Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Honderd Hoofdstukken

28 maart 2016 Siebrand Krul

‘Het Boek van de Honderd Hoofdstukken’ verscheen omstreeks 1500, geschreven door een anonieme Duitssprekende auteur uit het Bovenrijnse gebied. In zijn boek, dat meer weg heeft van een pamflet, voorspelde deze anonymus dat elk moment de ‘grote leider uit het Zwarte Bos’ zou verschijnen, een nieuwe messias, om in opdracht van God een einde te maken aan alle ellende in de wereld en een duizendjarig rijk te stichten.

Hij zou, meer specifiek, dat duizendjarig rijk beginnen met een keurkorps van rechtschapen lieden, de Broeders van het Gele Kruis. Alle bezit zou dan door iedereen gelijkelijk worden gedeeld en waarin iedereen aan elkaar gelijk zou zijn. Deze omwenteling zou niet vreedzaam verlopen, maar gepaard gaan met enorm bloedvergieting. Alle geestelijken, woekeraars en anderen, die zich hadden overgegeven aan hebzucht en weelde, zouden worden gedood.

Paradijselijk Germanië
Dat klinkt nogal wreed, maar in de Middeleeuwen wemelde het van dergelijke apocalyptische, millenaristische en eschatologische werken. Het bijzondere van dit werk is echter het Duits-nationalistische karakter, ruim 350 jaar voordat weer sprake was van een ‘Duitsland’. Ooit, zo beweert de schrijver, leefden de Duitsers in volstrekte harmonie met elkaar. Zij waren de afstammelingen van Japhet, de middelste zoon van Noach en de enige van Noachs zonen die door Jaweh was gezegend. Na de Zondvloed had deze door God uitverkoren zoon, die net als Adam en diens nakomelingen Duits sprak, zich in Europa gevestigd en een groot koninkrijk gesticht met als centrum de stad Trier, een paradijselijk Germaans rijk gebaseerd op vrijheid, gelijkheid en broederschap.

De komst van de Romeinen en het christendom betekende echter het einde aan deze gouden tijd, omdat door hun toedoen het bezit werd geïntroduceerd met alle ellende en ongerechtigheid van dien. Maar aan deze toestand zou, zoals gezegd, weldra een einde komen door de komst van de grote leider, die Europa zou zuiveren van alle smetten en de Duitsers hun rechtmatige status als het uitverkoren volk van God zou teruggeven. Vervolgens zou de grote leider zijn volk uitzenden over de rest van de aarde om alle volkeren onder te brengen in zijn duizendjarig rijk.
De voorspellingen van de anonymus zijn niet helemaal uitgekomen en hij heeft de verwachte komst van de nieuwe messias niet mogen meemaken. Het zou nog bijna een half millennium duren voordat de nieuwe leider zijn opwachting maakte. Maar, zoals u weet, zijn duizendjarig rijk heeft maar heel kort geduurd.
(Ben Speet)

(Openingsbeeld: Het vagevuur op een grafmonument uit 1747 aan de Frauenkirche in München.)

Lees nog veel meer historische wetenswaardigheden in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder