Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Vlaanderens Mooiste

01 maart 2016 Siebrand Krul

800.000 Vlamingen volgden vorig jaar de Ronde van Vlaanderen. Neen, niet thuis voor de buis, want dat waren er op het piekmoment nog eens anderhalf miljoen, maar langs het parcours. Geen enkele manifestatie ter wereld zorgt jaarlijks voor zo’n collectief delirium. Publiek, parcours en het weer hebben van een eendagswedstrijd de hoogmis van een heel volk gemaakt. Dat belooft wat voor de honderdste editie op 3 april.

De organisatie van de eerste Ronde was een stuk prozaïscher dan de overlevering laat uitschijnen. Naar het voorbeeld van de Ronde van Frankrijk moest de wedstrijd vooral dienen als uithangbord voor een nieuw weekblad: Sportwereld. Uit het buitenland was er nauwelijks interesse, zeker niet uit Nederland waar het wielrennen op de openbare weg verboden was. Recent historisch onderzoek heeft bovendien uitgewezen dat zowel de uitgave van het sportblad, als de organisatie van de wedstrijd veeleer de verdiensten waren van notariszoon Léon van den Haute, nota bene met Franstalig Brussels kapitaal. De moeizame start, onderbroken door de Eerste Wereldoorlog, wist Van Wijnendaele evenwel handig te maskeren met enthousiaste artikelen over ‘kloeke kerels’.

 

De strakke zeewind zorgde steevast voor verbrokkeling van het peloton, hier op de Zeedijk bij Heist, 1922.

De strakke zeewind zorgde steevast voor verbrokkeling van het peloton, hier op de Zeedijk bij Heist, 1922.

Einde jaren 1940 kwam de internationale doorbraak. Sportwereld, in 1939 opgekocht door het populaire, katholieke dagblad Het Nieuwsblad, overleefde een publicatieverbod wegens vermeende collaboratie en de concurrentieslag met Het Volk, dat een gelijkaardige wedstrijd aan het begin van het seizoen organiseerde. Door toedoen van Van Wijnendaeles netwerk behoorde de koers vanaf 1948 tot het selecte kransje van internationale topwedstrijden, tegenwoordig de UCI World Tour. Het deelnemersveld werd almaar internationaler. De flandriens, koppig als ze waren, lieten zich niet wegdrummen. Een Belg won al 68 keer de koers, gevolgd door de Italianen (tien) en de Nederlanders (negen onder wie Jan Raas tweemaal, voorts Hennie Kuiper en Adri van der Poel).

 

De peetvader van de Ronde, Karel Steyaert, beter bekend als Karel Van Wijnendaele.

De peetvader van de Ronde, Karel Steyaert, beter bekend als Karel Van Wijnendaele.

Zwoegen en lijden
Parcourskennis was en is essentieel om ‘Vlaanderens mooiste’ te kunnen winnen. ‘De Ronde moet een karakterwedstrijd zijn met zwoegende en lijdende mensen in een grijs decor’, vond Van Wijnendaele. Samen met hem gruwelde heel wielerminnend Vlaanderen van een sprinter als winnaar of een tweederangsfiguur van het slag Evert Dolman of Cees Bal. Tot 1952 ging het van Gent naar de kust om vanuit Oostende via Roeselare naar het binnenland terug te keren.

 

Het peloton in een lint over het 'velopad' aan de Kwaremond in 1962. Dit stuk van het parcours lag er doorgaans beter bij dan de kinderkopjes.

Het peloton in een lint over het ‘velopad’ aan de Kwaremond in 1962. Dit stuk van het parcours lag er doorgaans beter bij dan de kinderkopjes.

De strakke zeewind maakte de koers hard; het soort wegen waarover de renners moesten dokkeren, deed de rest. De grote verbindingsassen tussen de steden bestonden meestal uit grof gekapte, brede kasseien met putten daartussen. Voor zover mogelijk kozen de renners het met grint of asse bedekte ‘velopad’. Tot het einde van de jaren 1960 fungeerden ‘maar’ drie hellingen als scherprechter: de Kwaremont (Kluisbergen), de Kruisberg (Ronse) en de Edelareberg (Oudenaarde).

 

Het zoveelste drama op de Koppenberg: een auto van de wedstrijdjury rijdt de fiets van Jesper Skibby aan flarden.

Het zoveelste drama op de Koppenberg: een auto van de wedstrijdjury rijdt de fiets van Jesper Skibby aan flarden.

Door de opkomst van het gemotoriseerde verkeer en de asfaltering van de wegen onderging het profiel van de wedstrijd een ingrijpende wijziging. De organisatoren moesten vanaf 1957 noodgedwongen op zoek naar secundaire, smalle en kronkelende wegen en nieuwe kuitenbijters. Ze vonden die diep verscholen in Zuidoost-Vlaanderen, met name de Vlaamse Ardennen.

Einde aan De Muur
Zo kwamen ze uit op de meest roemruchte bult van alle: de Koppenberg in Melden (Oudenaarde). Bij de eerste passage in 1976 kwamen vijf profrenners al fietsend boven; de rest, Merckx incluis, strompelde al glijdend en slippend naar boven. Op de steile hellingen van de Koppenberg was het volgende decennium brood en spelen verzekerd. Renners vielen er bij bosjes, terwijl de televisiecamera’s de ellende haarscherp in beeld brachten. Het leverde in 1987 de Ronde van Vlaanderen wereldwijde ‘publiciteit’ op. De wagen van de koersdirectie, opgejaagd door het aanstormende peloton, reed pardoes over de fiets van de gevallen leider Jesper Skibby. Gedaan met de Koppenberg, althans voor enkele jaren, want de koers bleef kriskras de sliert van korte kasseihellingen rondom Oudenaarde opzoeken. Tijd voor recuperatie was er niet.

 

Ronde-jongen1nieuw

Ronde-jongen2nieuw

Iconische beelden uit de Ronde van 2012: jongensvreugde in een maïsveld bij de overwinning van Tom Boonen (stills uit de Sporza-uitzending, 2-4-2012.

Iconische beelden uit de Ronde van 2012: jongensvreugde in een maïsveld bij de overwinning van Tom Boonen (stills uit de Sporza-uitzending, 2-4-2012.

Alsof de doortocht in de Vlaamse Ardennen niet volstond, hadden de organisatoren vanaf 1954 een laatste obstakel ingelast, een titanenstrijd waardig en het decor van veel wielerheroïek: de Muur van Geraardsbergen. Wie daar als eerste bovenkwam, stoomde, opgejaagd door hagen uitzinnige supporters, over de Bosberg door naar de finish in Meerbeke (Ninove), zestien kilometer verderop, en naar een plaats in de wielergeschiedenis.
(Luc Minten)

(Openingsbeeld: Belgisch kampioen Stijn Devolder trotseert heilige Vlaamse grond: de Kapelmuur in Geraardsbergen (2008). (Belga/ANP))

Lees het gehele artikel, met prachtige illustraties, in de nieuwste G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder