Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Legerkamp ontdekt

23 december 2015 Siebrand Krul

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft een groot legerkamp uit de tijd van het Koninkrijk Holland (1806-1810) ontdekt. Op het voormalige heidegebied tussen Bussum, ’s-Graveland en Hilversum, nu in bezit van het Goois Natuurreservaat, waren in de zomer van 1809 duizenden soldaten gelegerd. Door een combinatie van archiefonderzoek, metaaldetectie en de analyse van nieuwe hoogtegegevens is een in de vergetelheid geraakt militair kamp van koning Lodewijk Napoleon op de kaart gezet.

Onder Bussum ligt een populair wandelgebied met de intrigerende naam Franse Kamp. Lange tijd werd deze naam in verband gebracht met een Frans kampement uit het rampjaar 1672. Enkele jaren geleden werd de suggestie gedaan dat het een geleerd verzinsel uit de late 19de-eeuw betreft. Onlangs vielen echter verschillende puzzelstukjes in elkaar en weten we dat beide verklaringen niet kloppen.
Het is 1809. In het Koninkrijk Holland zit Lodewijk Napoleon op de troon. Omdat vrijwel alle troepen van zijn broer keizer Napoleon in midden-Europa vechten tegen de Oostenrijkers wordt er een Engelse invasie van de continentale kust verwacht. Engeland is immers al jaren een aartsvijand van Frankrijk en een bondgenoot van Oostenrijk. Lodewijk Napoleon geeft opdracht om een plek te zoeken waar zijn troepenmacht kan worden samengebracht, kan oefenen en van waaruit men makkelijk kan reageren op een Engelse aanval. Die plek wordt gevonden op de uitgestrekte, droge en goed toegankelijke heide tussen Bussum, ’s-Graveland en Hilversum. De plek krijgt echter onder alle betrokkenen de naam ‘kamp bij Naarden’, naar de grote en belangrijke vesting en kazerne die op een uur lopen ligt.

Vergetelheid
Het kamp wordt in mei 1809 door een kleine vierduizend soldaten betrokken. Eind juli landen de Britten op het Zeeuwse eiland Walcheren en wordt het kamp overhaast verlaten. De Engelse aanval wordt met hulp van de Fransen afgeslagen. De laatste troepen vertrekken in het najaar van 1809 en het kamp wordt vanaf dat moment nooit meer gebruikt en…. raakt in de vergetelheid.
Een eerste aanwijzing dat het kamp bij Naarden en het Franse Kamp bij Bussum hetzelfde zijn, werd gevormd door vondsten die drie jaar geleden werden gedaan door de Archeologische Werk Gemeenschap voor Nederland (AWN) Naerdincklandt: knopen, munten, kogels en gordeldelen uit de tijd van Lodewijk Napoleon en het Koninkrijk Holland (1806-1810). Drie knopen en een sjako-applique, alle met de regimentsaanduiding ‘3’, gaven houvast voor verder onderzoek.
Een tweede aanwijzing vormden patronen op de nieuwe versie van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN 2): een bestand dat voor heel Nederland gedetailleerde en precieze hoogtegegevens biedt. Op het AHN zijn verschillende elementen van het toenmalige kamp te herkennen zoals een kleine versterking, drenkkuilen of waterputten, kookkuilen en verhogingen voor tenten.

Kaart
Een derde en laatste aanwijzing werd gevonden in het Nationaal Archief. Daar bevindt zich een kaart uit 1817 waarop het kamp nauwkeurig staat aangegeven. Het NA biedt ook een grote rijkdom aan brieven over de aanleg, het gebruik en de bevoorrading van het kamp. Een opmerkelijk bericht stamt echter uit de Nederlandse Staatscourant van 1842. De 77-jarige Trijntje Pieters uit Amsterdam dient twee afzonderlijke verzoeken in bij de Arrondissementsrechtbank ‘tot het uitspreken van regtsvermoeden van overlijden’ van haar beide zoons, Bartholomeus en Pieter. De eerste is waarschijnlijk in 1813 in Duitsland gesneuveld. Over de laatste wordt gezegd dat hij…’in de jaren 1809 van hier als Jager bij het derde regiment naar het kamp van Naarden is vertrokken’. Trijntje verneemt voor het laatst iets van haar oudste zoon uit Smolensk in 1813. Deze Pieter Heere stierf zeer waarschijnlijk tijdens of na de rampzalig verlopen Russische veldtocht van Napoleon.
(Rijksdienst Cultureel Erfgoed)
(Afbeelding: Kamp Lodewijk Napoleon, Bussum Foto: Anton Cruysheer via AWN afdeling Naerdincklandt)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder