Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Weense Romantiek en Hitler

02 april 2015 Siebrand Krul

Brigitte Hamann heeft met de bekende Duitse Gründlichkeit beslist alles uitgeplozen over de jeugd- en jongelingsjaren van Hitler. Ze richt zich vooral op diens Weense periode. Daar wordt de kweekbodem gelegd onder zijn ideeën.

Wenen is de hoofdstad van een onmogelijk rijk. Na de eerste verkiezingen volgens algemeen mannenkiesrecht in 1907 ontstaat een monsterparlement met 518 zetels, te verdelen over zeventien kroonlanden met elf nationaliteiten, dertig partijen en acht toegestane talen. De Duitstaligen bevinden zich plotseling in de minderheid en liggen voortdurend overhoop met ‘de anderen’. In het parlement maken de geachte afgevaardigden elkaar het spreken onmogelijk met fluitjes, speelgoedtrompetten en luid gezang – het liefst in een aantal talen doorelkaar. Wetgeving komt door obstructie nauwelijks tot stand en in de vijf-zes jaar dat Hitler in Wenen verblijft worden er vijf kabinetten doorgejaagd. De algemene onvrede is een vruchtbare voedingsbodem voor extreem nationalisme en racisme.
Hitler leest alles over politiek, rijp en groen, en laat zich meeslepen door pamflettisten en agressieve redenaars. Onder hen de gebruikelijke halvegaren, maar ook lieden met gezag, zoals de grove antisemiet Lüger, burgemeester van Wenen, terzijde gestaan door verschillende kerkelijke leiders. Merkwaardig genoeg wordt van Hitler in zijn Weense jaren nauwelijks een antisemitisch geluid vernomen. Maar uit het giftige mengsel van door elkaar geschreeuwde denkbeelden, diept hij de kern op van zijn latere activisme: kies één zondebok om de massa achter je te verenigen. Het algemeen verspreide, bijna modieuze antisemitisme biedt daartoe de beste kansen.
Uit Hamanns onderzoek ontstaat toch enige twijfel over de stabiliteit van Oostenrijk-Hongarije, anders dan Clark in zijn Slaapwandelaars schetst. Het laatromantische Wenen roept een sfeer op van decadentie, van verval. Het ‘product Hitler’ kon daarin maar al te goed gedijen.
(Jan van der Meer)

Brigitte Hamann
Het Wenen van Hitler. De biografie van de jonge Adolf
Omniboek, Utrecht 2014
448 blz. € 34,99 ISBN 978 94 0190 320 2

 

Lees nog veel meer boekbesprekingen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder