Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Koninginnen van Egypte

29 november 2016 Siebrand Krul

De rijkdom, macht en verering van de koninklijke dames in het oude Egypte herleven komende winter in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden in de tentoonstelling ‘Koninginnen van de Nijl’, die het bijzondere verhaal van de vrouwen van de farao’s vertelt. Bezoekers kunnen maar liefst 350 Egyptische topstukken bewonderen, waaronder koninklijke portretten, godenbeelden, verfijnde juwelen, amuletten, kostbare gebruiksvoorwerpen en de sarcofaag en grafgiften van de beroemde koningin Nefertari, uit het Museo Egizio in Turijn.

’Koninginnen van de Nijl’ is een kennismaking met het rijke hofleven van Hatsjepsoet, Nefertiti en Nefertari – de grote koninginnen van het Nieuwe Rijk (1539-1077 v.Chr.). Zij waren niet alleen echtgenote van de farao maar hadden als vorstin een grote politieke invloed, voerden eigenhandig diplomatieke correspondentie, hadden een goddelijke status en bestierden het paleis. Farao’s konden met vele vrouwen getrouwd zijn, maar slechts één mocht de titel ‘Grote Koningin’ dragen. Zij had de dagelijkse leiding over de harem, die soms uit honderden vrouwen bestond. Aan het hof leidde ze een luxueuze leven in een prachtige omgeving.

 

Koningin Ahmose Nefertari en farao Amenhotep I Hout; hoogte 18,7 cm., lengte 41 cm.; ca. 1200 v.Chr.; vermoedelijk uit Deir el-Medina (Luxor). Farao’s konden met vele vrouwen getrouwd zijn, maar slechts één mocht de titel ‘Grote koningin’ dragen. Koning Amenhotep I was getrouwd met zijn zuster, Meritamon, maar die overleed op jonge leeftijd. De rol van de Grote Koningin werd toen waargenomen door de moeder van de koning, Ahmose Nefertari. Moeder en zoon staan op dit houten reliëf afgebeeld achter een rijk beladen offertafel, met een beschermende godin achter hen. Mogelijk was dit stuk hout onderdeel van een draagstoel. Het paar werd nog lang na hun dood vereerd in het dorp Deir el-Medina, dat door Amenhotep I was gesticht. Collectie en foto Museo Egizio, Turijn, cat. 2457.

Koningin Ahmose Nefertari en farao Amenhotep I. Hout; hoogte 18,7 cm., lengte 41 cm.; ca. 1200 v.Chr.; vermoedelijk uit Deir el-Medina (Luxor). Farao’s konden met vele vrouwen getrouwd zijn, maar slechts één mocht de titel ‘Grote koningin’ dragen. Koning Amenhotep I was getrouwd met zijn zuster, Meritamon, maar die overleed op jonge leeftijd. De rol van de Grote Koningin werd toen waargenomen door de moeder van de koning, Ahmose Nefertari. Moeder en zoon staan op dit houten reliëf afgebeeld achter een rijk beladen offertafel, met een beschermende godin achter hen. Mogelijk was dit stuk hout onderdeel van een draagstoel. Het paar werd nog lang na hun dood vereerd in het dorp Deir el-Medina, dat door Amenhotep I was gesticht.
(Coll. en foto Museo Egizio, Turijn)

De koninginnen bekleedden ook belangrijke religieuze functies en soms werden er speciale tempels voor ze gebouwd. Enkele koninginnen werden na hun dood opgenomen te midden van de goden en nog eeuwen daarna vereerd. De tentoonstelling laat bezoekers genieten van deze verhalen over de Egyptische koninginnen, hun huwelijk en familieleven, het leven in het paleis en hun bijzondere relatie met de godinnen van Egypte, zowel tijdens hun leven als na hun dood. Met een keur aan sieraden, glazen parfumflesjes, beschilderde vazen, meubilair en bronzen spiegels geeft de tentoonstelling een kijkje in het weelderige leven aan het Egyptische hof. Een papyrus van meer dan vijf meter laat zien dat het leven in de harem niet altijd rozengeur en maneschijn was. Hierin wordt de samenzwering beschreven van een groep vrouwen en haremmedewerkers die uiteindelijk farao Ramses III hebben vermoord.

Blikvanger
Een van de mooiste graftombes van het oude Egypte is die van koningin Nefertari, die in 1904 werd ontdekt in het Dal der Koninginnen bij Luxor. Dit graf is een van de blikvangers in de expositie, één van de grafkamers is op ware grootte nagemaakt. Samen met de kostbare grafbeeldjes, amuletten en de resten van Nefertari’s stenen sarcofaag, een film en een maquette geeft dit bezoekers een indruk van de mystieke schoonheid en rijkdom van haar graf.
Voor de tentoonstelling krijgt het Rijksmuseum van Oudheden 245 topstukken te leen van het Museo Egizio in Turijn. Dit is het op één na grootste Egyptische museum ter wereld. Ook zijn belangrijke werken te zien uit musea uit Brussel, Kopenhagen, Amsterdam, Hildesheim en de eigen collectie.

 

Hanger in de vorm van een lotusbloem Goud en gekleurde glaspasta; hoogte 2 cm.; regeringsperiode van Thoetmosis I (ca. 1493-1483 v.Chr.); uit het graf van de vizier Imhotep, Dal der Koninginnen, Luxor. De lotusbloem is een veel voorkomend motief in de Egyptische kunst. De blauwe lotus gold als symbool van de eeuwige vernieuwing van het leven en de kosmische cyclus van dag en nacht. De bloem sluit zich 's avonds en bloeit 's morgens weer op, net als de zon die ‘s avonds ondergaat en iedere ochtend opkomt. Deze hanger is gemaakt in de cloisonné techniek, met gekleurde glaspasta. Het sieraad maakte waarschijnlijk deel uit van een kraag en komt uit de tombe van Imhotep, een hooggeplaatste functionaris van Thoetmosis I. Hier lagen ook Imhoteps mummie, delen van zijn kist, een canopenvaas en kisten met voedsel. Collectie en foto Museo Egizio, Turijn

Hanger in de vorm van een lotusbloem. Goud en gekleurde glaspasta; hoogte 2 cm.; regeringsperiode van Thoetmosis I (ca. 1493-1483 v.Chr.); uit het graf van de vizier Imhotep, Dal der Koninginnen, Luxor.
De lotusbloem is een veel voorkomend motief in de Egyptische kunst. De blauwe lotus gold als symbool van de eeuwige vernieuwing van het leven en de kosmische cyclus van dag en nacht. De bloem sluit zich ’s avonds en bloeit ’s morgens weer op, net als de zon die ‘s avonds ondergaat en iedere ochtend opkomt. Deze hanger is gemaakt in de cloisonné techniek, met gekleurde glaspasta. Het sieraad maakte waarschijnlijk deel uit van een kraag en komt uit de tombe van Imhotep, een hooggeplaatste functionaris van Thoetmosis I. Hier lagen ook Imhoteps mummie, delen van zijn kist, een canopenvaas en kisten met voedsel. (Coll. en foto Museo Egizio, Turijn)

 

 

Kohlflesje van koningin Teje Glazuur-aardewerk (faience); hoogte 13 cm.; regering van Amenhotep III (ca. 1390-1353 v.Chr.), vindplaats onbekend. Kohl werd in het oude Egypte gebruikt om de ogen op te maken, door zowel mannen, vrouwen en kinderen. Op dit flesje staan de namen van koningin Teje en haar echtgenoot farao Amenhotep III geschreven in hiërogliefen. Zoals gebruikelijk bij koningsnamen zijn die omgeven door een ovale ring, een ‘cartouche’. Mogelijk was het flesje persoonlijk bezit van de koningin, of een koninklijke gift aan een van haar getrouwen. Collectie en foto Museo Egizio, Turijn, cat. C. 6236.

Kohlflesje van koningin Teje
Glazuur-aardewerk (faience); hoogte 13 cm.; regering van Amenhotep III (ca. 1390-1353 v.Chr.), vindplaats onbekend.
Kohl werd in het oude Egypte gebruikt om de ogen op te maken, door zowel mannen, vrouwen en kinderen. Op dit flesje staan de namen van koningin Teje en haar echtgenoot farao Amenhotep III geschreven in hiërogliefen. Zoals gebruikelijk bij koningsnamen zijn die omgeven door een ovale ring, een ‘cartouche’. Mogelijk was het flesje persoonlijk bezit van de koningin, of een koninklijke gift aan een van haar getrouwen. (Coll. en foto Museo Egizio, Turijn)

Activiteiten
Bij de tentoonstelling organiseert het museum lezingen, rondleidingen, cursussen en een symposium (6 maart 2017). Ook is er een audiotour (€2) en verschijnen het tentoonstellingsboek ‘Koninginnen van de Nijl’ (€19,95), een magazine (€3,50) en een boekje over de oud-Egyptische teksten in de tentoonstelling (€10).

‘Koninginnen van de Nijl’, 18 november 2016 tot en met 17 april 2017
Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, Leiden, www.rmo.nl, facebook.com/Oudheden

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder