Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Uniek beeld farao Sahoere

29 mei 2015 Siebrand Krul

Elkab - tussen Luxor en Aswan - is al 75 jaar lang het werkterrein van Belgische archeologen van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. Van oudsher is de site bekend om zijn fraaie grafkapellen uit het Nieuwe Rijk, maar de Belgen, onder leiding van dr. Dirk Huyge, spitten verder, helemaal tot het Oude Rijk en zelfs nog verder terug in de tijd.

Het Elkab-avontuur nam een eerste spannende wending in 1986 met de ontdekking van een beschilderd graf uit de Zesde Dynastie. Meerdere andere graven uit het late Oude Rijk volgden en er bleek bovendien ook een nog ouder mastabagraf te zijn uit de Derde Dynastie (ca. 2700-2600 v.Chr). Maar waar hadden deze mensen gewoond? Deze vraag kreeg gedurende de campagnes van 2009, 2010 en 2012 een steeds nauwkeuriger antwoord. Een deels ommuurd areaal ten noordwesten van het tempelgebied bleek immers een nederzettingszone te zijn geweest! De vondsten documenteren een onafgebroken bewoning van nagenoeg tweeduizend jaar (4500 tot 2500 v.Chr.). Zij getuigen van de geleidelijke evolutie van een prehistorische dorpsnederzetting naar een stedelijke samenleving tijdens het vroege Oude Rijk.

Zittend koningsbeeld
In maart 2015 deden de Belgische archeologen een spectaculaire vondst op de site. Tussen de dubbele stadswal uit het late Oude Rijk ontdekten zij een fragment van een zittend koningsbeeld (basis en onderbenen – 21,7 cm hoog, origineel geschat op 70 cm). Aan de hand van de bewaarde inscripties konden zowel prof. John Coleman Darnell (Yale University, New Haven) als dr. Luc Delvaux (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel) bevestigen dat de koning op de troon farao Sahoere uit de Vijfde Dynastie (ca. 2458-2446 v.Chr.) voorstelt. Hoe het beeld op die plaats in Elkab terecht kwam, is onduidelijk, maar de aanwezigheid van Sahoere in Elkab is op zich niet onlogisch. Hij zond immers expedities naar de oostelijke woestijn en naar het diepe zuiden, zoals Beneden-Nubië en het mythische land Poent. De farao is vooral bekend om zijn piramide, en zijn doden- en valleitempel in de koninklijke necropool van Aboesir (iets ten noorden van Sakkara).

Invloed op Osiris-cultus?
Er kunnen slechts twee andere beelden met zekerheid aan Sahoere toegeschreven worden (bewaard in het Metropolitan Museum van New York en het Caïro Museum). Intrigerend gegeven is dat de koning wordt voorgesteld met een nauw aansluitend kleed dat de voeten volledig omhult. Gaat het om een bijzondere voorstelling van het heb-sed kleed dat de farao droeg tijdens het verjongingsritueel op zijn jubileumfeest? De koning als mummie voor hij heropleeft na dertig jaar koningschap? Vraag is ook of deze voorstellingswijze de latere manier van afbeelden van de dodengod Osiris heeft beïnvloed. Het zijn nieuwe, boeiende onderzoeksvragen voor de egyptologie.
(Op de foto: Stan Hendrickx en Dirk Huyge van de Belgische archeologische missie in Elkab onderzoeken het beeld van Sahoere van Elkab.)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder