Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Blaeu wereldkaart

28 maart 2017 Siebrand Krul

De wereldkaart van Joan Blaeu uit 1648, ruim twee bij drie meter, een topstuk van het Scheepvaartmuseum Amsterdam, is tot eind dit jaar te zien. Van deze versie van de kaart, met tekst van Blaeu en een nieuwe plaat voor China, is er maar één ter wereld. De tentoonstelling ‘Blaeu’s wereld in kaart | meester-cartograaf in de Gouden Eeuw’ belicht verrassende details van de kaart, de politieke context en vertelt meer over de Amsterdamse firma Blaeu. ‘Blaeu’s wereld in kaart’ is een toevoeging op de populaire Atlassen tentoonstelling.

De kaart geeft een goede indruk van hoe men destijds de wereld zag. Verre landen maakten nieuwsgierig en boezemden tegelijkertijd ontzag in. De 17de eeuw was het startpunt van innovaties op het gebied van cartografie en daarom was zo’n kaart belangrijk. Maar je kunt er ook bij wegdromen en op ontdekkingsreis gaan.
De firma Blaeu was niet per se de beste (Frederick de Wit), maar wel de grootste producent van kaarten in de 17de eeuw. De Blaeus baseerden zich op eerdere kaarten, eeuwenoude overlevering en recente ontdekkingen. De boekhandel van de firma Blaeu was gevestigd ‘Op het water’, het huidige Damrak in Amsterdam. De locatie zo vlak aan de haven was niet toevallig gekozen. Daar arriveerden nieuwe producten en informatie van over de hele wereld. Zeelieden, kooplieden, geleerden en regenten samen, geïnteresseerd in Blaeu’s kennis en kunde, kwamen hier samen. De cartografie van de firma Blaeu heeft veel invloed gehad op het wereld- en kaartbeeld. Veel cartografen probeerden Joan Blaeu na te volgen of te verbeteren.

 

 

Nova Hollandie
De wereldkaart van Blaeu is één van de eerste wereldkaarten waar de kustlijn van Australië – door Blaeu Nova Hollandia genoemd – en Nieuw-Zeeland te zien is die net was ‘ontdekt’ door ontdekkingsreiziger Abel Tasman. Daarnaast is een piepklein Behouden Huys en het vastgelopen schip van Willem Barentsz op Nova Zembla te zien. Ook maken we kennis met de westerse en superieure kijk op inboorlingen; kannibalen in Zuid-Amerika, een lama in Zuid-Amerika, olifanten in Afrika, zeemonsters en zeeslagen. Met een loep in de hand – veel details zijn met het blote oog bijna niet te zien – krijgt de bezoeker de gelegenheid om alle details te ontdekken en te bewonderen.

 

 

De Vrede van Münster
De wereldkaart van Blaeu uit de collectie van Het Scheepvaartmuseum is opgedragen aan Gaspar de Bracamonte y Guzman, graaf van Peñaranda, de leider van de Spaanse delegatie bij de vredesbesprekingen die in 1648 uitmondden in de Vrede van Münster. Dit betekende het einde van de Tachtigjarige Oorlog tussen de Republiek en Spanje. De kaart van Blaeu viert de vrede. Opvallend is dat er op de kaart geen heldere grenzen zijn aangegeven. Er is vanwege de vrede nauwelijks duidelijk gemaakt welke Europese machten bepaalde gebieden in handen hebben. Wel zien wij dat alle scheepjes die op de wereldzeeën varen een (Nederlandse?) driekleur in top hebben.

 

 

Nicolaus Copernicus kwam in 1543 met een revolutionair nieuw wereldbeeld waarin de aarde om de zon draait. Dat ging in tegen de heersende consensus dat de aarde het middelpunt was van het heelal en de hemellichamen rondom de aarde draaiden. Zo predikte de kerk dat de aarde stilstond. De publicatie met de Copernicaanse theorie stond vermeld in de katholieke ‘index van verboden boeken’. Joan Blaeu was de eerste die het Copernicaanse Wereldbeeld op een wereldkaart durfde af te beelden. Hij trok hiermee het heersende wereldbeeld in twijfel, dat in 1648 nog door de meeste mensen werd aangehangen.

Het Scheepvaartmuseum
Kattenburgerplein 1
1018 KK Amsterdam
www.hetscheepvaartmuseum.nl


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder