Stelling

Hobby-archeologen verrijken onze geschiedenis

Stem

Agenda

Oorlog in Vlaanderen
Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.
Gewoon puissant rijk
Twee bijzondere exposities in Noord-Nederland over welstand en fortuin. De oude academiestad Franeker en de voormalige Hanzestad Groningen laten hun voorouders pronken met familiewapens, zilver en kostbare schilderijen. De vooraanstaande leden van de Groningse bestuurderselite hadden doorgaans een huis in de stad en een borg in de Ommelanden of Veenkoloniën. De provincie Groningen telde zo ooit 200 borgen, riante paleisvilla’s met een lange bouwgeschiedenis en een exclusief interieur. Veel huizen zijn gesloopt (er zijn nog zestien te bewonderen), waarmee ook veel kunstschatten op drift raakten.

Happy days are here again

05 maart 2017 skrul

Met meer crew dan passengers aan boord was het leven op een cruiseschip in de jaren twintig en dertig een aangelegenheid voor de happy few. De expositie Cruise Away, te zien in de voormalige vertrekhal van het huidige Red Star Line Museum te Antwerpen, laat zien dat het de elite aan niets ontbrak.

Als grote havenstad was Antwerpen het eerste kwart van de 20ste eeuw de vertrekplaats voor miljoenen arme en iets minder arme emigranten, die overal uit Europa kwamen en de oversteek naar het grote Amerika waagden. Vanaf de jaren twintig werden het er zelfs zoveel, dat er vanuit de Nieuwe Wereld, onder druk van de zogeheten nativisten, maatregelen werden getroffen om de stroom in te dammen. Gevolg van deze immigratiebeperkingen was dat de grote rederijen gedwongen waren nieuwe markten te zoeken om hun enorme schepen rendabel te houden.
Deze werd gevonden in de vorm van luxe cruises, waarmee handig werd ingespeeld op het opkomende en lucratieve toerisme. In 1927 kostte een cruise van enkele maanden tussen de 2.000 en 30.000 dollar en was daarom alleen weggelegd voor de superrijken. Zij gingen bijvoorbeeld naar de Middellandse Zee, de Caraïben, Afrika of Noord- dan wel Latijns-Amerika en werden in de watten gelegd met goede spijzen, sport, lezingen, muziek en dans. Aan boord werd ook de World Cruise News verspreid, een krant met het laatste wereldnieuws, rechtstreeks afgeluisterd van de moderne radio.
Varen betekende nieuwe vrienden maken, netwerken en na thuiskomst imponeren. De vele dagboekfragmenten en zonnige kiekjes van zowel personeel als gasten getuigen van relatieve zorgeloosheid en verbazing over de nieuwe horizonten.
Eén van die gasten was Albert Einstein, hoogleraar aan de Pruisische Academie voor Wetenschappen, die in 1930 met de SS Belgenland naar Pasadena (Californië) voer om daar aan de universiteit onderzoek te doen. Het zou niet de eerste keer zijn dat hij per luxe cruise de oversteek maakte. Toen hem in 1933 tijdens de terugreis ter ore kwam dat Hitler aan de macht was gekomen, besloot hij aan boord zijn ontslagbrief te schrijven en definitief naar Amerika te verhuizen.
Een bezoek aan deze gratis expositie is niet compleet zonder een bezoek aan het museum. Het contrast tussen de wereld van landverhuizers en cruisegasten is actueler dan ooit en laat de onzekerheid, stress én verveling van het gemiddelde emigrantenbestaan zien. De brief van Einstein – hier te bewonderen – vormt zo een schakel tussen twee werelden.
(Jaap Krol)

Red Star Line Museum
Montevideostraat 3, Antwerpen
0033-32 98 27 70
www.redstarline.be
Cruise away
Tot 17 april, di-vrij 10-17, za-zo 10-18 uur

Lees over tal van boeiende historische tentoonstellingen in België, Nederland, en de Duitse grensstreek, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klanktovenaar in de schaduw

Toen Ry Cooder in 2009 zijn (hoogstwaarschijnlijk) laatste concerten in de Lage Landen gaf, was de cirkel rond. In Nederland boekte hij namelijk in 1972 zijn eerste commerciële succes met een album dat gaat over de Dust Bowl en de Grote Depressie. Zijn empathie voor de kleine man had hij thuis – een communistisch nest van Europese migranten- meegekregen. Gitaar spelen leerde hij al zeer jong na een ongeluk waarbij hij een oog verloor.

Lees verder

Kroniek

Ont-brekend glas

De kranten melden begin september 1947, nu zeventig jaar geleden, dat drie jaar na de bevrijding van Nijmegen, een groot deel van de inwoners nog altijd verstoken is van glas in hun woningen. Dezer dagen echter, kreeg de gemeente de beschikking over 1.500 m2 glas. Hiervan kunnen alle woningen voor de winter van glas worden voorzien. Rijk en gemeente zullen hen, die de direct te maken kosten niet kunnen betalen, financieel tegemoet komen. Op de foto de door gallieerde bommen verwoeste binnenstad met op de achtergrond de Waalburg.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder