Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Lenin geconserveerd

19 april 2016 Siebrand Krul

Toen Vladimir Lenin, de communistische revolutionair en leider van de Russische Bolsjewieken, in 1924 stierf, rouwden duizenden bij zijn kist. Iedereen die deze kans in 1924 heeft gemist, en dat zal elke lezer van dit bericht zijn, kan tot op de dag van vandaag deze omissie rechtzetten want Lenin wordt al meer dan negentig jaar in goede conditie gepreserveerd. Soms laat zelfs een minister zich ontvallen dat het tijd wordt voor een begrafenis, maar voorlopig blijft de cultus rond de 'mummie' in stand.

Er is voortdurend een heel team van wetenschappers druk met het vers houden van het lichaam van de roemruchte Rus. Er hang gelig-rose kunstlicht dat de vleeskleur suggereert, om de zoveel tijd krijgt de volksmenner een nieuw pak aangemeten en drie jaar geleden is het fundament onder het mausoleum vernieuwd.
In plaats van een ordinaire begrafenis, maakten de Russische autoriteiten destijds gebruik van de omstandigheden. Lenin blies zijn laatste adem uit in januari, in Moskou. Dat hield in dat het lichaam door de weersomstandigheden als vanzelf conserveerde, langer dan verwacht. Toen de periode van rouw werd verlengd, besloot men om nieuwe technieken van balsemen uit te proberen.
In de loop der decennia heeft Lenins ‘mummieteam’ een soort van quasibiologische methode ontwikkeld die afwijkt van de gebruikelijke manieren van balsemen. Daarbij zijn in een traag tempo delen van het lichaam vervangen door kunststof substituten. Wanneer het stoffelijk overschot aan het publiek wordt getoond, is het veelal bedekt door een soort pak dat balsemvloeistof vasthoudt. Viermaal per week, telkens van tien tot een uur, is het publiek welkom. De Federale Bewakingsdienst heeft de strengheid van voorganger KGB overgenomen en behandelt Lenin als staatsgeheim van hoogste orde: tassen, camera’s en mobiele telefoons moeten afgegeven worden, hoeden en petten afgenomen en wie langsslentert met zijn handen in de broekzakken, kan een ferme tik verwachten. Je mag niet bij de glazen kist blijven staan en zeker niet praten.

 

Het bekende officiële beeld van de opgebaarde, omhuld door een lichtbron die een natuurlijke huidkleur suggereert.

Het bekende officiële beeld van de opgebaarde, omhuld door een lichtbron die een natuurlijke huidkleur suggereert.

Eén van de vervangende ‘onderdelen’ van de communistenleider zijn diens wimpers en toen een deel van zijn huid op een voet in het chaotische jaar 1945 verloren ging, was dat de aanzet om kunsthuid te maken. Hightech uit politieke eerbied. Uiteraard is snel een mal gemaakt van zijn hele lichaam om niet voor verrassingen te staan ingeval een onderdeel plots inzakt of raadselachtig oplost. Een mengsel van paraffine, glycerine en caroteen zorgt ervoor dat der huid vetachtig blijft en er een min of meer origineel aandoend ‘landschap van de huid’ zichtbaar blijft. Het moet natuurlijk niet te spooky worden voor de verwachtingvolle bezoekers, zeker niet nu onder Poetin de Russische grandeur verloren gewaande proporties aanneemt.
Hoewel: bijzonder Russisch is deze obsessie niet. Anderhalve eeuw geleden werd Lincolns gebalsemde lichaam kriskras door zeven van de Verenigde Staten getransporteerd bij wijze van nationale rouw en hoewel er steeds een balsemer meereisde, gruwden bezoekers meer en meer van het ontbindende lichaam.
(Erin Blakemore/Smithsonian)

(Openingsbeeld: Ondanks niet mis te verstane verboden heeft iemand het tòch gewaagd om een foto te maken van de opgebaarde Lenin.)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder