Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Napoleon en de grote piramide

19 januari 2016 Siebrand Krul

In de jaren 1940 onderwierp de Franse archeoloog Georges Goyon de grote piramide van Cheops aan een grondig onderzoek. Hij vond toen de ingekraste initialen N.B en daarboven '16 nivos', ongeveer in het midden van de noord-oostkant. Die graffiti moeten verwijzen naar Napoleon Bonaparte, die in 1798 als generaal aan het hoofd van een expeditie Egypte binnenviel.

De toekomstige keizer die zijn troepen naar verluidt voor de grote slag aanmoedigde met de woorden: ‘Soldaten, veertig eeuwen kijken van uit de hoogte op u neer’, liet op de grote piramide dus zelf – zij het indirect – een spoor na. In Journal d’un ingénieur (1904) schrijft Jean Baptiste Jollois dat generaal Kléber een excursie naar de piramiden van Gizeh organiseerde op 16 Nivose van het jaar VII (5 januari 1799). De inscriptie ’16 nivos’ komt overeen met deze datum, gebaseerd op de republikeinse kalender, en moet bijgevolg een overblijfsel zijn van dit bezoek.

 

De inscripties gepubliceerd in: Georges Goyon, Inscriptions et graffiti des voyageurs sur la grande pyramide (1957).

De inscripties gepubliceerd in: Georges Goyon, Inscriptions et graffiti des voyageurs
sur la grande pyramide (1944).

 

Napoleon Bonaparte, tekening door André Dutertre.

Napoleon Bonaparte, tekening door André Dutertre.

Verblijf van de dood

Ook Etienne Louis Malus de Mitry, geograaf en natuurkundige, was hierbij aanwezig. Over Napoleon zelf zegt de verslaggever niets. Het bezoek verliep als volgt: ingenieur Jollois vernam dat Kléber een excursie naar de piramiden plande. Aanvankelijk wou hij niet meegaan, maar toen Malus die ochtend iedereen kwam wekken, veranderde hij van idee en maakte zich ook klaar. Op ezels vertrokken ze allen richting Gizeh; aan de linkeroever van de Nijl, waar paarden hen opwachtten, voegde de escorte zich bij het gezelschap. De hele karavaan bereikte na twee uur de voet van de piramiden. Behalve Jollois voelden weinigen de aandrang om in de grafkamer van farao Cheops binnen te dringen. Toch werden kaarsen aangestoken en ‘betraden zij behoedzaam het verblijf van de dood’. Wie achteraf de graffiti heeft aangebracht, zegt Jollois niet; de graveur blijft anoniem.

 

Gefantaseerde voorstelling van Napoleon in de grafkamer van Cheops.

Gefantaseerde voorstelling van Napoleon in de grafkamer van Cheops.

Mythische proporties

Napoleon was al vroeger in Gizeh, op 14 juli 1798, en wou enkele dagen op de necropool doorbrengen, maar de omstandigheden dwongen hem sneller te vertrekken. Nadien kreeg het piramidebezoek mythische proporties. In de grafkamer zou hij contact hebben gehad met de geest van de farao, precies zoals gezegd werd van Alexander de Grote zovele eeuwen te voren. Volgens zijn privé-secretaris Louis Antoine Fauvelet de Bourrienne, die hem steeds vergezelde, was hij echter helemaal niet in de piramide geweest. Wellicht vond hij het onverstandig om zich zo diep in de toen nog onbekende steenmassa te wagen en nam hij daarom genoegen met een beschrijving van zij die er wel waren ingegaan en die wisten te melden dat er in de grafkamer alleen een lege sarcofaag stond.

 

De terechtstelling van Souleyman El Halebi.

De terechtstelling van Souleyman El Halebi.

 

 

Ingenieur J.B. Jollois.

Ingenieur J.B. Jollois.

 

Generaal J.B. Kléber.

Generaal J.B. Kléber.

 

Souleyman El Halebi.

Souleyman El Halebi.

Dagenlange marteling

Voor generaal Kléber, bevelhebber van de Franse troepen na de terugkeer van Bonaparte naar Parijs, was de dood niet meer veraf: op 14 juni 1800 werd hij in Caïro op aanstichten van de Ottomaanse autoriteiten vermoord door Souleyman el Halabi, een Kurdische theologie-student. De verlichte Fransen trakteerden hem op een executie die niet onderdoet voor de IS-gruwel van vandaag. Na dagenlange marteling, met onder meer het afbranden van zijn hand, werd hij levend gespietst. Napoleon had Egypte toen al verlaten, om zijn staatsgreep in Parijs te plegen en zichzelf als eerste consul te installeren .

Tekenaar

Als fotograaf avant la lettre tekende André Dutertre in Egypte ruim 150 portretten van bijna alle officieren, wetenschappers en kunstenaars die aan de campagne van Napoleon deelnamen. De tekeningen werden recent weer samengebracht in: Portrait drawings by André Dutertre. Napoleon Bonaparte in Egypt. Soldiers, artists and scholars, part II, door Roger O. De Keersmaecker, Antwerpen, 2013.
(André Capiteyn)

(Openingsbeeld: Bonaparte aux pyramides, schilderij door Maurice Orange, 1895. Musée du vieux Granville.)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder