Stelling

Hobby-archeologen verrijken onze geschiedenis

Stem

Agenda

Oorlog in Vlaanderen
Het is honderd jaar geleden dat de Derde Slag bij Ieper plaatsvond, ook wel de Slag bij Passendale genoemd. Ingezet door de internationale geallieerde coalitie als mijnenslag met als einddoel de controle over de grote havengebieden, werd het een bloedige strijd om een paar kilometer klei. In de Vlaamse Westhoek wordt het beruchte jaar herdacht met zes tentoonstellingen, waaronder een in de Koninklijke Zaal van het In Flanders Field Museum te Ieper.
Gewoon puissant rijk
Twee bijzondere exposities in Noord-Nederland over welstand en fortuin. De oude academiestad Franeker en de voormalige Hanzestad Groningen laten hun voorouders pronken met familiewapens, zilver en kostbare schilderijen. De vooraanstaande leden van de Groningse bestuurderselite hadden doorgaans een huis in de stad en een borg in de Ommelanden of Veenkoloniën. De provincie Groningen telde zo ooit 200 borgen, riante paleisvilla’s met een lange bouwgeschiedenis en een exclusief interieur. Veel huizen zijn gesloopt (er zijn nog zestien te bewonderen), waarmee ook veel kunstschatten op drift raakten.

Soho aan de Geul

22 oktober 2016 skrul

Het verhaal van Neutraal Moresnet, intussen een deel van de Belgische gemeente Kelmis, leest als een onwaarschijnlijke samenloop van omstandigheden. Door slordige landmeters en onachtzame diplomaten op het Congres van Wenen bleek een smalle strook van 300 hectare noch aan Pruisen, noch aan het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden toe te behoren. Eén pennentrek achteraf zou die vergissing wel corrigeren, dacht iedereen, maar onder de bossen lag de rijkste zinkspaatgroeve van Europa.

Enkele jaren voordien had een Luikenaar een reductieoven uitgevonden om zinkspaat in haast pure vorm te ‘distilleren’ tot een vrij licht en roestvrij metaal, ideaal in contact met water. Daarom wist dat ministaatje van 1816 tot 1920 als een staatsrechtelijk curiosum te overleven. Pruisen en het Verenigd Koninkrijk van Willem I, later België, gunden elkaar de fenomenale inkomsten niet die onbelast toekwamen aan de aandeelhouders van Vieille Montagne. Door een gebrek aan wetten trok het landje, behalve onversneden kapitalisten, een bont allegaartje aan van criminelen, smokkelaars, dienstweigeraars, ongehuwde moeders, prostitués, gokkers en alcoholstokers, ja zelfs de meer idealistisch ingestelde Esperantisten. Soho aan de Geul dus.
Misschien nog onwaarschijnlijker is dat in een tijdsspanne van enkele weken twee boeken over Moresnet verschenen zijn. Gelauwerd historicus David Van Reybrouck schreef voor de Boekenweek een inspirerend essay over hoe grenzen levens van mensen kunnen overhoop halen en tekenen. Wetenschapsjournalist Philip Dröge is vooral geïnteresseerd in het politieke en economische machtsspel dat dit curiosum zo lang in stand wist te houden, en weet dat in een heel vlotte, vermakelijke, bijna ironische stijl te verpakken. Samengevat, twee voortreffelijke werken voor een historisch fait-divers.
(Luc Minten)

Philip Dröge
Moresnet. Opkomst en ondergang van een vergeten buurlandje
Unieboek/Spectrum, Houten 2016, 271 blz., € 19,99 ISBN 978 90 0034 960 9


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klanktovenaar in de schaduw

Toen Ry Cooder in 2009 zijn (hoogstwaarschijnlijk) laatste concerten in de Lage Landen gaf, was de cirkel rond. In Nederland boekte hij namelijk in 1972 zijn eerste commerciële succes met een album dat gaat over de Dust Bowl en de Grote Depressie. Zijn empathie voor de kleine man had hij thuis – een communistisch nest van Europese migranten- meegekregen. Gitaar spelen leerde hij al zeer jong na een ongeluk waarbij hij een oog verloor.

Lees verder

Kroniek

Ont-brekend glas

De kranten melden begin september 1947, nu zeventig jaar geleden, dat drie jaar na de bevrijding van Nijmegen, een groot deel van de inwoners nog altijd verstoken is van glas in hun woningen. Dezer dagen echter, kreeg de gemeente de beschikking over 1.500 m2 glas. Hiervan kunnen alle woningen voor de winter van glas worden voorzien. Rijk en gemeente zullen hen, die de direct te maken kosten niet kunnen betalen, financieel tegemoet komen. Op de foto de door gallieerde bommen verwoeste binnenstad met op de achtergrond de Waalburg.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder