Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De nucleaire ‘football’

07 februari 2017 Siebrand Krul

Het is de moderne variant op de middeleeuwse kroon en scepter – een symbool van ultieme macht. Een onschuldig uitziende zwarte koffer, door een hoge militair van de Verenigde Staten sinds de dagen van Kennedy voortdurend in het kielzog van de president. In september waarschuwde Hillary Clinton dat deze ‘football’ in handen kon komen van een onberekenbare narcist. Hetgeen geschiedde.

Wat is dit toch voor ultiem machtsinstrument, onderwerp in veel spionnenverhalen? Het is een ‘doomsday’ machine dat het einde van de wereld nabij kan brengen. Formeel is het de nood-tas van de president, bijgenaamd ‘football’, draagbaar, een aluminium kastje met een zwartleren omhulsel. Maar anders dan de verhalen willen, zit hierin niet de beruchte rode knop waarmee een atoomoorlog kan worden ontketend. Belangrijkste functie is het vaststellen van de identiteit van de president en om hem in staat te stellen onmiddellijk contact te maken met de militaire top in het Pentagon, waar permanent de nucleaire dreigingen in de gaten worden gehouden. Het stelt hem tevens in staat passende maatregelen te bevelen, zoals inderdaad een nucleaire reactie. Daartoe bevat de koffer een versimpeld overzicht van de mogelijkheden die de strijdkrachten ter beschikking staan, en daaruit kan de president een keuze maken. Eenvoudig gezegd: Trump kan met behulp van deze koffer in een oogwenk besluiten om Pyongyang van de aardbodem te vegen.

 

 

Hoewel zijn geschiedenis topgeheim is, kan de oorsprong van de ‘football’ worden herleid naar de rakettencrisis op Cuba in 1962. John F. Kennedy was ervan overtuigd dat het enige doel van kernwapens hun afschrikwekkende functie was. Hij vond het weerzinwekkend dat twee mannen, elk aan een kant van de wereld, in staat waren om een eind aan de menselijke beschaving te maken. Benauwd voor de doctrine van MAD (mutually assured destruction) verordonneerde JFK verplichte tussenstappen om te voorkomen dat het ooit zou uitmonden in ‘alles of niks’. Het moest mogelijk worden om gepast te reageren. In de archieven is een memo van Kennedy gevonden dat zijn zorgen rond nucleaire risico’s verwoordt. ‘Wat moet ik zeggen tegen de Joint War Room om een onmiddellijke nucleaire respons te geven? Hoe weet de persoon die mijn instructies ontvangt zeker dat ze van de president komen?’

 


Voormalig defensieminister Robert McNamara zei dat de merkwaardige naam ‘football’ stamt van een ouder nucleair plan, met de codenaam ‘dropkick’. Volgens deze logica is voor een dropkick een voetbal nodig. De oudste foto van een militair die een zwartleren koffer achter de president meedraagt is genomen op 10 mei 1963, op het landgoed van de Kennedy’s op Hyannis Port, Massachusetts. Sindsdien is de koffer, een aangepast model Halliburton, vast onderdeel van de entourage van de president, werd zelfs gefotografeerd in mei 1988 op het Rode Plein, toen Reagan een staatsbezoek aan de Sovjetunie bracht. Overigens bevond zich in het gezelschap van gastheer Gorbatsjov ook een militair met een vergelijkbare tas, in het Russisch ‘kleine zakenkoffer genaamd (‘chemodanchik’).

 

 

Een aanhoudende klacht van presidenten en hun stafofficieren is dat de football, ruim twintig kilo zwaar, teveel inhoud bevat. Jimmy Carter, gekwalificeerd als commandant op een kernonderzeeër, was zich ervan bewust dat het nagenoeg onmogelijk was om binnen enkele minuten een kordate keus te maken uit een enormiteit aan keuze-tegenmaatregelen en gebood een drastische versimpeling van de football.
De eerste keer dat de football zonder veel geheimhouderij werd genoemd is in een militair memorandum uit 1965 waarbij een officier op de vraag of het gewicht niet omlaag kan, antwoordde dat het eenvoudiger was om een sterkere drager te vinden.
Voor de effectiviteit moet de drager altijd in de onmiddellijke nabijheid van de commander in chief zijn en de president zelf moet uiteraard zijn authentieke codes paraat hebben. Beide controles hebben zo hun haperingen gehad. Hugh Shelton, voormalig chef strijdkrachten, zei dat president Clinton zijn gelamineerde codekaart, de ‘biscuit’, in 2000 maandenlang kwijt was. Enger was het in maart 1981, bij de aanslag op Reagan. In de chaos raakten president en football-drager van elkaar gescheiden. De laatste ging, tegen de regels in, niet mee naar het George Washington University hospital. Halsoverkop werden daar de kleren van Reagans lijf geknipt, onderweg naar de operatiekamer. De ‘biscuit’ werd later, nogal onceremonieel, teruggevonden in een afvalzak van het ziekenhuis. Op die manier ging de Middeleeuwer zeker niet om met kroon en scepter.
(Michael Dobbs/Smithsonian)

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder