Stelling

Hobby-archeologen verrijken onze geschiedenis

Stem

Agenda

Oorlog in Vlaanderen
Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.
Gewoon puissant rijk
Twee bijzondere exposities in Noord-Nederland over welstand en fortuin. De oude academiestad Franeker en de voormalige Hanzestad Groningen laten hun voorouders pronken met familiewapens, zilver en kostbare schilderijen. De vooraanstaande leden van de Groningse bestuurderselite hadden doorgaans een huis in de stad en een borg in de Ommelanden of Veenkoloniën. De provincie Groningen telde zo ooit 200 borgen, riante paleisvilla’s met een lange bouwgeschiedenis en een exclusief interieur. Veel huizen zijn gesloopt (er zijn nog zestien te bewonderen), waarmee ook veel kunstschatten op drift raakten.

Blaeu wereldkaart

28 maart 2017 skrul

De wereldkaart van Joan Blaeu uit 1648, ruim twee bij drie meter, een topstuk van het Scheepvaartmuseum Amsterdam, is tot eind dit jaar te zien. Van deze versie van de kaart, met tekst van Blaeu en een nieuwe plaat voor China, is er maar één ter wereld. De tentoonstelling ‘Blaeu’s wereld in kaart | meester-cartograaf in de Gouden Eeuw’ belicht verrassende details van de kaart, de politieke context en vertelt meer over de Amsterdamse firma Blaeu. ‘Blaeu’s wereld in kaart’ is een toevoeging op de populaire Atlassen tentoonstelling.

De kaart geeft een goede indruk van hoe men destijds de wereld zag. Verre landen maakten nieuwsgierig en boezemden tegelijkertijd ontzag in. De 17de eeuw was het startpunt van innovaties op het gebied van cartografie en daarom was zo’n kaart belangrijk. Maar je kunt er ook bij wegdromen en op ontdekkingsreis gaan.
De firma Blaeu was niet per se de beste (Frederick de Wit), maar wel de grootste producent van kaarten in de 17de eeuw. De Blaeus baseerden zich op eerdere kaarten, eeuwenoude overlevering en recente ontdekkingen. De boekhandel van de firma Blaeu was gevestigd ‘Op het water’, het huidige Damrak in Amsterdam. De locatie zo vlak aan de haven was niet toevallig gekozen. Daar arriveerden nieuwe producten en informatie van over de hele wereld. Zeelieden, kooplieden, geleerden en regenten samen, geïnteresseerd in Blaeu’s kennis en kunde, kwamen hier samen. De cartografie van de firma Blaeu heeft veel invloed gehad op het wereld- en kaartbeeld. Veel cartografen probeerden Joan Blaeu na te volgen of te verbeteren.

 

 

Nova Hollandie
De wereldkaart van Blaeu is één van de eerste wereldkaarten waar de kustlijn van Australië – door Blaeu Nova Hollandia genoemd – en Nieuw-Zeeland te zien is die net was ‘ontdekt’ door ontdekkingsreiziger Abel Tasman. Daarnaast is een piepklein Behouden Huys en het vastgelopen schip van Willem Barentsz op Nova Zembla te zien. Ook maken we kennis met de westerse en superieure kijk op inboorlingen; kannibalen in Zuid-Amerika, een lama in Zuid-Amerika, olifanten in Afrika, zeemonsters en zeeslagen. Met een loep in de hand – veel details zijn met het blote oog bijna niet te zien – krijgt de bezoeker de gelegenheid om alle details te ontdekken en te bewonderen.

 

 

De Vrede van Münster
De wereldkaart van Blaeu uit de collectie van Het Scheepvaartmuseum is opgedragen aan Gaspar de Bracamonte y Guzman, graaf van Peñaranda, de leider van de Spaanse delegatie bij de vredesbesprekingen die in 1648 uitmondden in de Vrede van Münster. Dit betekende het einde van de Tachtigjarige Oorlog tussen de Republiek en Spanje. De kaart van Blaeu viert de vrede. Opvallend is dat er op de kaart geen heldere grenzen zijn aangegeven. Er is vanwege de vrede nauwelijks duidelijk gemaakt welke Europese machten bepaalde gebieden in handen hebben. Wel zien wij dat alle scheepjes die op de wereldzeeën varen een (Nederlandse?) driekleur in top hebben.

 

 

Nicolaus Copernicus kwam in 1543 met een revolutionair nieuw wereldbeeld waarin de aarde om de zon draait. Dat ging in tegen de heersende consensus dat de aarde het middelpunt was van het heelal en de hemellichamen rondom de aarde draaiden. Zo predikte de kerk dat de aarde stilstond. De publicatie met de Copernicaanse theorie stond vermeld in de katholieke ‘index van verboden boeken’. Joan Blaeu was de eerste die het Copernicaanse Wereldbeeld op een wereldkaart durfde af te beelden. Hij trok hiermee het heersende wereldbeeld in twijfel, dat in 1648 nog door de meeste mensen werd aangehangen.

Het Scheepvaartmuseum
Kattenburgerplein 1
1018 KK Amsterdam
www.hetscheepvaartmuseum.nl


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klanktovenaar in de schaduw

Toen Ry Cooder in 2009 zijn (hoogstwaarschijnlijk) laatste concerten in de Lage Landen gaf, was de cirkel rond. In Nederland boekte hij namelijk in 1972 zijn eerste commerciële succes met een album dat gaat over de Dust Bowl en de Grote Depressie. Zijn empathie voor de kleine man had hij thuis – een communistisch nest van Europese migranten- meegekregen. Gitaar spelen leerde hij al zeer jong na een ongeluk waarbij hij een oog verloor.

Lees verder

Kroniek

Ont-brekend glas

De kranten melden begin september 1947, nu zeventig jaar geleden, dat drie jaar na de bevrijding van Nijmegen, een groot deel van de inwoners nog altijd verstoken is van glas in hun woningen. Dezer dagen echter, kreeg de gemeente de beschikking over 1.500 m2 glas. Hiervan kunnen alle woningen voor de winter van glas worden voorzien. Rijk en gemeente zullen hen, die de direct te maken kosten niet kunnen betalen, financieel tegemoet komen. Op de foto de door gallieerde bommen verwoeste binnenstad met op de achtergrond de Waalburg.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder