Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Tragiek van een sprookjesprinses

29 mei 2015 Siebrand Krul

Technicolor, ruisende rokken, een beeldschoon pruillipje en flauwvallen in de armen van de droomprins. Zo kennen de meesten Sissi, met dubbele s. Maar de Romy Schneider-variant heeft niet zoveel met de historische keizerin te maken. Het opmerkelijke leven van keizerin Elisabeth, ‘Sisi’, leren we wél kennen op de expositie ‘Sisi – sprookje en werkelijkheid’.

Sisi had een zorgeloze jeugd op Schloß Possenhofen bij de Starnberger See, hoewel haar ouders geen gelukkig huwelijk kenden. Haar moeder, de Beierse prinses Ludovica, trouwde ‘naar beneden’ met hertog Maximilian. De ontevreden Ludovica arrangeerde met haar zus aartshertogin Sophie het huwelijk van dochter Helene met Sophie’s zoon keizer Franz Joseph. Maar neef viel als een blok voor Sisi. Voordat het vijftienjarige meisje wist wat er gebeurde was ze getrouwd. De tentoonstelling begint met het hofleven en de tragiek ervan: de moeizame relatie met schoonmoeder Sophie, de nauwelijks bestaande band met haar oudste kinderen, haar weerstand tegen het protocollaire hof, maar ook haar politieke rol en haar mededogen voor behoeftigen. Met schilderijen, persoonlijke bezittingen, waaronder een geheel rijtuig en een wand uit de keizerlijke trein, replica’s van juwelen, foto’s en kranten uit die tijd, wordt Sisi ontdaan van de filmische glans en romantiek. Soms is het even zoeken naar alle objecten die genoemd worden op een tekstbordje. Ook geven de zaalteksten niet altijd op logische wijze helderheid over terugkerende feitjes uit haar leven.

Haar enkellange haar liet Sisi door haar privékapster invlechten tot ingewikkelde creaties die haar imago versterkten. Haar kapster leek zo op Sisi dat ze ook regelmatig als dubbelgangster fungeerde. (Foto M. Mulder/Paleis Het Loo)

Haar enkellange haar liet Sisi door haar privékapster invlechten tot ingewikkelde creaties die haar imago versterkten. Haar kapster leek zo op Sisi dat ze ook regelmatig als dubbelgangster fungeerde. (Foto M. Mulder/Paleis Het Loo)

Op de bovenverdieping komen we dichter bij de vrouw zelf. Sisi blijkt niet alleen nukkig en teergevoelig te zijn geweest. Haar obsessies met haar gewicht, uithoudingsvermogen en haar enkellange haar schetsen een beeld van een wispelturige en melancholische vrouw. Ze kon zich vol overgave op een nieuwe tijdsbesteding storten en liet die makkelijk weer vallen. Er gingen geruchten over ‘vriendschappen’ met andere mannen dan Franz Joseph en voor haar echtgenoot regelde ze een minnares, terwijl ze zelf lange reizen maakte.
Het einde van haar leven was als een zwart sprookje, vol zelfbeklag en schaamte over aftakelende schoonheid. Een Italiaanse anarchist vermoordde haar op klaarlichte dag tijdens een wandeling door een vijl recht in haar hart te steken. Ze werd zestig jaar. Fabel en feit worden van elkaar losgeweekt in het paleis, al blijft er genoeg mystiek rondom het leven van de eigenzinnige keizerin over. Voor de liefhebbers is er aan het einde van het parcours ook nog een beetje dwepende filmromantiek met stills en bewegend materiaal van een lonkende Romy.
(Carijn Oomkens)

Openingsbeeld: Keizerin Elisabeth was erg geliefd bij de Hongaren. Ze had een belangrijke rol bij het ontstaan van de dubbelmonarchie. Dit fotoportret toont haar als koningin van Hongarije, 1866. (© Schloss Schönbrunn, foto E. Rabending)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder