Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Avontuur en romantiek

25 juli 2016 Siebrand Krul

Voor veel mensen is een paar weken op pad met de caravan de ultieme vorm van vakantie. Ook deze zomer zwermen caravans weer massaal over Europa uit. Het rondtrekken stamt uit de romantiek van begin 19de eeuw, al laafden toen alleen de mensen met geld zich daaraan. Zigeuners waren hun voorbeeld, maar ook hun leven werd sterk geromantiseerd. De Britse jeugdboekenschrijver William Gordon Stables (1837-1910) geldt als pionier van de caravan.

Lange tijd liet je het wel uit het hoofd voor je lol de veilige boezem van de beschaving te verlaten. De natuur was vijandig en gevaarlijk. Ergens omstreeks 1800 veranderde dat: voor de 19de-eeuwse romantici verbeeldde de natuur juist het goede en het onderdompelen erin was bijkans een spirituele ervaring. Het is geen toeval dat juist in die tijd de oorsprong van de caravan ligt. De al net zo geromantiseerde zigeuners gaven het voorbeeld. Reizen met een huis op wielen langs ‘s heeren wegen, veel dichterbij het natuurlijke leven kon je niet komen.
De bakermat van het reizen per wagen als vrijetijdsbesteding is Groot-Brittannië. De Britse marine-chirurgijn en jeugdboekenschrijver William Gordon Stables (1837-1910) geldt als pionier. Als kind keek hij bewonderend naar de kunstig bewerkte wagens waarmee de zigeuners door het land trokken. In 1885 besloot hij zijn jongensdroom waar te maken. Hij liet naar eigen ontwerp een houten kampeerwagen bouwen en doopte die ‘Land Yacht Wanderer’. Het jaar daarop ondernam hij met de wagen de 2.000 kilometer lange tocht heen en terug van zijn woonplaats Twyford naar het Schotse Inverness. Het kostte hem ruim drie maanden. Reizen in die dagen was nog een avontuur. Dat wist Gordon Stables als oud-marinier als geen ander. Tot zijn vaste bagage behoorden daarom een oude sabel en een revolver, die hij naar eigen zeggen overigens maar zelden doorlaadde.

 

De ‘vardo’, zoals de Roma hun wagen noemen, was de inspiratiebron voor het ontstaan van de moderne caravan (Cotswolds, Engeland). (Foto Andy Roland/istock)

De ‘vardo’, zoals de Roma hun wagen noemen, was de inspiratiebron voor het ontstaan van de moderne caravan (Cotswolds,
Engeland). (Foto Andy Roland/istock)

‘Gentlemen Gypsies’

De recreatieve woonwagen was een dure hobby waarmee enkel een handjevol welgestelden zich ophield. Deze liefhebbers zagen zichzelf als ‘Gentlemen Gypsies’, waarbij de nadruk toch vooral op het ‘gentleman’ lag. Want meestal werden er op de tochten de nodige bedienden meegenomen, zoals een wegverkenner op paard of fiets. Onder de ‘bohemiens’, de welgestelden die zich afzetten tegen het kleinburgerlijke leven, waren tochtjes met de zigeunerwagen een tijdlang mode. Dat de werkelijkheid soms minder idyllisch was, ondervond de Britse schrijver Evelyn Waugh. Hij noemde zijn vakantie in een caravan nabij Oxford een van de beroerdste van zijn leven. De regen die gestaag neerkwam druppelde evenzo hard de wagen binnen. Waugh vluchtte met zijn reisgenoot een kerk binnen. Toen de regen maar niet ophield besloten beiden de caravan de caravan te laten en naar Oxford te lopen waar ze zich vervolgens in een van de vele bars een welverdiend stuk in de kraag dronken.

 

Nederlandse gezinsidylle in de bossen bij Ede. Vader, moeder en kinderen zitten voor de caravan, een Avento Piccolo. Getuige de naamgeving ‘Klavertje Vier’, ervaart het gezin het bezit ervan als klein geluk, 1957. (Foto Jan van Eijk, NA/Spaarnestad)

Nederlandse gezinsidylle in de bossen bij Ede. Vader, moeder en kinderen zitten voor de caravan, een Avento Piccolo. Getuige de naamgeving ‘Klavertje Vier’, ervaart het gezin het bezit ervan als klein geluk, 1957. (Foto Jan van Eijk, NA/Spaarnestad)

Nederlandse Caravan Club

De oorspronkelijke kampeerwagen had twee assen en werd getrokken door paarden. Na de Eerste Wereldoorlog verscheen de klassieke een-assige caravan op het toneel, bedoeld om achter een auto te hangen. Ook hier was Engeland koploper. De firma Eccles was de eerste die in 1919 een serie van vijftig caravans bouwde. In navolging werd ook op het Europese continent de productie van caravans ter hand genomen. In Nederland vervulde architect Franz Hausbrand (1900-1986) een voortrekkersrol. Hij liet voor zichzelf in 1929 naar eigen ontwerp een ‘Hauscar’ bouwen. Na de oorlog ging Hausbrand verder met het ontwerpen van caravans die door carrosseriebedrijven liet maken. In 1937 richtte hij de Nederlandse kampeerwagenclub op en in 1957 de Nederlandse Caravan Club, waarvan hij de rest van zijn leven erevoorzitter was.

Vrijheid

De populariteit van de caravan nam na 1945 snel toe. In Nederland zette de Hoogeveense firma Kip de toon, in België was men fier op de Constructam uit Temse. De traditionele kampeerder bekeek de opkomst van de caravan met argusogen. Was dit wel Het Ware Kamperen? De Kampioen, verenigingsblad van de Nederlandse autorijder, waarschuwde in februari 1949: ‘Bij de kampeerwagensport bestaat het gevaar dat zij ontaardt in een soort weekendhuisjes, sterker nog in een soort beter woonwagenkamp, waar alle zin van sportiviteit, romantiek en toerisme zoek is’. Maar de opmars van de caravan liet zich niet stoppen. De caravan verbeeldde een gevoel. ‘De caravan maakt de vakantieganger tot een echt vrij mens’ aldus de Leeuwarder Courant in 1965.
(Harry Stalknecht)

(Openingsbeeld: Op vakantie met een Kip caravan, model Kuiken. De achterzijde van dit ontwerp uit 1954 kon omhoog worden geklapt, 1964. (NA/Spaarnestad))

Lees de rest van het artikel, en nog veel meer boeiende geschiedenisverhalen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder