Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Eupen-Malmédy

25 juli 2016 Siebrand Krul

Met het Verdrag van Versailles kreeg België in 1919/20 als compensatie voor het oorlogsleed de voorheen Pruisische arrondissementen Eupen en Malmedy. Ook het betwiste Neutraal Moresnet viel aan Brussel. De nieuwe gebieden, de Oostkantons, werden tamelijk onafhankelijk bestuurd door een Hoge Commissaris. Generaal Herman Baltia was de eerste en hij schatte in dat het dertig jaar zou duren voor het gebied geassimileerd was. In 1925 werd besloten het proces te versnellen.

Het archief van de omstreden generaal Herman Baltia, Hoge Commissaris en Gouverneur, bewaard in het archief van de regering van Eupen-Malmedy (1873-1925), zijn geïnventariseerd in het Rijksarchief te Eupen. Krachtens artikels II en VII van de wet van 19 september beschikte de Hoge Commissaris over nagenoeg absolute en onbeperkte bevoegdheden. Daardoor slaagde Baltia erin om in de nieuwe gebieden geleidelijk de wetgeving, het schoolsysteem en het juridisch en economisch kader van België ingang te doen vinden. Andere opdrachten van de regering – t.t.z. van Baltia – bestonden in het houden van een volksraadpleging, het reorganiseren van het bestuur van de gebieden die onder zijn gezag vielen, en het voorbereiden van hun definitieve aanhechting.

 

Herman Baltia.

Herman Baltia.

Omstreden

Generaal Baltia was van oordeel dat het drie decennia zou duren vooraleer de regio politiek en juridisch volledig was geassimileerd, maar in 1922 gingen reeds stemmen op om een einde te stellen aan het speciale regime. Op 7 maart 1925 besliste de Senaat om het overgangsstatuut op te heffen vanaf 1 juni 1925. Eupen-Malmedy zou definitief worden geïntegreerd in België vanaf 15 september 1925. De Belgische wetten die in Eupen-Malmedy nog niet in voege waren, werden er ingevoerd en de inwoners van de Oostkantons verkregen volledige Belgische burgerrechten. Na de fusie met het Waalse arrondissement Verviers werd de administratieve zetel van Malmedy afgeschaft.
Baltia was een enigszins omstreden figuur, voornamelijk omwille van de volksraadpleging die hij volgens het Verdrag van Versailles moest houden in de Oostkantons, maar ook door de censuur die zijn regering oplegde en wegens zijn hardnekkige pogingen om de bevolking te assimileren. Dankzij zijn speciale bevoegdheden en omdat hij handelde onder rechtsreeks gezag van de Eerste Minister of de Minister van Binnenlandse Zaken kon Baltia wel een aantal taal- en integratieproblemen aanpakken. Toen de Belgische overheid de nieuwe gebieden in 1925 overnam, werden het statuut en de gevoeligheden van de nieuwe staatsburgers soms uit het oog verloren.

 

Eupen-wb2

Boek

Belangrijke stukken in dit archief zijn o.a. de activiteitenverslagen en memoires van Koninklijk Hoog Commissaris Baltia. Ze geven inzage in de beweegredenen en motieven van het bestuur en van Baltia zelf en illustreren het beleid dat de Belgische regering voerde t.a.v. Eupen-Malmedy en de houding die ze aannam tegenover haar nieuwe staatsburgers.
De (Duitstalige) inventaris is te koop in de archiefwinkel van het Algemeen Rijksarchief, in het Rijksarchief te Eupen of kan worden besteld via publicat@arch.be. U kan de inventaris ook gratis downloaden als pdf.
(Els Herrebout, Inventar des Archivs des Gouvernements Eupen-Malmedy (1873-1925), Reeks Inventarissen Rijksarchief te Eupen nr. 4, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2015.) Publicatie 5543, € 15,00 (+ eventuele verzendingskosten).
(Rijksarchief in Belgie)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder