Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Catacomben van Parijs

30 november 2015 Siebrand Krul

Onder de straten van Parijs wacht een Rijk van de Doden op toeristen. In deze weken misschien een wrang alternatief, maar zo wild bovengronds Parijs is, zo verstild en onbekend is het immense ondergrondse. Die bestaan uit meer dan driehonderd kilometer gangen, sommige tot het plafond vol met skeletten.

Toen Parijs uitgroeide tot een grote Europese metropool, ontstonden tal van problemen. In de 17de eeuw was er bijvoorbeeld een groot gebrek aan begraafplaatsen. Zodra een epidemie de stad trof, raakten de kerkhoven zo overvol dat lijken soms boven de grond bleven staan. Zo ontstond vanzelf het plan om gebruik te maken van de eeuwenoude tunnels onder de stad. Die waren vanaf de 13de eeuw ontstaan als mijnen voor kalksteen waarmee de stad werd bebouwd. Tegen de tijd dat het ondergronds begraven eindigde hadden maar liefst zes miljoen Parijzenaars daar hun laatste rustplaats gevonden.

Parijs-wb-1

Parijzenaars die bij Les Halles woonden, in de nabijheid van Les Innocents, de oudste en grootste begraafplaats, waren de eersten die klaagden over de stank van de ontbindende lijken. In 1763 vaardigde Lodewijk XV een edict uit dat het begraven binnen de stad verbood maar vanwege verzet van de kerk tegen het opruimen van bestaande begraafplaatsen veranderde er weinig. Lodewijk XVI hernam de kruistocht tegen de overlast en beval dat alle begraafplaatsen naar buiten de stad dienden te verhuizen.

Parijs-wb-2

Maar pas in 1780 werden daadwerkelijk stappen gezet. Toen veroorzaakte een langdurige periode van regen het instorten van een muur rond Les Innocents waardoor rottende lijken de buurt in dreven. Nu was wel duidelijk dat Parijs een betere plek voor zijn doden moest hebben.

Parijs-wb-3

Zodoende werd de blik gericht op de tunnels. Begraafplaatsen werden vanaf 1786 geruimd richting ondergrond, soms vijf verdiepingen lager, beginnend met Les Innocents.
Het kostte de stad twaalf jaar om alle botten van tussen de zes en zeven miljoen doden te verplaatsen naar de catacomben. De oudste dateren uit de Merovingische tijd, meer dan 1200 jaar geleden.
Begonnen tijdens de Franse Revolutie werden de doden rechtstreeks in het knekelhuis bijgezet, ook de ‘nieuwe doden’ zoals Jean-Paul Marat en Maximilien de Robespierre. Pas in 1860 kwam een eind aan de bijzettingen.

Parijs-wb-4

Vandaag de dag is zo’n anderhalve kilometer gang open voor publiek, entree in Parijs’ 14de arrodissement1, Avenue du Colonel Henri Rol-Tanguy. De wandeling neemt ongeveer 45 minuten in beslag. Je kunt een gids meekrijgen, maar verplicht is dat niet. Gidsen in knekelhuizen weten wel vaak boeiend te vertellen en omdat je meestal niet vaak in knekelhuizen komt, is dit wel aan te raden. Mensen die dichter bij huis, in Valkenburg, wel eens zulke catacomben hebben bezocht, kunnen dat bevestigen.

Port Mahon.

Port Mahon.

Eenmaal door de deur met het opschrift ‘Arrête, c’est ici l’empire de la mort!’ (Stop! Dit is het Dodenrijk!) zijn de skeletten opgestapeld volgens de begraafplaatsen waar ze vandaan kwamen. Af en toe zijn de doorgangen nauw, zo dicht zijn de botten opgestapeld. Ook zijn beeldhouwwerken in de Port Mahon-doorgang te zien, gemaakt door een mijnwerker en veteraan uit het leger van Lodewijk XV, lang voordat het gangenstelsel een knekelhuis werd. Meest in het oog springt daar het model van het fort van Port Mahon, een eiland waar de maker gedurende Zevenjarige Oorlog door de Engelsen gevangen was gehouden.
(Natasha Geiling/Smithsonian)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder