Stelling

Alle mondiale problemen hebben één oorzaak: er zijn teveel mensen

Stem

Agenda

Oorlogsgetuigen
De Tachtigjarige Oorlog leeft vooral voort als de moedige opstand van de nietige Lage Landen tegen het oppermachtige en brute Spanje. De werkelijkheid was complexer. Sociale ongelijkheid, godsdiensttwisten, verstedelijking en verburgerlijking zijn maar een paar ingrediënten van het verhaal, dat ooit begon als een schreeuw om meer individuele vrijheid. 80 jaar oorlog in het Rijksmuseum in Amsterdam wil het hele verhaal vertellen.
Anonieme Richter
Gerhard Richter, een grote Duitse kunstenaar, inspireerde filmmaker Florian Henckel von Donnersmarck (‘Das Leben der Anderen’) voor de film ‘Werk ohne Autor’, dat een beklemmend beeld schetst van Duitsland in en na de Tweede Wereldoorlog. Ook geeft de film een goed overzicht van de verschillende kunststromingen in de vorige eeuw.
Koloniaal museum Tervuren
Eind vorig jaar heropende het Afrikamuseum in Tervuren. Al ver voor daarvoor daverde het in de media over de manier waarop het museum, quasi-modern Africamuseum genaamd, het koloniale verleden zou presenteren. Zoals de stichter, Leopold II, bedoeld had? Of met uitleg over de zwarte kanten van het verleden, ongeacht het koninklijk tintje?

Pelita openbaar

20 december 2016 Siebrand Krul

Direct na de capitulatie van Japan in 1945 werden 44.000 Nederlanders vanuit Indonesië gerepatrieerd. Eén van hen was oorlogsweduwe Justina Eckenhausen-Tetzner. Een jaar later nam zij het initiatief tot de oprichting van de Stichting Pelita, vernoemd naar het koperen olielampje dat toen in de tropen als baken diende.

Het ‘vriendelijk schijnsel’ van het lampje moest de ‘duisternis van het voor ons liggende pad’ breken; doelstelling van de stichting was het lenigen van de ‘zedige, maatschappelijke en stoffelijke noden’ van hen die weduwe, wees of invalide waren geworden als gevolg van de ‘vijandelijkheden met Japan’ en geen steun van de overheid of het bedrijfsleven kregen.
Maar de Nederlandse regering weigerde subsidie en dus zag mevrouw Eckenhausen zich gedwongen terug te keren naar Nederlands-Indië om met gouverneur-generaal Hubertus van Mook te onderhandelen. Ze wist hem te bewegen Twaalf miljoen gulden ter beschikking te stellen. Als voorschot.

 

 

De ‘Toestand in 1948’ van het Bouwfonds toont in meer dan 25 steden en dorpen projecten in voorbereiding. Stichting
Pelita bouwde in totaal zo’n zeshonderd woningen. Tot op de dag van vandaag zijn in diverse plaatsen woningen te
vinden met het symbool van Pelita, het olielampje. In 1964 werd nog flat Eureka aan de Dolderseweg 123 in Den Dolder
in gebruik genomen, voorzien van cv en in de centrale ontmoetingsruimte televisie. Huur: 92,80 gulden voor een tweepersoons appartement. Datzelfde jaar 1964 werden oudere woningen alweer verkocht. Dat leidde tot de nodige onrust,
omdat de woningnood nog groot was en ‘blijvende huisvesting’ wel was beloofd maar niet gegarandeerd. Tussen 1967 en
1971 verkocht Pelita de meeste woningen, omdat de doelstelling bereikt was en het geld van Van Mook op.

Een deel van dat geld – vijf miljoen – werd gebruikt om in Nederland woningen voor de repatrianten te bouwen en in juli 1948 werden de eerste opgeleverd, aan de Schaapsweg in Ede. Ook elders in Nederland verrezen huizen, zo’n zeshonderd in totaal. Vaak was het koningin Juliana die de sleutel aan de eerste bewoners overhandigde.
(Karin van den Born)

 

(Openingsbeeld: Koningin Juliana in gesprek met enkele gerepatrieerde oorlogsweduwen uit Indonesië die op 17 juni 1951 woningen in Baarn in gebruik namen van de Stichting Pelita. Links burgmeester mr. F.J. van Beeck Calkoen. (Nationaal Archief))

 

Lees het volledige artikel dat Karin van den Born samen met het Nationaal Archief schreef in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Friet voor de vogels

Terwijl ik dit boek in de tuin lees, hoor ik een groene halsbandparkiet. Kleurrijk voorbeeld van een stadsexoot, die zich, komend uit tropische bosgebieden, perfect heeft aangepast aan het koelere Europese stadsleven (in De Brusselse Neckstraat slapen er ’s avonds 4.000).

Lees verder

Kroniek

Ivanhoe

Tweehonderd jaar geleden, in 1819, creëerde Walter Scott een geheel nieuw literair genre, de historische roman. Met in de hoofdrol de held Ivanhoe. Hierna verschenen 'De Leeuw van Vlaanderen' van Hendrik Conscience, 'De drie musketiers' en 'Robin Hood'. Walter Scott verzon een figuur in een historische werkelijkheid. Zeker in de 19de eeuw speelde nationalistische elementen een belangrijke rol. Bij Ivanhoe zijn de Saksen de goeden, de (Franse) Normandiërs de kwaaierikken.

Lees verder

Heilige van de week

Rachel

15 januari(† ca. 1600 voor Chr.) Deze naam betekent in het Hebreeuws schaap. Rachel wordt genoemd in het Oude Testament. Op een dag komt er een jongen, Jakob, naar het dorp waar Rachel woont. Hij is verliefd op haar en wil met haar trouwen. Haar vader Laban wil dat Jakob eerst zeven jaar zijn kudde schapen hoedt. Jakob stemt toe.

Lees verder