Schwarz gaat proberen of het werkt. Hij is archeoloog aan de universiteit van Basel en ervan overtuigd dat de Romeinen uitstekende koeltechnieken kenden. Hij voert de test uit in het Romeinse fort Augusta Raurica bij Basel.

Een rijp stuk kaas, daarbij een goed gekoeld glas witte wijn in de zomer; daarvan genoten ook de oude Romeinen. Maar wat tegenwoordig dankzij koeltechnologie vanzelfsprekend is, was in de Antieke Oudheid een groot probleem, zeker in de warme landen rond de Middellandse Zee.
Wanneer men vlees en vis niet pekelt moet het op een constante temperatuur van acht graden Celsius bewaard worden. Datzelfde geldt voor kaas en wijn; het zijn alle bederfelijke waar. Schwarz weet dat de Romeinen sneeuw voor koeling gebruikten. Plinius en Seutonius schreven daarover. Keizer Nero koelde daarmee in de zomer zelfs zijn bad, aldus Schwarz. Opslaan deden de Romeinen sneeuw in ongeveer vier meter diepe putten, opgemetseld met droge muren. ’s Winters werden die met ijs en sneeuw gevuld en afgedekt met stro ter isolatie, zo wil de these. Zulke putten zijn op meer plekken aangetroffen. Tot heden werden ze gezien als ordinaire opslagruimten, hoewel ijskelders ook bekend zijn uit de Middeleeuwen en Vroegmoderne Tijd, doorgaans bij adellijke behuizingen.

 

Peter-Andrew Schwarz, de drijvende kracht achter de koelkasttest.

 

Om de proef op de som te nemen of je ijs en sneeuw echt een hele zomer lang kunt bewaren gaat Schwarz het testen. Een eerste proef mislukte: het weer zat tegen en de hele lading sneeuw is in één keer naar beneden gekieperd, wat tot te weinig dichtheid voerde.
Waar de onderzoekers ook rekening mee moeten houden zijn de veranderde klimaatomstandigheden: in de 1ste en 2de eeuw lag er rond Basel aanmerkelijk meer sneeuw dan tegenwoordig. En dat is niet alles: de Rijn is tegenwoordig ijsvrij. Sinds de bouw van grote waterkrachtcentrales in de jaren twintig drijven er geen ijsschotsen meer voorbij aan de site Augusta Raurica. Die schotsen, daarvan zijn de wetenschappers overtuigd, visten de Romeinen uit de rivier voor hun koeltechniek. IJs is een stuk dichter dan sneeuw en dus effectiever.
Schwarz geeft meteen toe dat een geslaagd experiment geen waterdicht bewijs is dat de Romeinen de schacht voor koeling gebruikten, maar vast staat dan wel dat het mogelijk was.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder