Stelling

Hobby-archeologen verrijken onze geschiedenis

Stem

Agenda

Oorlog in Vlaanderen
Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.
Gewoon puissant rijk
Twee bijzondere exposities in Noord-Nederland over welstand en fortuin. De oude academiestad Franeker en de voormalige Hanzestad Groningen laten hun voorouders pronken met familiewapens, zilver en kostbare schilderijen. De vooraanstaande leden van de Groningse bestuurderselite hadden doorgaans een huis in de stad en een borg in de Ommelanden of Veenkoloniën. De provincie Groningen telde zo ooit 200 borgen, riante paleisvilla’s met een lange bouwgeschiedenis en een exclusief interieur. Veel huizen zijn gesloopt (er zijn nog zestien te bewonderen), waarmee ook veel kunstschatten op drift raakten.

Olifantenkaart

05 maart 2017 skrul

Vanaf 24 februari dit jaar is in het Nationaal Archief in Den Haag de tentoonstelling De wereld van de VOC te zien. Aanleiding is de digitalisering van het archief van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), althans het deel dat zich in Nederland bevindt. Het is een prachtige tentoonstelling die juist pleit om vooral de originele bron te zien, niet de digitale variant.

De Compagnie, ook wel de ‘eerste multinational ter wereld’ genoemd, is een bijzonder hoofdstuk in de Nederlandse geschiedenis. Zij had een monopolie in de Nederlandse handel in een gebied dat min of meer de halve wereld bestreek. Dat strekte zich uit vanaf Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika tot aan de westkust van Amerika en besloeg behalve de oostkust van Afrika, heel Azië en Oceanië. Bovendien kreeg de VOC het recht om verdragen te sluiten met staten binnen haar octrooigebied, forten te bouwen, legers en vloten te onderhouden en zo nodig oorlog te voeren. De organisatie die hiervoor nodig was, is zonder meer indrukwekkend te noemen.
Net zo imponerend zijn de archieven van de VOC. Deze geven informatie over de bedrijfsvoering, maar ook over de politieke, culturele, religieuze en sociale omstandigheden in het gebied waar de VOC actief was. Binnen het grote octrooigebied werd veelvuldig informatie uitgewisseld met de VOC-vestigingen. Naar schatting worden vandaag de dag nog 25 miljoen historische pagina’s VOC-archief bewaard. Het deel in het Nationaal Archief in Den Haag beslaat 1,2 kilometer planklengte en omvat de papieren die afkomstig zijn van de Nederlandse kant van de organisatie.

 

 

Een prachtig voorbeeld is deze zogenoemde olifantenkaart, zo genoemd vanwege het fraaie cartouche met olifant. Daarop is ook de inheemse bevolking te zien die kaneel en andere producten van het eiland Ceylon (nu Sri Lanka) tonen. De kaart is gemaakt door Baltus Jacobsz van Lier en geeft een beeld van de bestuurlijke indeling van de VOC-gebieden en van het Koninkrijk Kandy. Rondom de kaart zijn 22 plattegronden te zien van forten en versterkingen van de VOC op Ceylon.
(Paul Brood)

(Afbeelding: Kaarte van het Eyland Ceijlon…. / B. v. Lier. Schaal: 1:685.000. 1751, manuscript op papier. Nationaal Archief, kaarten en tekeningen behorende tot het archief van het Ministerie van Koloniën, 4.MIKO, inv. nr. W42.)

Bezoektip
De wereld van de VOC
24 februari 2017 tot en met 7 januari 2018
Nationaal Archief, Prins Willem-Alexanderhof 20 Den Haag, www.gahetna.nl

 

In de nieuwe G-GESCHIEDENIS nog veel meer historisch nieuws. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klanktovenaar in de schaduw

Toen Ry Cooder in 2009 zijn (hoogstwaarschijnlijk) laatste concerten in de Lage Landen gaf, was de cirkel rond. In Nederland boekte hij namelijk in 1972 zijn eerste commerciële succes met een album dat gaat over de Dust Bowl en de Grote Depressie. Zijn empathie voor de kleine man had hij thuis – een communistisch nest van Europese migranten- meegekregen. Gitaar spelen leerde hij al zeer jong na een ongeluk waarbij hij een oog verloor.

Lees verder

Kroniek

Ont-brekend glas

De kranten melden begin september 1947, nu zeventig jaar geleden, dat drie jaar na de bevrijding van Nijmegen, een groot deel van de inwoners nog altijd verstoken is van glas in hun woningen. Dezer dagen echter, kreeg de gemeente de beschikking over 1.500 m2 glas. Hiervan kunnen alle woningen voor de winter van glas worden voorzien. Rijk en gemeente zullen hen, die de direct te maken kosten niet kunnen betalen, financieel tegemoet komen. Op de foto de door gallieerde bommen verwoeste binnenstad met op de achtergrond de Waalburg.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder