Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Belgische tragedie in Mexico

20 december 2016 Siebrand Krul

Prinses Charlotte, dochter van koning Leopold I van België, huwde op 23 juli 1857 de Oostenrijkse aartshertog Ferdinand Maximiliaan. Als jongere broer van keizer Franz-Jozef von Habsburg had Maximiliaan niets bijzonders meer om handen naast het bouwen van zijn kasteel Miramar in Triëst waar zijn jonge vrouw droomde van een grootse toekomst. Die dacht ze gevonden te hebben in Mexico.

De regering van Mexico onder leiding van de liberale president Benito Juárez wilde de torenhoge schulden aan Europese landen, met Frankrijk op kop, niet terugbetalen. Dat was voor de Franse keizer een gedroomd excuus om van Mexico een voogdijstaat te maken. Toen Britse, Spaanse en Franse troepen in 1861 in de Mexicaanse haven Veracruz aan land gingen om de terugbetaling onder militaire druk te regelen, wilden de Fransen blijven en naar de hoofdstad oprukken. De Britse en Spaanse regeringen waren niet akkoord en trokken hun troepen terug. De Fransen zetten door, veroverden Mexico-stad en verdreven president Juárez. In Frankrijk verblijvende Mexicaanse bannelingen, conservatieve katholieke monarchisten, ijverden bij keizer Napoleon III om van Mexico weer een keizerrijk te maken. De Oostenrijkse aartshertog Maximiliaan, die het Oostenrijkse hof ook liever kwijt dan rijk was, werd gepolst. Hij weigerde evenwel. Napoleon III schakelde Leopold I in om de deal bij Charlotte te bepleiten. Dat lukte op 10 april 1864 en in mei 1864 zetten Maximiliaan en Charlotte voet aan wal in Veracruz. In Mexico-stad werd het Chapultepec-landhuis verbouwd tot keizerlijk paleis, direct verbonden met het stadscentrum door een nieuwe grootse boulevard.

 

Maximiliaan von Habsburg, aartshertog van Oostenrijk.

Charlotte von Saksen-Coburg-Gotha, prinses van België.

 

Belgisch legioen voor Charlotte

Om de keizerlijke bewoonster te bewaken, werd in België een vrijwilligerskorps opgericht. Met instemming van regering en koning werd het kader gezocht in het Belgisch leger en voor de rest werden vrijwilligers geronseld en verzameld in de Maegdendaelekazerne van Oudenaarde. Niet alleen het Belgisch legioen beveiligde de keizerin. Ook het Oostenrijkse vrijwilligerslegioen viel die eer te beurt. Het detachement van luitenant Ernst Pitner zorgde voor haar veiligheid bij een bezoek aan Orizaba en de streek in november 1865. Daarbij bleek de lokale bevolking, nochtans niet bekend als aanhangers van Juárez, onverschillig tegenover haar bezoek. De Oostenrijkse officier kon dat moeilijk bevatten.

 

Het beleg van de kerk van Tacambaro door het Belgische legioen.

 

De begin 1865 aanwezige 1.297 Belgen en 6.189 Oostenrijkers bleven niet alleen in de hoofdstad, maar werden ook als reguliere gevechtstroepen ingezet. In maart 1865 werd een Belgisch detachement van 250 soldaten in Tacambaro verrast door een grotere republikeinse eenheid, gedecimeerd en gevangen genomen. In andere gevechten behield het Belgisch legioen wel de overhand of kon stand houden. De onderlinge verhoudingen tussen Franse, Belgische, Oostenrijkse en Mexicaanse soldaten waren slecht. Oostenrijkse officieren hadden de nederlaag tegen het Franse leger bij Solferino in 1859 nog vers in het geheugen. Daarnaast sprak bijna niemand Spaans. De Europese soldaten waren ook niet getraind voor guerrillagevechten. Bovendien waren de keizerlijke Mexicaanse troepen gedwongen gerekruteerd. Zij deserteerden of liepen gemakkelijk over naar de troepen van Juárez.

 

Het Belgische legioen in Mexico op mars, 1865.

 

De val van Maximiliaan

De liberale Maximiliaan danste als keizer niet naar de pijpen van de Mexicaanse conservatieve elite. Hij behield de landhervormingen van Juárez en weigerde de Rooms-Katholieke kerk het geconfisqueerde landbezit terug te geven en de organisatie van het onderwijs over te dragen. Daarnaast schafte hij kinderarbeid en slavendom af. Door de burgeroorlog bleef alles echter een dode letter.
In die voortslepende oorlog vochten de troepen van Juárez en Maximiliaan zonder enige vorm van genade. De burgerbevolking die de kant van Maximiliaan koos, werd zwaar aangepakt door de republikeinse guerrillero’s. Gewonden werden afgemaakt en ook republikeinse krijgsgevangenen werden na hun overgave doodgeschoten. Keizer Maximiliaan had er met een decreet van 3 oktober 1865 zelfs een bevel van gemaakt. Hij legitimeerde daarmee het oorspronkelijk bevel van maarschalk Bazaine aan de Franse troepen om alle gevangen genomen guerrilleroleiders neer te schieten. De Fransen richtten een antiguerrilla-eenheid op die zich onderscheidde door wreedheid. Beide maatregelen stimuleerde het verzet in plaats van het te intimideren. Het was de zwaarste beschuldiging op het proces voor een militaire rechtbank tegen Maximiliaan.

 

Het Tacambaromonument in Oudenaarde.

De Amerikanen wilden na het einde van de eigen burgeroorlog geen buitenlandse bezettingsmacht aan hun geopolitieke achterdeur. Zware diplomatieke druk in Parijs liet keizer Napoleon III inbinden. In december 1866 werden ook de Belgische en Oostenrijkse vrijwilligerskorpsen opgeheven en begin 1867 verlieten de Europese troepen Mexico. Omdat de Belgen en Oostenrijkers slechts twee van de vijf contractjaren hadden uitgediend, konden ze bij terugkeer geen aanspraak maken op extra verworvenheden of premies. Ze waren alleen de verhalen van een onverkwikkelijk avontuur rijker.
Toen de toestand alles nijpend werd, kwam keizerin Charlotte in juni 1866 naar Europa om bij de paus en Napoleon steun te vragen. Tevergeefs en in mei 1867 was keizer Maximiliaan nog één militaire versterking rijk. Door uithongering gedreven, gaf hij zich over. Op 19 juni 1867 werd hij samen met zijn twee laatste trouw gebleven generaals gefusilleerd. Benito Juárez was terug staatshoofd.
(Harry van Royen)

(Openingsbeeld: Maximiliaan wordt keizer van Mexico.)

 

Lees nog veel meer artikelen over Europa’s beroemdste dynastie, die der Habsburgers, in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder