Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Schotse werkliederen

01 september 2016 Siebrand Krul

'No bees, no honey; no job, no money’. Eeuwenoud is de traditie van Schotse werkliederen, ongeacht het soort werk. Het tempo van het zingen kwam overeen met het tempo van het werk. De liederen onderbraken het vaak monotone werk, maar dienden ook een sociaal doel, omdat mensen er hun gevoelens in kwijt konden. Samen zingen schept -dat is van alle tijden- bovendien een band.

Er zijn twee grote categorieën van liederen: werkliederen en en hetgeen mensen in hun schaarse vrije tijd zongen. Onder de eerste categorie vinden we koemelkers, roeiers, wolspinners en boterkarners; nogal eentonige bezigheden die in hun traagheid doen denken aan liederen van moedeloos voortslenterende gevangenen in het Zuiden van de Verenigde Staten. Ook waulkers kenden vele liederen. Waulking is de laatste fase van het productieproces van handgeweven tweed en een werkwijze waarbij het doek handmatig ritmisch worden geslagen om het te verzachten en te laten krimpen. Het wordt uitgevoerd door een groep van acht tot twaalf vrouwen, op een harde ondergrond, zoals een tafel.

 

Boerengezin in de Schotse Hooglanden.

Boerengezin in de Schotse Hooglanden.

 

Nieuwtjes en roddels

Waulking-liederen zingen maakt het moeizame proces om het ritme aan te houden een beetje draaglijker. Het was ook een sociale gelegenheid omdat de zangers met ervaring er lokale nieuwtjes en roddels in kwijt konden. Eén van de vrouwen zingt dan de verzen, de anderen het refrein. Een voorbeeld hiervan is het waulking-nummer ‘Gur Mis’ Tha Fo Èislean’, gezongen door Penny MacLellan van South Uist in de Western Isles, een opname gemaakt in 1949 (zie de link onderaan). In het eerste deel van het lied kijkt een vrouw naar een paartje spelende herten: ze zijn, in tegenstelling tot de vrouw zelf, gelukkig. In het tweede deel wenst ze een week te kunnen leven zoals een gans, wilde eend of zeemeeuw.

 

Dorsen is een typische eentonige gelegenheid om liederen te zingen.

Dorsen is een typische eentonige gelegenheid om liederen te zingen.

Highlanders

Vee speelde een belangrijke rol in bestaan van de Highlanders en een van de taken in dit verband was het melken van koeien met de hand. Melkliederen werden gezongen om de dieren te kalmeren en aan te moedigen zo rijkelijk mogelijk melk te geven. Klik hieronder om het melknummer ‘Till een Crodh, Fair een Crodh’, gezongen door Iseabail T MacDonald van South Uist te horen. Hierin wordt gevraagd om gestolen vee terug te brengen, in ruil voor een mooie vrouw.
Veel Schotse gemeenschappen in kustgebieden en eilanden waren afhankelijk van de zee voor hun levensonderhoud en voor reizen van en naar het vasteland. Mannen in roeiboten zongen koorliederen op de slag van de roeispanen en ook hier is het zingen bedoeld om hun alledaagse ontberingen te vergeten, en zelfs bij buiig weer te zingen. Luister naar James MacDonald van het Isle of Skye die het roeinummer ‘Iomaraibh Eutrom ho ho’ in 1955 zingt. In het refrein wordt de de bemanning gevraagd om de riemen lichtjes te trekken.

 

Na de overgang van landwerk naar fabrieksarbeid werd gezamenlijk zingen lastiger, al was het maar vanwege de herrie van de machines.

Na de overgang van landwerk naar fabrieksarbeid werd gezamenlijk zingen lastiger, al was het maar vanwege de herrie van de machines.

Vissers

Een andere groep werkliederen songs bevat zogeheten bothy ballades, liederen over walvisvaart, visserij, mijnbouw, en spoorwegen en molenaarswerk. Bothy ballads ontstonden in agrarische gebieden van het noordoosten van Schotland, in een periode waarin ongehuwde landarbeiders leefden in bijgebouwen bekend als Bothies. De omstandigheden in zulke Bothies waren grimmig: koeien en paarden hadden vaak betere huisvesting. ’s Avonds vermaakten de arbeiders zich met liederen, ter vermaak, maar ook over hun ervaringen op de boerderijen. Vaak zijn ze kritisch over de boeren. Een voorbeeld hiervan is ‘The Barnyards o Delgaty’ waarin de draak wordt gestoken met de boerderij waar hij werkt en met zijn collega’s. Het wordt gezongen door George Inglis Fraser uit Aberdeenshire.

Fabrieken

Met de komst van fabrieken, molens en spoorwegen tijdens de Industriële Revolutie was het gedaan met de synchronisiteit tussen werk en muziek: de omgevingen waren te lawaaiig. Veel oude liederen die nog van het boerenland bekend waren, bleven in gebruik, soms aangepast aan de nieuwe omstandigheden. Bijgevolg kwamen er nogal veel politieke getinte variaties.
De aanleg van spoorwegen was arbeidsintensief; het was veelal handwerk, grondwerk met schoppen, pikhouwelen en kruiwagens. Er kwamen verhoudingsgewijs veel dodelijke ongelukken voor, vooral bij de bouw van tunnels en bruggen. In ‘The Navvy’ beluister je het leven van reizen en werken, en hoor je de trots over de belangrijke rol die de grondwerkers speelden in de ontwikkeling van de infrastructuur. Het wordt gezongen door William Taylor van Dundee.
(Europeana/EU)

Liedjes beluisteren?: http://blog.europeana.eu/2016/08/no-bees-no-honey-no-work-no-money-an-introduction-to-scottish-work-songs/


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder