Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Vrouwendag

05 maart 2017 Siebrand Krul

Eind februari 1911 vierden de VS Internationale Vrouwendag, begin maart dat jaar gevolgd door Denemarken, op 19 maart door Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Bulgarije en Zwitserland. Meer dan een miljoen vrouwen gingen de straat op om te strijden voor hun rechten, vooral kiesrecht. In 1912 sloten vrouwen uit Frankrijk, Zweden en Nederland zich aan, in 1913 gevolgd door Rusland. In 1921 legden communistische vrouwen de Internationale Vrouwendag vast op 8 maart, ter herinnering aan de opstand in Sint Petersburg.

Het initiatief kwam uit de Verenigde Staten. Daar hield de socialistische partij sinds 1909 een nationale vrouwendag, jaarlijks eind februari. Het draaide om de vordering voor vrouwenkiesrecht. De internationale socialistische vrouwenconferentie onder leiding van Clara Zetkin stortte zich enthousiast op dit idee. Op haar tweede congres, in augustus 1910 in Kopenhagen, besloten de ruim honderd gedelegeerden uit zeventien Europese landen en de VS om een jaarlijkse Internationale Vrouwendag in te stellen: ‘Met toestemming van de klassenbewuste politieke en vakbondsorganisaties van het proletariaat in hun eigen land zullen de socialistische vrouwen van alle landen telkenjare een Vrouwendag vieren, die in eerste aanleg de strijd voor vrouwenkiesrecht dient. De eis hangt samen met de bredere vrouwenkwestie volgens socialistische opvatting. De Vrouwendag heeft een internationaal karakter en moet zorgvuldig georganiseerd worden.’ Aldus de resolutie.

 

 

De eerste Internationale Vrouwendag van 1911 in Duitsland viel op 19 maart, ter herinnering aan zowel de revolutie van 1848 als de Parijse commune-opstand van 1871. Clara Zetkin liet een brochure drukken met een oplage van 100.000 en alleen al in Berlijn kwamen 45.000 vrouwen op de been. Er waren 42 manifestaties. Om zoveel mogelijk mensen aan te spreken, viel de dag aanvankelijk op een zondag of andere vrije dag. De 8ste maart die in 1921 werd vastgelegd, moest de herinnering warm houden aan de opstand van de vrouwen van Sint Petersburg in 1917, toen althans volgend de oude kalender in februari.
De oorlog brak de stellingen. Zo drong de Duitse politieke partij SPD sterk aan op nationale belangen, maar spraakmakers als Rosa Luxemburg wilden daar niks van weten: de oorlog was reden temeer voor vrouwenrechten te strijden. Zetkin en Rosenburg sloten zich zelfs bij de radicale Spartacusbond aan.

 

 

Al kort na de oorlog werd in de meeste landen het vrouwenkiesrecht ingevoerd, het volledige vrouwenkiesrecht in Nederland in 1919, in België duurde het tot 1948. Er bleef nog veel om voor te strijden: toen een en ander in 1918 geregeld was in Duitsland, meende de socialistische partij dat de Internationale Vrouwendag wel weer van de agenda af kon, zeker nadat alle burgers gelijkberechtiging kregen met de Weimarer Grondwet. De communisten bleven er wel aan vasthouden en kregen vanaf 1922 de socialisten weer mee, nu meer gericht op specifieke thema’s als bescherming van moeder en kind en arbeidsrechtelijke kwesties die we nu eerder als juist vrouw-onvriendelijk beschouwen.

 

 

De nazi’s verboden de Internationale Vrouwendag, maar toch werden ze in kleine kring, en vaak verdoezeld als ‘familiebijeenkomsten’, gehouden. In 1933 voerden de nazi’s Moederdag als feestdag in, die sedert 1934 telkenjare op de derde zondag in mei viel. De eerste keer dat de Internnationale Vrouwendag weer werd gevierd, was in 1946 in wat later de DDR zou worden. Zoals voorheen organiseerden communisten en socialisten het feest streng afzonderlijk van elkaar.
Geleidelijk zakte de Vrouwendag in een sluimertoestand, ook al doordat de meeste vakbonden ze niet als bijzonder belangrijk inschatten. Dat veranderde weer in de jaren zestig, toen allerlei emancipatorische bewegingen op gang kwamen. In 1975 proclameerde de VN een Internationaal Jaar van de Vrouw.
Vrouwenkiesrecht is geen punt meer: alleen in Saudi-Arabië, Brunei en Micronesië zitten geen vrouwen in het parlement. De Internationele Vrouwendag kent sindsdien telkens een thema, zoals aids (2004), geweld tegen vrouwen (2007 en 2009) en gelijkberechtiging (2008 en 2011).

 

 

Invoering van vrouwenkiesrecht (actief en passief) in Europa en de VS:

1869 Wyoming
1906 Finland (tot 1917 een autonoom Russich grootvorstendom)
1913 Noorwegen
1915 Denemarken, IJsland (tot 1918 behorend tot Denemarken)
1917 Estland, Sowjetunie
1918 Albanië, Duitsland, Engeland, Ierland, Letland, Luxemburg, Oostenrijk, Polen
1919 Nederland, Tsjechoslowakije
1920 Verenigde Staten
1921 Litouwen, Zweden
1928 Groot-Brittannië
1931 Spanje
1934 Portugal, Turkije
1944 Frankrijk
1945 Bulgarije, Hongarije, Slovenië
1946 Albanië, Italië, Jugoslavië, Roemanië
1948 België

1952 Griekenland
1960 Cyprus
1971 Zwitserland, Andorra
1973 San Marino
1984 Liechtenstein
1990 Kanton Appenzell-Innerrhoden


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder