Stelling

Erdogan-nationalisme is niet erger dan Trump-nationalisme

Stem

Agenda

Weg naar de stad
Als hoofdstad van de Europese Unie telt het stedelijk gebied Brussel op dit moment 1,8 miljoen inwoners. Met 180 nationaliteiten is het met recht een wereldstad. De tentoonstelling Gastvrij Brussel? / Bruxelles terre d’accuil? in het Joods Museum van België belicht de geschiedenis en actualiteit van de Brusselse migratie.
Dansen met de vijand
De Joodse Roosje Glaser is een jonge vrijgevochten vrouw: mooi, sportief, uitdagend, intelligent en ambitieus. Ze is een succesvolle danseres. Tijdens de eerste jaren van de oorlog probeert Roosje haar beroemde dansschool lang overeind te houden en ze trekt zich zo min mogelijk aan van anti-Joodse maatregelen. Dan wordt ze verraden door zowel haar ex-man als door haar minnaar, en wordt gedeporteerd.

Mata Hari

07 februari 2017 skrul

Honderd jaar geleden, op 13 februari 1917, werd Mata Hari in haar Parijse hotelkamer in Plaza Athénée gearresteerd op beschuldiging van spionage voor de Duitsers. Na twee dagen verhoor waren de Fransen ervan overtuigd met een heel gevaarlijke spion van doen te hebben. Een halfjaar later werd ze geëxecuteerd. Ze werd een icoon van goed en kwaad, met een magnetiserende uitstraling, vooral op mannen met gezag.

Mata Hari, als Margaretha Zelle geboren in Leeuwarden, was in Franse ogen niet zomaar een spion, maar was in haar eentje het centrum van een wijdvertakt spionagenetwerk. Zij zou een soort verzamelpunt van informatie zijn, middelpunt van tientallen agenten. En alle kennis ging op slinkse wijze richting Berlijn. Haar zwoele uitstraling had Duitse officieren en Russische bankiers het hoofd op hol gebracht. Maar ook Franse notabelen bleken niet ongevoelig voor haar charmes en ze kreeg gaandeweg het gevoel dat ze alle mannen naar haar hand kon zetten, wat in zekere zin ook het geval was.

 


Mata Hari verkeerde in de hoogste kringen van de voornaamste oorlogvoerende partijen. Geen wonder dat vooral haar connecties met hoge militairen en haar vele reizen haar in de hitte van de Eerste Wereldoorlog suspect maakten, met name in Franse ogen. Wat dan wel weer vreemd is, is dat ze uiteindelijk werd gearresteerd op grond van een bericht van een naar een andere Duitse instantie terwijl de Duitsers wisten dat de Fransen dit vrij makkelijk konden onderscheppen en ontcijferen. Brachten ze de Fransen op een dwaalspoor? Wilden ze haar uit de weg ruimen zonder zelf de vingers te branden?
Na een kort proces werd ze op 24 juli 1917 door de krijgsraad ter dood veroordeeld wegens hoogverraad en spionage voor de Duitsers. Op 18 augustus verwierp de Conseil de Revision de aanvraag tot revisie van de uitspraak. De Nederlandse regering vroeg tevergeefs om omzetting naar levenslang.

 


Op de morgen van haar executie, de 15de oktober, werd Mata Hari om tien minuten over vijf gewekt en vervolgens verschenen de commissaris rapporteur van de krijgsraad, die het vonnis had uitgesproken, de kapitein-griffier, de directeur van de gevangenis, de advocaat van de veroordeelde, mr. Clunet, en dominee Arboux. Mata Hari zelf vertoonde geen emotie en zorgde dat zij goed gekleed was. Zij droeg een grijze, zijden japon, kostbaar bont om de schouders, opengewerkte kousen en een parelketting om haar hals. Op het met zorg gekapte hoofd droeg zij een grote vilten hoed met kersrood lint. Met een rustige stem had ze gezegd: Ik ben gereed.

 

Mata Hari op 13 februari 1917, de dag van haar arrestatie.

Vanuit de gevangenis van Saint-Lazare werd ze naar de plaats van terechtstelling, de Polygon van Vincennes, gebracht. Daar schreef ze twee brieven, waarvan één aan haar in Nederland wonende dochter. Bij de paal van de executie weigerde ze een blinddoek. Twaalf zouaven gaven het salvo, gevolgd door het gebruikelijke revolverschot van de adjudant, de ‘coup de grace’, in de slaap.

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Rosa Luxemburg van Hoorn

‘Het is niet nodig te hopen om te ondernemen noch te slagen om te volharden’. Deze gevleugelde uitspraak dringt zich op bij kennismaking met dit strijdbare leven. Tegen een overmacht van ‘linkse verraders’ en ‘rechtse onderdrukkers’ houdt Trien de revolutionaire strijd hoog. Tegen de argwaan van haar omgeving in propageert ze ijverig gezinsplanning als noodzakelijke weg naar emancipatie.

Lees verder

Kroniek

Rusland Gregoriaans

Honderd jaar geleden, op 14 februari 1918, voerde als een van de laatste landen ook Rusland de Gregoriaanse kalender in, zo’n 340 jaar nadat de paus met die naam de kalenderafwijking in de Juliaanse kalender had rechtgezet. De christelijke kalender moet, om het seizoensritme (‘tropische kalender’) secuur te volgen, schrikkeljaren gebruiken voor correctie. De Gregoriaanse kalender doe dat beter dan de Juliaanse. Als een land overstapte, sloeg het meteen een aantal dagen over, in het begin tien, bij de Russen al dertien.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder