Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Rusten in ’t leven kan ik niet

31 augustus 2015 Siebrand Krul

Nederlander, jood, socialist, anarchist, zionist, antizionist, arabofiel in alle betekenissen, Jacob Israël de Haan was het allemaal, een riskante mix die op 30 juni 1924 met drie revolverschoten in Jeruzalem eindigde. In de praktijk was hij onderwijzer, jurist, journalist, activist, publicist, romanschrijver en bovenal groot dichter. Ga er maar aanstaan als biograaf.

Was De Haan bij leven al aangeschoten wild, in de literatuurstudie was dat niet anders. Veel denigrerende onzin over hem werd ontkracht in de opstellen van Rob Delvigne en Leo Ross (Een uitmuntend letterkundig kunstenaar, Servo, 2002). Bezocht De Haan politieke gevangenen in tsaristisch Rusland, heette dat ‘diplomatieke fratsen’ of ‘grootheidswaanzinnige eenmansactie’. Nam hij het op voor Duitse officieren, beschuldigd van homofiel gedrag, sprak men van ‘aanstellerige toewijding’. Op zijn ontslag als onderwijzer vanwege zijn gedurfde romans volgden insinuaties over grijpgrage handen in de klas. De chaos van De Haan in een coherente biografie gieten, blijft haast honderd jaar na zijn dood een moeilijke opgave.

Het graf van Izaak de Haan.

Het graf van Jacob de Haan op de Olijfberg.

De in het genre bedreven Jan Fontijn gaf een opmaat met het essay Tederheid en storm (De Buitenkant, 2012), toegespitst op de vijf turbulente jaren in Palestina, waar hij werd meegesleurd in de onrust van de zionistische actie en er als correspondent voor het Algemeen Handelsblad bevlogen, tevens voor het historisch onderzoek van die cruciale jaren belangrijke feuilletons schreef. (integraal op www.dbnl.org). Nu is er Fontijns haast 700 pagina’s tellende opus magnum, dat – in een omvattende evocatie van de literaire scène – voluit recht doet aan de artistieke en maatschappelijke moed van de outcast: ‘Bij uitstek wilde De Haan de schrijver zijn uit één stuk, die zonder compromissen zijn wereldbeeld, medebepaald door zijn homoseksualiteit, onder woorden bracht.’ De biografie als ‘instrument of historical justice’, citeert hij Richard Holmes exemplarisch. De titel naar het kwatrijn Onrust- sleutelwoord van de dichters bestaan -, de cover met het portret als ‘joodse Lawrence of Arabia’. De Haan kon zich niet vinden in de doctrine van de zionisten: ‘ Een land zonder volk voor een volk zonder land’. Hij was voorstander van een onverdeeld Palestina: ‘Wij zijn Palestinensers zonder onderscheid van ras en geloof, en van een Joods volksgevoel, dat iederen Joods volksgenoot doordringt, daarvan is geen sprake.’ Een ontmoeting met koning Hoessein kostte hem uiteindelijk de kop. De eerste politieke moord in Palestina wordt hier voor het eerst beklemmend uit de doeken gedaan, kippenvel zowaar bij de beschrijving van de schietpartij door de dader zelf. Een biografie op Angelsaksisch niveau.
(André Capiteyn)

Jan Fontijn
Onrust. Het leven van Jacob Israël de Haan, 1881-1924
De Bezige Bij, Amsterdam 2015
685 blz., € 49,90, ook als e-book, ISBN 978 90 2349 151 4

 

Lees nog veel meer interessante recensies in de nieuwste G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder