Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Kamp Vught

29 november 2016 Siebrand Krul

Beeldresearcher Gerard Nijssen, bekend van programma’s zoals ‘Andere Tijden’, speurt door buitenlandse archieven en instellingen op zoek naar nieuwe historische foto’s en films. Nijssen ging op pad namens Nationaal Monument Kamp Vught, Nationaal Monument Kamp Amersfoort en Herinneringscentrum Kamp Westerbork. De zoektocht leverde uiteenlopend nieuw beeldmateriaal en nieuwe informatie op.

Nijssen vond in Canadese archieven (voor een belangrijk deel nog onbekende) foto’s uit april 1945 van het ‘First Canadian Field Punishment Camp and Detention Centre’ dat het Canadese Eerste Leger op een deel van het inmiddels lege, voormalig concentratiekamp in Vught had ingericht als gevangenis voor disciplinaire maatregelen. Ook vond hij nog onbekende foto’s van het uitgestrekte kampcomplex, zoals het door de bevrijders werd aangetroffen. Nieuw zijn bijvoorbeeld de beelden die een fotograaf van de Royal Canadian Air Force in november 1944 maakte van een groot veld, bezaaid met vliegtuigwrakken. Vorig jaar werd al bekend gemaakt dat Nijssen in de National Archives in Washington foto’s ontdekte van geëvacueerde Duitse burgers en van collaboratie verdachte Nederlanders, gemaakt vlak na de ontruiming van het concentratiekamp.

 

Tegenlicht opname met prikkeldraadomheining op achtergrond, met bloemen op voorgrond (collectie Canadian Forces Joint Imagery Centre)

Tegenlicht opname met prikkeldraadomheining op achtergrond, met bloemen op voorgrond. (Coll. Canadian Forces Joint Imagery Centre)

Himmler
Voor wat betreft kamp Vught zouden er foto’s en mogelijk filmbeelden zijn gemaakt bij het bezoek van de beruchte SS-baas Heinrich Himmler aan het kamp op 3 februari 1944. Gevangene David Koker schreef in zijn dagboek over dit bezoek: ‘Eindelijk komen ze. Himmler voorop. Een klein, onaanzienlijk, nogal goedmoedig uitziend mannetje. Hele hoge pet, snorretje en een kleine bril. Daaromheen allemaal kerels met abgelebte gezichten. Een draagt een heel groot filmapparaat en een grote leren handtas.’ Ook deden beschrijvingen van ooggetuigen van de kindertransporten in juni 1943 vermoeden dat hier beeldmateriaal van moet zijn. En in juli 1943 schrijft gevangene Klaartje de Zwarte-Walvisch in haar dagboek over haar vertrek naar kamp Westerbork: ‘Daar gingen we naar de poort; want het transport nam een aanvang. We sleepten onze bagage naar de poort en daar zag ik weer een ellendig schouwspel. De hele staf had zich daar opgesteld en lachend en pretmakend dat er weer zoveel joden gepijnigd werden, moesten we op de foto.’
Zelfs na grondig onderzoek in Duitsland, Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en Canada kon Nijssen geen materiaal van het bezoek van Himmler en de gevangenentransporten vanuit kamp Vught vinden. De conclusie in de eindrapportage ‘In beelden gevangen’ is dan ook, dat dit materiaal waarschijnlijk verloren is gegaan.

 

Perspectief-foto prikkeldraadomheining met wachttoren op achtergrond (collectie Canadian Forces Joint Imagery Centre)

Perspectief-foto prikkeldraadomheining met wachttoren op achtergrond. (Coll. Canadian Forces Joint Imagery Centre)

Blijven zoeken
Directeur Jeroen van den Eijnde van Nationaal Monument Kamp Vught betreurt dat de conclusie moet zijn dat beeldmateriaal van gebeurtenissen in het kamp waarschijnlijk verloren is gegaan. ‘Er bestaat zeer weinig fotomateriaal van het kamp uit de oorlogsjaren. Beelden worden steeds belangrijker om de gebeurtenissen van toen zichtbaar en dus dichtbij te houden. De nu gevonden foto’s helpen ons het beeld van kamp Vught zoals het was indringend te bewaren. Daarnaast zullen we blijven zoeken naar foto’s die iets met deze periode te maken hebben. Er ligt nog veel in fotoalbums en in vergeten koffers op zolders. Laten mensen ook vooral niet denken dat we alles toch al hebben; laat de foto’s zien aan medewerkers van oorlogs- en verzetsmusea. Ons gezamenlijke motto is: niet weggooien.’

 

Nationaal Monument Kamp Vught
Lunettenlaan 600, 5263 NT Vught, 073 656 6764
www.nmkampvught.nl

 

(Openingsbeeld: Terrein bezaaid met wrakstukken vliegtuigmateriaal collectie (collectie Canadian Forces Joint Imagery Centre)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder