Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Hersenen meten

15 november 2015 Siebrand Krul

Nieuwsgierigheid naar het eigen lichaam en dat van de ander is de mens aangeboren. Hoe zit het lichaam in elkaar? In de 17de eeuw grepen artsen gretig hun kans als bij een executie een lichaam werd vrijgegeven en de temperatuur dermate laag was dat het enige tijd kon liggen op de snijtafel in het theatrum anatomicum. Verraadt het uiterlijk het karakter van de mens?

Mannen als dominee Johan Kaspar Lavater vergeleken eindeloos afbeeldingen van criminelen, zwakzinnigen en maniakken en probeerden met behulp van de fysiognomie tot conclusies te komen. In de 19de eeuw vatte de gedachte post dat er overeenkomsten moesten zijn tussen uiterlijk en rassen. Artsen en antropologen begonnen met het immense karwei om schedels te meten, haarmonsters en bloedgroepen te verzamelen en de kleur van de huid en de ogen te vergelijken. De bevolking van bijvoorbeeld Urk en de Waddeneilanden werden op grote schaal onderzocht en opgemeten. Voor veel wetenschappers lagen de echte uitdagingen in Nederlands-Indië met al die verschillende bevolkingsgroepen. Er werden expedities uitgerust, schedels en hersenen verzameld, metingen verricht, foto’s genomen en gipsmaskers gemaakt. Fenneke Sysling heeft deze onderzoeken uitvoerig beschreven in haar boek ‘De onmeetbare mens’. Eén van de meest veelzeggende foto’s in het boek is misschien wel die van Jo Kleiberg de Zwaan, een autoriteit op dit gebied. We zien de professor in zijn werkkamer in het Koloniaal Instituut, omringd door kasten vol schedels met opschriften over de herkomst. Waartoe de idee van verschil tussen mensenrassen kan leiden heeft de Tweede Wereldoorlog ons geleerd. Dat rassen biologisch gezien niet bestaan heeft Machteld Roede, gesteund door de moderne dna-technieken, afdoende aangetoond in haar boek ‘Rassen, waan of werkelijkheid?’ Het is ondertussen interessant om in ‘De onmeetbare mens’ te lezen hoe hordes geleerden, generaties lang achter een waanidee hebben aangehold, waarbij kosten noch moeite werden gespaard.
(Ruud Spruit)

Fenneke Sysling
De onmeetbare mens
Uitgeverij Vantilt, Nijmegen 2015
192 blz., € 19,95 ISBN 978 94 6004 219 5

Lees nog veel meer interessante boekbesprekingen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder