Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Pelita openbaar

20 december 2016 Siebrand Krul

Direct na de capitulatie van Japan in 1945 werden 44.000 Nederlanders vanuit Indonesië gerepatrieerd. Eén van hen was oorlogsweduwe Justina Eckenhausen-Tetzner. Een jaar later nam zij het initiatief tot de oprichting van de Stichting Pelita, vernoemd naar het koperen olielampje dat toen in de tropen als baken diende.

Het ‘vriendelijk schijnsel’ van het lampje moest de ‘duisternis van het voor ons liggende pad’ breken; doelstelling van de stichting was het lenigen van de ‘zedige, maatschappelijke en stoffelijke noden’ van hen die weduwe, wees of invalide waren geworden als gevolg van de ‘vijandelijkheden met Japan’ en geen steun van de overheid of het bedrijfsleven kregen.
Maar de Nederlandse regering weigerde subsidie en dus zag mevrouw Eckenhausen zich gedwongen terug te keren naar Nederlands-Indië om met gouverneur-generaal Hubertus van Mook te onderhandelen. Ze wist hem te bewegen Twaalf miljoen gulden ter beschikking te stellen. Als voorschot.

 

 

De ‘Toestand in 1948’ van het Bouwfonds toont in meer dan 25 steden en dorpen projecten in voorbereiding. Stichting
Pelita bouwde in totaal zo’n zeshonderd woningen. Tot op de dag van vandaag zijn in diverse plaatsen woningen te
vinden met het symbool van Pelita, het olielampje. In 1964 werd nog flat Eureka aan de Dolderseweg 123 in Den Dolder
in gebruik genomen, voorzien van cv en in de centrale ontmoetingsruimte televisie. Huur: 92,80 gulden voor een tweepersoons appartement. Datzelfde jaar 1964 werden oudere woningen alweer verkocht. Dat leidde tot de nodige onrust,
omdat de woningnood nog groot was en ‘blijvende huisvesting’ wel was beloofd maar niet gegarandeerd. Tussen 1967 en
1971 verkocht Pelita de meeste woningen, omdat de doelstelling bereikt was en het geld van Van Mook op.

Een deel van dat geld – vijf miljoen – werd gebruikt om in Nederland woningen voor de repatrianten te bouwen en in juli 1948 werden de eerste opgeleverd, aan de Schaapsweg in Ede. Ook elders in Nederland verrezen huizen, zo’n zeshonderd in totaal. Vaak was het koningin Juliana die de sleutel aan de eerste bewoners overhandigde.
(Karin van den Born)

 

(Openingsbeeld: Koningin Juliana in gesprek met enkele gerepatrieerde oorlogsweduwen uit Indonesië die op 17 juni 1951 woningen in Baarn in gebruik namen van de Stichting Pelita. Links burgmeester mr. F.J. van Beeck Calkoen. (Nationaal Archief))

 

Lees het volledige artikel dat Karin van den Born samen met het Nationaal Archief schreef in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder