Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Een reisje langs de Rijn

29 november 2016 Siebrand Krul

De expositie Der Rhein – Eine europaïsche Flussbiografie biedt een panoramische blik op de historie van ’s werelds beroemdste en drukst bevaren waterweg. Meer dan 1.300 kilometer feiten en fabels in de Bundeskunsthalle te Bonn. Europa is geboren aan de oevers van de Rijn: in alle belangrijke tijdvakken speelde de rivier een belangrijke rol als grensstreek, slagveld, economische snelweg en muze.

Misschien moet je hier nog ‘afvaldepot’ aan toevoegen, want de actuele vraagstukken rond milieu en veiligheid zijn inmiddels ook een geschiedenis op zich.
De biografie wordt chronologisch verteld vanuit twaalf perspectieven, ‘Ströme’ genaamd. Zo is er bijvoorbeeld de ‘Strom der Kirche’, de ‘Strom der Kaiser’ en de ‘Strom der Händler’.
Een millennia oude handelsroute dus, die haar grenzen altijd moest verleggen dan wel herdefiniëren. Om de gespannen Frans-Duitse verhoudingen te ontlasten, werden in 1831 de zogeheten Mainzer Akte opgesteld, een tweetalige overeenkomst waarin de rechten en plichten voor de scheepvaart werden vastgesteld. Ondertekend en bezegeld in 1868 door Hessen, Nassau, Pruisen, Baden, Beieren, Nederland en Frankrijk is dit document over vrij handelsverkeer ook te zien als de oerversie van de Europese Unie.

 

Stein am Rhein mit der Burg Hohenklingen auf einem Stich von Matthäus Merian, 1642. Im Vordergrund die Rheinbrücke und der Friedhof mit den Ruinen des römischen Kastells

Stein am Rhein met de burcht Hohenklingen op een gravure van Matthäus Merian, 1642. Op de voorgrond de Rijnbrug en het kerkhof met de ruïne van een Romeins castellum.

Rivier als netwerk
De Rijn is dan al eeuwenlang een doorvoervehikel voor literatuur, wetenschap, filosofie en beeldende kunst – een netwerk, zouden we vandaag zeggen. De aanwezigheid van de 12de-eeuwse Eneasroman van de Duits-Limburgse schrijver Herman von Veldeke – een van de oudste boeken in het Duits – is een kleine sensatie. Dit geldt eveneens voor de allereerste druk van Institutio principes Christiani van Erasmus van Rotterdam, wiens leven altijd nauw verbonden is geweest met de stroom. De uitvinding van de boekdrukkunst begunstigde zijn roem, maar de rivier zorgde dat hij netwerk kon intensiveren.

De Rijn is Europa
Bij de Rijn horen ook de talloze legenden, sagen en volksverhalen, zoals het Nibelungenlied, het heldenepos uit de 13de eeuw, waarin de veelbezongen schat in het water verdwijnt. De ‘echte’ schat is de zogeheten Hortfund von Neupotz, een verzameling Romeins serviesgoed en keukengerei uit de 3de eeuw n.Chr., die pas in de jaren zestig van de vorige eeuw werd gevonden.
De Rijn is Europa, zou je kunnen zeggen. Wie zijn Europese wortels dus eens wil voelen, moet het reisje beslist eens maken.
(Jaap Krol)

(Openingsbeeld: Peter Birmann, Blick vom Isteinerklotz rheinaufwärts gegen Basel, omstreeks 1819. (© Kunstmuseum Basel)

BONN (D)
Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland
Museumsmeile Bonn
Friedrich-Egbert-Allee 4, 0049 – 22 89 17 12 00
www.bundeskunsthalle.de
Der Rhein – Eine europaïsche Flussbiografie. T/m 22 januari 2017, do-zo 10-19, di-wo 10-21


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder