Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Vasten is zuiveren

19 januari 2016 Siebrand Krul

Wie gaat vasten, doet dat om tot zichzelf te komen, de sleur te doorbreken of af te vallen. Onthouding is trendy – en tegelijk al zo oud als de wereldgodsdiensten. Geluksvasten', 'ontzuren', 'ontgiften, 'vasten voor mannen ' – voor elke behoefte is er een vastenkuur. Nu eens onderga je het collectief, dan weer individueel; de een vast eenmalig, de ander doet dat in terugkerende periodes of dagen in de week; de een onthoudt zich van alle voedsel, de ander alleen van bepaalde voedingsmiddelen, genotsmiddelen, alcohol, seks enzovoort.

De oude Egyptenaren deden het al en aten geen vissen als die in de paartijd waren. In het Oude Testament wordt het vasten meermaals genoemd als teken van rouw of blijk van de oprechtheid van een gebed. Zo vastte koning David toen een van zijn zoons doodziek was. Aan de Griekse grondlegger van de geneeskunde, Hippokrates, wordt het volgende citaat toegeschreven: ‘Wie sterk, gezond en jong wil blijven, weze matig, oefene zijn lichaam, ademe zuivere lucht in en hele zijn kwalen eerder door vasten dan door medicamenten.’
Ook alle wereldgodsdiensten kennen onthouding en vastenrituelen, hindoeïsme en boeddhisme evengoed als jodendom, christendom en de islam. Het vasten hoort van oudsher tot de religieuze praktijk. In het jodendom onthoudt men zich bijvoorbeeld op Jom Kippoer, de Grote Verzoendag, van alle voedsel. In de islam is het vasten een van de ‘vijf zuilen’ van de godsdienst: tijdens de Ramadan worden alle gezonde en volwassen moslims geacht van de ochtendschemer tot zonsondergang spijs en drank te laten staan. Het christendom kent vooral de veertigdaagse vastentijd voor Pasen. Oorspronkelijk gold ook de advent als vastentijd, maar dat aspect van de donkere dagen voor Kerst is op de achtergrond geraakt.

 

Vasten-wb1

Zwaar bier

Als klassieke vastendagen gelden nog Aswoensdag (dit jaar 10 februari) en Goede Vrijdag (25 maart). Daarnaast is het in vele religies gewoonte op vrijdag geen vis te eten. In onze contreien oorspronkelijk volgens katholiek gebod ter herinnering aan de kruisdood van Christus, maar inmiddels niet erg streng meer nageleefd. Aan de veertigdaagse vastentijd hebben we trouwens de uitvinding van zwaar bier te danken: dat was rijk aan calorieën, verzadigde en versterkte – mooi meegenomen voor iets wat als ‘vloeistof’ niet onder het strenge vastengebod viel.
Ook het vasten is in de 21ste eeuw aangekomen. Dit voorjaar vastten Lutherse jongeren in Amsterdam ‘voor het klimaat’, het jaar daarvoor riepen de Protestantse Kerken in Nederland op tot veertig dagen zonder Twitter. Het gaat niet alleen meer om een naar binnen gekeerd ‘rein ontvangen van het goddelijke’, maar ook om het open zetten van vensters op de wereld en kritisch stilstaan bij ingesleten gewoonten.
Ook in a-religieuze kringen wint het vasten aan populariteit, om tal van redenen: een kuur zou ten goede komen aan de gezondheid en het algeheel welbevinden, lichaam en geest reinigen, innerlijke rust brengen, de concentratie verhogen, de waarneming scherpen en de wilskracht sterken. Men vast om zich voor te bereiden op een beproeving of om een verlies te verwerken.

 

Vasten-wb3

Helend vasten

‘Ontslakken’ en ‘reiniging’ zijn kernbegrippen uit het in de jaren twintig van de vorige eeuw door de Duitse arts Otto Buchinger ontwikkelde ‘helende vasten’, waarbij na een aanloop van enkele dagen bijna geheel van vast voedsel afgezien wordt. Doel is het volledig legen van de darmen. Vanwege de sterke belasting van het lichaam wordt deze methode alleen gezonde volwassenen aangeraden.
Als het niet of nauwelijks van voedingsstoffen voorzien wordt, verandert het lichaam zijn stofwisseling: vetreserves worden aangesproken en het bloed bevat minder cholesterol en suiker. Hoewel een positief effect van vasten bij chronische ontstekingen (reuma, artrose en neurodermitis) enkele malen klinisch is vastgesteld, ontbreken tot nu betrouwbare gegevens over een eventuele geneeskrachtige werking.
Soms wordt de weigering om voedsel tot zich te nemen gebruikt als psychisch of sociaal drukmiddel, zoals bij een politiek gemotiveerde hongerstaking. Een van de beroemdste hongerstakers was ongetwijfeld Mahatma Gandhi, die met dit middel keer op keer de aandacht vestigde op onrecht. Een heel banale reden om niet te eten is er in onze overvloedmaatschappij natuurlijk ook: de wil om af te vallen. Helemaal niet eten wordt in dat geval door alle medici ontraden, ook al verschillen zij verder sterk van mening over de beste manier om af te vallen. Eén ding hebben een vastenkuur en een dieet echter gemeen: er komt de nodige zelfbeheersing en wilskracht bij kijken om een rijkgevulde dis of een goed gesorteerd supermarktschap links te laten liggen. De Heilige Hiëronymus wist het al: ‘Met volle maag is het makkelijk praten over vasten.’
(Monika Dreykorn)

Geen alcohol en geen zoetigheid

Percentage ondervraagden dat in een enquête uit 2014 aangaf wel een tijdje zonder de volgende zaken te kunnen
-alcohol, 69 %
-zoetigheid, 63 %
-vlees, 47 %
-roken, 43 %
-tv-kijken, 33 %
-smartphone/computer, 31 %
-auto, 19 %

Internettip
Informatie over kerkelijke en niet-kerkelijke vastenacties is te vinden op:
http://do.vlaanderen.be/10-alternatieve-manieren-om-te-vasten
www.kerkinactie.nl/40dagentijd

Lees het volledige artikel in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor de eenmalige aanbiedingsprijs van slechts € 2,95!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder