Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Werfkelders

25 juli 2016 Siebrand Krul

Steeds meer historische Utrechtse werfkelders worden gerenoveerd tot atelier, kantoor, winkel of zelfs woonruimte. De gevels blijven als beschermd stadsgezicht intact, maar binnenin de kelders krijgen de eigenaars alle ruimte voor hun eigen inrichting. Aan de Oudegracht zijn drie Middeleeuwse werfkelders via warmtepompen aangesloten op een duurzame energiebron: grondwarmte. Een bijzondere combinatie van oud en nieuw.

Een van de eigenaren is Bert Jan Tiesinga. Met zijn partner Marleen Kloppers woont hij aan de Oudegracht in een voormalig schoolgebouw uit 1916. Iets verderop aan de gracht stonden vijf losse werfkelders die niet meer verbonden waren met een woonhuis. ‘De werfkelders waren eigendom van een investeerder die ook eigenaar is van het gebouw waarin het Luzac College is gevestigd’, vertelt Tiesinga. ‘Ze werden verhuurd en gebruikt voor opslag van onder meer kano’s. Met een groep van vijf buurtgenoten hebben we een gezamenlijk bod gedaan en de werfkelders gekocht. Dan ben je opeens eigenaar van een kelder uit de 13de eeuw: oud, donker, benauwd, afgesloten, vochtig en beschimmeld. We kochten de werfkelder als pensioenvoorziening en gaan er een Bed & Breakfast van maken, maar er zelf uiteraard ook regelmatig van genieten. We wonen op de bovenste etage en hebben er ’s zomers een unieke stek aan het water bij.’

 

Werfkelder-wb2

Verwarmen?
Een werfkelder verbouwen vraagt specifieke kennis en kunde. De nieuwe eigenaars namen architect Lukas de Jong in de arm; hij heeft veel ervaring met werfkelders en de eisen van Monumentenzorg. Allereerst werd de vloer 45 centimeter uitgegraven en werden riolering, ventilatie en waterleiding aangelegd. Daarboven kwam een geïsoleerde woonbetonvloer. De kelder krijgt verder een kleine keuken en een badkamertje met toilet, wastafel en douche. Achter de werfdeur komt een extra deur voorzien van dubbel glas.
Het verwarmen van de ruimte had nogal wat voeten in de aarde. Een roodafvoer die voor gasverwarming nodig is, kan niet omhoog, en door de werfmuur mag niet. Aansluiten op stadsgas bleek evenmin mogelijk. Bij de zoektocht naar alternatieven kwamen de eigenaren op een duurzame oplossing: via een warmtepomp kun je energie uit de grond halen. De warmtepomp onttrekt warmte uit een hernieuwbare bron zoals de bodem, maar dat kan ook lucht of grondwater zijn. Om de warmte uit de diepere grondlagen te halen, worden warmtelussen in de grond aangebracht. Een warmtelus bestaat uit een aan- en afvoerbuis met diameter 36 mm. ‘We wilden eerst per kelder één lus tot 80 meter diep de grond in boren, maar dit mocht van de gemeente niet’, vertelt Tiesinga. ‘Een diepte van vijftig meter was het maximum. Deze extra beperking hebben we opgelost door per werfkelder twee lussen aan te leggen.’

 

Werfkelder-wb3

Schoenendoosformaat
De warmtepomp geeft warmte voor de vloerverwarming. ‘De kelder heeft een oppervlakte van zo’n dertig vierkante meter’, vertelt Tiesinga. ‘Niet echt groot en we vechten in zo’n kleine werfkelder voor elke meter, dus we hadden geen zin in een grote installatie. Na goed zoeken kwamen we bij een compacte warmtepomp in schoenendoosformaat. Past prima in een keukenkastje, is fluisterstil en heeft heel weinig stroom nodig. We kunnen hiermee 3Kw opwekken, terwijl we 2Kw nodig hebben voor verwarming.’
Het warme tap- en douchewater komt via een elektrische geiser (doorstroomverwarmer). Het koude water van de waterleiding loopt door de geiser waar het door elektrische verwarmingselementen -als in een waterkoker- wordt verwarmd. De elementen leveren voldoende warmte om het doorstromende water direct op te warmen, zodat er comfortabel gedoucht kan worden.

Zomer aan de werf
De investering in warmtepompen bedraagt ongeveer 9.000 euro per kelder. ‘Daarbij komt de overheid je wel tegemoet met een Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) van 2.650 euro’, legt Tiesinga uit. ‘We zijn begin maart 2015 gestart onze plannen. Begin mei zijn de warmtelussen aangelegd en we hopen aan het einde van de zomer klaar te zijn met de renovatie. Leuk om te merken dat er eigenaars van andere werfkelders langskomen. Zij zijn nieuwsgierig naar het concept van de warmtepomp. Zeker voor de werfkelders die niet in verbinding staan met een bovenliggende woning is dit een compacte en duurzame oplossing. We gebruiken warmte die in de grond zit en ik denk dat we hiermee zo’n zeventig procent op de vloerverwarmingskosten besparen.’
(Gemeente Utrecht)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder