Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Bureaucratische schimmel?

21 september 2016 Siebrand Krul

Vorig jaar ontdekten de zusters van het Gentse Clarissenklooster schimmel op een belangrijk reliek en Vlaams topstuk, het habijt van de heilige Coleta. Waarschijnlijk is de oorzaak een waterlek in de kelder. Het lek was te dichten, maar hoe kregen de zusters die schimmel weg zonder het reliek te beschadigen? Het is opgelost en de manier waarop dat ging is niet alleen restauratietechnisch interessant maar geeft ook een inkijkje in de soms ondoordringbare Belgische bureaucratie.

Het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur bemoeide zicht ermee, en de Provincie Oost-Vlaanderen. Vervolgens kwam het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium in beeld, daarna de Topstukkenraad. Eén en ander nam ongeveer een jaar in beslag, maar het habijt is dan nu eindelijk klaar om terug naar het schrijn te gaan. Het verwijderen van de schimmel gebeurde door de provinciale depotconsulent, Anne-Cathérine Olbrecht, die tevens een verder niet verklaarde behandeling op het stuk losliet waardoor schimmel in de toekomst vermeden wordt.
Olbrecht verwijderde de schimmel met een speciale ‘museale’ stofzuiger met een penseel met marterhaar, in een donkere ruimte en op zijdepapier.

 

schimmel-wb-clarissen-heili

Plexiglas
Het afgelopen jaar werd het habijt maandelijks gecontroleerd op schimmel en werden temparatuur en vochtigheid gemeten. Het schrijn bleek een stabiele, maar te hoge luchtvochtigheid te hebben en daarom zal het habijt in een plexiglazen doos in het schrijn geplaatst worden, met hierin de juiste temperatuur en luchtvochtigheid (55%). Zo zal de schimmel niet meer terugkomen en het textiel ook niet krimpen of uitzetten. Dit na een anoxiebehandeling van het textiel om insectenvraat te vermijden.

 

Het Gentse clarissenklooster.

Het Gentse clarissenklooster.

Wat is het habijt van Coleta?
Het Gentse Clarissenklooster bezit een bijzondere collectie van 35 voorwerpen, manuscripten en archiefstukken in relatie met Coleta, die sinds 2012 op de Vlaamse Topstukkenlijst prijkt. Vanuit historisch oogpunt zijn de authentieke brieven en gebedenboeken van Coleta en de oudste biografieën en hagiografieën interessant. De mantel van Coleta, die ze volgens de overlevering kreeg van de paus bij haar intrede, is niet alleen belangrijk omwille van de ouderdom en historische context, maar ook omdat die nog steeds gebruikt wordt in devotionele rituelen voor zwangere vrouwen die vragen om een voorspoedige bevalling en een gezond kind. De mantel wordt dan ook bewaard in de kapel, toegankelijk voor het publiek.
Naast de mantel is er dus ook het habijt, dat in een reliekschrijn wordt bewaard, die niet toegankelijk is voor het publiek.

 

Coleta bij de paus. Vleugel van een retabel in de St.-Coletakerk, Gent.

Coleta bij de paus. Vleugel van een retabel in de St.-Coletakerk, Gent.

Wie was Coleta?
In 1381 krijgen de timmerman van de benedictijnerabdij van Corbie in Frans-Vlaanderen en zijn zestigjarige vrouw (!) een dochter, Nicolette. Na het overlijden van haar ouders weigert ze het huwelijk dat de abt regelt en, na een aantal orden te proberen, treedt ze in bij de Clarissen. Ze leeft in afzondering in haar cel en in een visioen krijgt ze de opdracht de Clarissenkloosters terug in het gareel te brengen. Met de steun van de paus hervormt ze vele kloosters in Europa en sticht zelf nog zeventien nieuwe kloostergemeenschappen, de clarissen-coletienen of arme Claren.
Vanaf 1426 vroegen de Gentenaars om haar komst. Op 3 augustus 1442 deed ze haar intrede in de stad. Ze stichtte er aan de Minnestraat (nu Goudstraat 3-15) het Monasterium Bethlehem met financiële steun van Filips de Goede, zijn echtgenote Isabella van Portugal en de lokale adel. Coleta sterft in 1447, op 67-jarige leeftijd, in het door haar gestichte klooster in Gent.
Ze wordt zalig verklaard in 1740 en in 1807 heilig. Haar voorspraak wordt ingeroepen tegen hoofdpijn, oogkwalen, koorts en onvruchtbaarheid. Ze is de beschermheilige van Corbie en Gent. De verering voor de heilige Coleta is nog steeds levendig.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder