Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Het Greneta Straatleger

31 augustus 2015 Siebrand Krul

In 1915 raakte de vermaarde fotograaf Léon Gimpel bevriend met een groep Parijse kinderen uit de wijk Greneta die een eigen ‘leger’ hadden samengesteld. Elke zondag kwam hij langs om het leger te helpen opbouwen. Wapens werden gemaakt van wat voorhanden was, en er kwam een rolverdeling ter bestrijding van de vijand, de boche (mof). Grimpel legde alles vast met zijn camera. Vreemd genoeg is hij vergeten hoewel hij vroeg experimenteerde met kleurenfotografie.

Grimpel was door het spel van de kinderen vertederd, leerde elk van hen kennen, zoals de oudste, de ‘chef’, degene die als mof de pineut was, en Pépète, een zo te zien wat misvormd kind, een klier maar die wel de rol van getalenteerd piloot speelde. Aan het eind van elke sessie deelde Grimpel snoep uit, waarop de groep uitschreeuwde ‘Vive le Photograph!’.
De fotograaf ensceneerde bijzondere tableaux vivants, zoals aan de hand van ‘De Droom’ van Edouard Detaille. Hij legde alles eerst vast op zwart, daarna op hypergevoelige autochrome platen. De buurt was perfect geschikt, vol bedrijfspanden, dus op zondag nagenoeg uitgestorven.

Dappere manschappen krijgen een onderscheiding. (Société Française de Photographie)

Dappere manschappen krijgen een onderscheiding. (Société Française de Photographie)

De verdediging van een slooppand was een prachtige achtergrond voor het oorlogsgeweld. Daar stapten de soldaten rond, met als enige voorwerp van waarde een Belgische vlag. Dat moest eigenlijk een Franse zijn, maar de enige Franse vlag in de buurt werd door een moeder streng bewaard voor als de echte oorlog ten einde was.

Piloot Pépète maakt zich gereed voor actie. (Société Française de Photographie)

Piloot Pépète maakt zich gereed voor actie. (Société Française de Photographie)

De kinderen hadden natuurlijk niet de huidige beeldcultuur ter beschikking om af te kijken hoe ze wapentuig moesten bouwen, maar ze kwamen een heel eind. Een oude koffiemolen diende in een machinegeweer, de schakelhendel van het vliegtuig was een kapotte bezemstok.

DE inmiddels beroemde gevechtsvliegenier Pépète zegeviert oog in oog met de vijand. (Société Française de Photographie)

De inmiddels beroemde gevechtsvliegenier Pépète zegeviert na het succesvol neerhalen van een vijandelijk vliegtuig (op de voorgrond). (Société Française de Photographie)

Op zeker moment hangt het vliegtuig van Pépète’s in de lucht, in werkelijkheid aan een lantaarnpaal, het machinegeweer zwiept er vervaarlijk uit, de neus van het toestel wijst naar beneden; het kan landen want de vijand is verslagen.

De mof geeft zich over. (Société Française de Photographie)

De mof geeft zich over. (Société Française de Photographie)

 

En het onvermijdelijke slot: de mof wordt geëxecuteerd. (Société Française de Photographie)

En het onvermijdelijke slot: de mof wordt geëxecuteerd. Niet met geweren, maar met een kanon, zodat geen twijfel resteert over zijn lot. (Société Française de Photographie)

In triomfantelijke pose, met één hand op een vleugel en een overwinnaarsblik in de ogen, heeft de mof bedwongen. De gevangene wordt bewaakt door twee soldaten en door hen ondervraagd. Hij wordt ter dood veroordeeld en geblinddoekt. Grimpel gaat aan de slag om de klassieke vuurpelotonopstelling te formeren, als de ‘chef’ tussenbeide komt: dit moet anders: met een kanon. Even later komen ze met ‘het kanon’ aanzetten om de mof te doden.
(Smithsonian)

(Openingsbeeld: De troepen genieten een welverdiende rust en knabbelen aan snoep dat fotograaf Grimpel hun heeft gegeven. (Société Française de Photographie))


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder