Stelling

Het oprukkend gebruik van de Engelse taal in musea is publieksvijandig

Stem

Agenda

Naar de Oost en de West
In het Nationaal Archief te Den Haag ligt 1,2 kilometer aan archiefstukken van de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgeslagen. De tentoonstelling ‘De wereld van de VOC’ is dus slechts een fractie, die niettemin een wijde wereld opent. Geen romantisch jongensboek, wel een duizelingwekkende reis.
Het kleine leven
Het Brusselse Hallepoortmuseum neemt met de nieuwe tentoonstelling Little Life de bezoeker mee naar een kleine wereld, die op wonderlijke wijze het huiselijk leven van de burgerlijke milieus uit de 19de en het begin van de 20ste eeuw verbeeldt. Koken, poetsen, de tafel dekken, het bed opmaken, bezoek ontvangen, een huis inrichten,… het dagelijkse leven blijkt voor het kinderspel een onuitputtelijke inspiratiebron.

Mata Hari

07 februari 2017 skrul

Honderd jaar geleden, op 13 februari 1917, werd Mata Hari in haar Parijse hotelkamer in Plaza Athénée gearresteerd op beschuldiging van spionage voor de Duitsers. Na twee dagen verhoor waren de Fransen ervan overtuigd met een heel gevaarlijke spion van doen te hebben. Een halfjaar later werd ze geëxecuteerd. Ze werd een icoon van goed en kwaad, met een magnetiserende uitstraling, vooral op mannen met gezag.

Mata Hari, als Margaretha Zelle geboren in Leeuwarden, was in Franse ogen niet zomaar een spion, maar was in haar eentje het centrum van een wijdvertakt spionagenetwerk. Zij zou een soort verzamelpunt van informatie zijn, middelpunt van tientallen agenten. En alle kennis ging op slinkse wijze richting Berlijn. Haar zwoele uitstraling had Duitse officieren en Russische bankiers het hoofd op hol gebracht. Maar ook Franse notabelen bleken niet ongevoelig voor haar charmes en ze kreeg gaandeweg het gevoel dat ze alle mannen naar haar hand kon zetten, wat in zekere zin ook het geval was.

 


Mata Hari verkeerde in de hoogste kringen van de voornaamste oorlogvoerende partijen. Geen wonder dat vooral haar connecties met hoge militairen en haar vele reizen haar in de hitte van de Eerste Wereldoorlog suspect maakten, met name in Franse ogen. Wat dan wel weer vreemd is, is dat ze uiteindelijk werd gearresteerd op grond van een bericht van een naar een andere Duitse instantie terwijl de Duitsers wisten dat de Fransen dit vrij makkelijk konden onderscheppen en ontcijferen. Brachten ze de Fransen op een dwaalspoor? Wilden ze haar uit de weg ruimen zonder zelf de vingers te branden?
Na een kort proces werd ze op 24 juli 1917 door de krijgsraad ter dood veroordeeld wegens hoogverraad en spionage voor de Duitsers. Op 18 augustus verwierp de Conseil de Revision de aanvraag tot revisie van de uitspraak. De Nederlandse regering vroeg tevergeefs om omzetting naar levenslang.

 


Op de morgen van haar executie, de 15de oktober, werd Mata Hari om tien minuten over vijf gewekt en vervolgens verschenen de commissaris rapporteur van de krijgsraad, die het vonnis had uitgesproken, de kapitein-griffier, de directeur van de gevangenis, de advocaat van de veroordeelde, mr. Clunet, en dominee Arboux. Mata Hari zelf vertoonde geen emotie en zorgde dat zij goed gekleed was. Zij droeg een grijze, zijden japon, kostbaar bont om de schouders, opengewerkte kousen en een parelketting om haar hals. Op het met zorg gekapte hoofd droeg zij een grote vilten hoed met kersrood lint. Met een rustige stem had ze gezegd: Ik ben gereed.

 

Mata Hari op 13 februari 1917, de dag van haar arrestatie.

Vanuit de gevangenis van Saint-Lazare werd ze naar de plaats van terechtstelling, de Polygon van Vincennes, gebracht. Daar schreef ze twee brieven, waarvan één aan haar in Nederland wonende dochter. Bij de paal van de executie weigerde ze een blinddoek. Twaalf zouaven gaven het salvo, gevolgd door het gebruikelijke revolverschot van de adjudant, de ‘coup de grace’, in de slaap.

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Tussen medailles en pantserauto’s

Militaire attachés zijn deels diplomaat, deels spion. In vredestijd kan het een luxueus leventje zijn, in oorlogstijd wat minder. Andrej Prezjbjano (1885-1963), kapitein van de tsaristische gardecavalerie, werd begin september 1914 door de Russische militaire attaché in Frankrijk doorgestuurd naar het hoofdkwartier van het Belgisch leger. Hij kon natuurlijk in zijn raarste dromen niet bevroeden dat een paar jaar later in zijn vaderland de hel zou losbreken, en zijn positie dramatisch veranderde.

Lees verder

Kroniek

Held van Peotillos

Tweehonderd jaar geleden, op 11 november 1817, stierf de vrijheidsstrijder Francisco Javier Mina voor het vuurpeloton. Mina was een Spaanse militair die vocht als guerrillastrijder in de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog en later de kant koos van Mexico in de Mexicaanse Onafhankelijkheidsoorlog.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder