Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Verlospop onthuld

29 november 2016 Siebrand Krul

In de medische collectie van het Leidse Museum Boerhaave is een zeer bijzondere ontdekking gedaan. Bij de zeemleren oefenpop, die in de 18de eeuw bij lessen aan verloskundigen werd gebruikt, blijken in de vrouwenromp en in de babypop skeletdelen verwerkt te zijn. Deze dienden als basisstructuur van het educatieve model. In de 18de eeuw niet ongebruikelijk, nu een beetje luguber.

De ontdekking van de verlospop met echte menselijke skeletdelen, uniek in de wereld, kwam aan het licht bij een inspectie met het oog op een restauratie. Onder de losgeraakte naden zag conservator Mieneke te Hennepe dat het veronderstelde houten bekken veel weg had van botmateriaal. Nader onderzoek was geboden. De verlospop is in 1970 aan Museum Boerhaave geschonken door het toenmalige Academisch Ziekenhuis Leiden (nu Leids Universitair Medisch Centrum, LUMC). Datzelfde LUMC is ingeschakeld voor het medisch-historische onderzoek.

 

verlospop-babyscan-wb

 

Skeletdelen
Onder begeleiding van dr. Monique Reijnierse, radioloog en hoofd van de musculoskeletale sectie, is van beide objecten een CT scan vervaardigd. Met behulp van geavanceerde beeldbewerkingstechnieken zijn er reconstructies en 3-D beelden gemaakt. Hierbij bleek dat zich in de vrouwenromp echte benige structuren van het bekken en de onderste rugwervel bevinden, terwijl de rest van de wervelkolom nauwkeurig is nagemaakt met hout. Tot grote verbazing van conservator en radioloog bleek niet alleen de vrouwenromp skeletdelen te bevatten, maar is in de zeemleren babypop een bijna volledig babyskelet verwerkt.

 

verlospop-scanner-wb

 

Gottlieb Salomon
De universiteit is bezig met vervolgonderzoek naar het botweefsel, het gebruikte textiel en de aanwezige spijkers. Dit om tot een nauwkeurige datering te komen en daarnaast de herkomst vast te kunnen stellen. Literatuuronderzoek wijst vooralsnog in de richting van de Leidse arts Gottlieb Salomon (1774-1865) als mogelijke maker van de verlospop met baby. In zijn artikel uit 1803 meldt Salomon nauwkeurig hoe hij in 1798 een verloskundige oefenpop heeft gemaakt. De overeenkomst met hetgeen door Museum Boerhaave en het LUMC is aangetroffen is treffend.

 

verlospop-scan-wb

 

Maakcontext
In november 2017 heropent Museum Boerhaave zijn deuren. In de nieuwe inrichting van het museum is voor de verloskundige oefenpop een plekje ingeruimd. ‘In het nieuwe museum zullen we meer dan ooit tevoren de verhalen achter de objecten vertellen’ aldus conservator Mieneke te Hennepe. ‘Bij deze oefenpop is de maakcontext van grote waarde voor een goed inzicht in de historische ontwikkelingen rondom verloskunde.’


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder