Stelling

Hobby-archeologen verrijken onze geschiedenis

Stem

Agenda

Oorlog in Vlaanderen
Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.
Gewoon puissant rijk
Twee bijzondere exposities in Noord-Nederland over welstand en fortuin. De oude academiestad Franeker en de voormalige Hanzestad Groningen laten hun voorouders pronken met familiewapens, zilver en kostbare schilderijen. De vooraanstaande leden van de Groningse bestuurderselite hadden doorgaans een huis in de stad en een borg in de Ommelanden of Veenkoloniën. De provincie Groningen telde zo ooit 200 borgen, riante paleisvilla’s met een lange bouwgeschiedenis en een exclusief interieur. Veel huizen zijn gesloopt (er zijn nog zestien te bewonderen), waarmee ook veel kunstschatten op drift raakten.

Mata Hari

07 februari 2017 skrul

Honderd jaar geleden, op 13 februari 1917, werd Mata Hari in haar Parijse hotelkamer in Plaza Athénée gearresteerd op beschuldiging van spionage voor de Duitsers. Na twee dagen verhoor waren de Fransen ervan overtuigd met een heel gevaarlijke spion van doen te hebben. Een halfjaar later werd ze geëxecuteerd. Ze werd een icoon van goed en kwaad, met een magnetiserende uitstraling, vooral op mannen met gezag.

Mata Hari, als Margaretha Zelle geboren in Leeuwarden, was in Franse ogen niet zomaar een spion, maar was in haar eentje het centrum van een wijdvertakt spionagenetwerk. Zij zou een soort verzamelpunt van informatie zijn, middelpunt van tientallen agenten. En alle kennis ging op slinkse wijze richting Berlijn. Haar zwoele uitstraling had Duitse officieren en Russische bankiers het hoofd op hol gebracht. Maar ook Franse notabelen bleken niet ongevoelig voor haar charmes en ze kreeg gaandeweg het gevoel dat ze alle mannen naar haar hand kon zetten, wat in zekere zin ook het geval was.

 


Mata Hari verkeerde in de hoogste kringen van de voornaamste oorlogvoerende partijen. Geen wonder dat vooral haar connecties met hoge militairen en haar vele reizen haar in de hitte van de Eerste Wereldoorlog suspect maakten, met name in Franse ogen. Wat dan wel weer vreemd is, is dat ze uiteindelijk werd gearresteerd op grond van een bericht van een naar een andere Duitse instantie terwijl de Duitsers wisten dat de Fransen dit vrij makkelijk konden onderscheppen en ontcijferen. Brachten ze de Fransen op een dwaalspoor? Wilden ze haar uit de weg ruimen zonder zelf de vingers te branden?
Na een kort proces werd ze op 24 juli 1917 door de krijgsraad ter dood veroordeeld wegens hoogverraad en spionage voor de Duitsers. Op 18 augustus verwierp de Conseil de Revision de aanvraag tot revisie van de uitspraak. De Nederlandse regering vroeg tevergeefs om omzetting naar levenslang.

 


Op de morgen van haar executie, de 15de oktober, werd Mata Hari om tien minuten over vijf gewekt en vervolgens verschenen de commissaris rapporteur van de krijgsraad, die het vonnis had uitgesproken, de kapitein-griffier, de directeur van de gevangenis, de advocaat van de veroordeelde, mr. Clunet, en dominee Arboux. Mata Hari zelf vertoonde geen emotie en zorgde dat zij goed gekleed was. Zij droeg een grijze, zijden japon, kostbaar bont om de schouders, opengewerkte kousen en een parelketting om haar hals. Op het met zorg gekapte hoofd droeg zij een grote vilten hoed met kersrood lint. Met een rustige stem had ze gezegd: Ik ben gereed.

 

Mata Hari op 13 februari 1917, de dag van haar arrestatie.

Vanuit de gevangenis van Saint-Lazare werd ze naar de plaats van terechtstelling, de Polygon van Vincennes, gebracht. Daar schreef ze twee brieven, waarvan één aan haar in Nederland wonende dochter. Bij de paal van de executie weigerde ze een blinddoek. Twaalf zouaven gaven het salvo, gevolgd door het gebruikelijke revolverschot van de adjudant, de ‘coup de grace’, in de slaap.

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klanktovenaar in de schaduw

Toen Ry Cooder in 2009 zijn (hoogstwaarschijnlijk) laatste concerten in de Lage Landen gaf, was de cirkel rond. In Nederland boekte hij namelijk in 1972 zijn eerste commerciële succes met een album dat gaat over de Dust Bowl en de Grote Depressie. Zijn empathie voor de kleine man had hij thuis – een communistisch nest van Europese migranten- meegekregen. Gitaar spelen leerde hij al zeer jong na een ongeluk waarbij hij een oog verloor.

Lees verder

Kroniek

Ont-brekend glas

De kranten melden begin september 1947, nu zeventig jaar geleden, dat drie jaar na de bevrijding van Nijmegen, een groot deel van de inwoners nog altijd verstoken is van glas in hun woningen. Dezer dagen echter, kreeg de gemeente de beschikking over 1.500 m2 glas. Hiervan kunnen alle woningen voor de winter van glas worden voorzien. Rijk en gemeente zullen hen, die de direct te maken kosten niet kunnen betalen, financieel tegemoet komen. Op de foto de door gallieerde bommen verwoeste binnenstad met op de achtergrond de Waalburg.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder