Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Exotische stadstrompetter

06 augustus 2015 Siebrand Krul

Hoog op de toren van het Belfort in Gent had de stadstrompetter een grote verantwoordelijkheid. In het kader van de openbare orde en veiligheid hield hij daar, samen met drie helpers, de wacht en liet er zijn spiedend oog over de daken en de horizon glijden. Bij het minste onraad van brand of naderende troepen, moest hij alarmerend de trompet steken om de inwoners te waarschuwen.

De oude teksten omschrijven deze opdracht als volgt: ‘met het verlaeten van de letste nachtclocke nachtelicke hem preciselijck te vinden met sijn trompet op het belfort deser stadt ende aldaer den gheheelen nacht tot den vier uren op het selve belfort te blijven, ende telcke ure het trompet te steken uyt de vier veynsterkens, goeden toesicht te nemen…, ende indien binnen dese stadt eenighe beroerte ende swaerichede van brant op quaemen, sal ‘t selve met syn trompet waerschauwen.’

Kaart van het eiland Martinique door M.Bellin, Ingénieur de la Marine, Paris, 1758.

Kaart van het eiland Martinique door M.Bellin, Ingénieur de la Marine, Paris, 1758.

Daarnaast kondigde hij op vaste plekken in de stad de nieuwste wetten af ‘gepubliceerd metten trompette’, heette het toen. In tijden van onrust en oorlog trok de trompetter mee ten strijde, soms om daar letterlijk zijn laatste adem uit te blazen. Het kostuum van de trompetter was het traditionele livrei, in de stadskleuren wit en zwart, afgeboord met zilveren biesjes. Aan de zilveren trompet bungelde een vaandeltje met de Maagd van Gent erop afgebeeld. In de Middeleeuwen is dit een eenvoudige lange trompet, vanaf de 16de eeuw werd het een nog primitieve schuiftrompet. Voor het blazen was niet echt muzikaal talent nodig, wel een paar stevige longen.

Uitgedoste zwarten in het gevolg van de markies van Prié, vertegenwoordiger van keizer Karel VI, bij zijn inhuldiging als graaf van Vlaanderen in Gent, 1717. (Schilderij in het Stadhuis van Gent)

Uitgedoste zwarten in het gevolg van de markies van Prié, vertegenwoordiger
van keizer Karel VI, bij zijn inhuldiging als graaf van Vlaanderen in Gent, 1717.
(Schilderij in het Stadhuis van Gent)

Tien jaar lang was in het Belfort een wel zeer uitzonderlijke trompetter gelogeerd. Vanaf 22 april 1693 was Sebastiaen America, ‘gheboren int eylant martinic’, door de wethouders voor deze taak in dienst genomen. Die legden zo de veiligheid van de stad voor een stuk in handen van een inwoner uit het verre tropische eiland Martinique, dichtbij America. Waarom en hoe deze exotische Sebastiaen van het eiland Martinique in Gent terecht is gekomen, en hoe hij er, sterker nog, in slaagde die letterlijk en figuurlijk hoge post te bemachtigen, daarover zwijgen de bronnen jammer genoeg in alle talen. Martinique is één van de Bovenwindse eilanden van de Kleine Antillen in de Caribische zee. Ontdekt door Columbus, kocht Frankrijk het in 1664 af van een groepje Franse kolonisten. Blanken zijn vandaag nog steeds een kleine minderheid op het tropische eiland, dat bekend staat om zijn suikerriet en afgeleide sterke drank rhum. Hoewel hierover geen absolute zekerheid bestaat, moet de naam America, als omschrijving voor zijn geografische herkomst, erop wijzen dat Sebastiaen niet blank was. Misschien reisde hij wel mee als bediende op één van de vele transatlantische schepen en bleef op die manier in Europa hangen. Al zijn er geen afbeeldingen van bekend, in het met zilverdraad afgeboorde livrei moet de Martiniquaan in alle opzichten een kleurrijke verschijning zijn geweest. Na tien jaar dienst hield Sebastiaen America de dagelijkse klimpartij op de Belforttoren voor bekeken; in 1703 vroeg hij toestemming om zich als trompetter te laten vervangen ‘om ter vervoorderinghe van sijne fortuyne … hem eenigher tijdt te begeven op de voyagie’. Adriaen de Raedt, zijn vervanger, volgde hem een jaar later definitief op, toen zijn voorganger volgens de bronnen overleden was.
(André Capiteyn)

(Openingsbeeld: Een officier blaast de trompet, schilderij door Athonie Palamades (1601-1673), 17de eeuw. (Prive coll.)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder