Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Op de vlucht voor de honger

11 maart 2015 Siebrand Krul

Holle ogen, dunne sprietjes in plaats van benen en armen – hoe honger eruit ziet in een kinderleven weten we. Van tv, charitatieve campagnes voor Afrika, of van de zwart-wit foto’s uit de 20ste eeuw. De droge feiten zijn ook bekend, uit je geschiedenisboek van school. Maar de verhalen van die kinderen van toen, die kom je toch minder tegen. De expositie Naar de boeren! in het Verzetsmuseum in Amsterdam neemt je mee op evacuatie.

 

In de winter van 1944/45 heerst een groot voedseltekort in Nederland, vooral in de steden in het westen. Door het verbod van de Duitsers op transporten in september 1944 raken de winkels, gaarkeukens en voorraadkasten leeg. Daarna lukt het niet om de transporten goed op gang te krijgen. Voedsel en kolen zijn schaars, gas en elektra worden afgesloten. Niemand weet hoe lang het nog duurt voordat de bevrijding een feit is. Op initiatief van ir. S.L. Louwes, directeur van de voedselvoorziening, beginnen samenwerkende kerkgenootschappen aan een reddingsactie: het evacueren van kinderen naar het oosten en noorden van het land. Ook de, Duitsgezinde, Nederlandsche Volksdienst, gemeenten en bedrijven beginnen acties. Circa 40.000 stadskinderen worden in de Hongerwinter geëvacueerd. Wie mee wil moet wel aan enkele eisen voldoen: de kinderen moeten schoon en verzorgd zijn, en een uitzet meenemen zoals schone kleding, toiletartikelen, een deken, stopwol, postzegels en kerkgeld. Het duurt tot de zomer voor de kinderen weer terug kunnen. Al die tijd was er nauwelijks contact met hun familie. Bezoekjes waren uitgesloten, brieven kwamen lang niet altijd aan.
Via een informeel parcours krijgen zeven kinderen van toen het woord, zij tronen je mee met hun reis. Hun herinneringen, attributen en foto’s geven een gezicht aan de feiten en historische objecten. Dat ze meteen aan een bord stevige boerenkost werden gezet na een angstige reis, maar dat eten niet meer konden verdragen, of bij aankomst ijverig werden schoongeboend en in een boerentenue van wollen trui en klompen werden gehesen en niets verstonden van het vreemde dialect, zie je direct voor je. De keuze voor het perspectief van degene die het meemaakte, maakt de schrijnende wanhoop die ouders moeten hebben gevoeld voelbaar. Dat de kinderen veelal ’s nachts moesten reizen, omdat de geallieerden schoten op alles wat bewoog en er Duits uitzag – en dus ook op treinen, boten en vrachtwagens vol kinderen – wordt niet snel, vergeten wetende dat ook Fenna, Frans, Neel of Paul het moet hebben meegemaakt.
(Carijn Oomkens)

Op de foto:  Het Interkerkelijk bureau (IKB) evacueerde zo’n 6.000 kinderen, andere kerkelijke initiatieven circa 2.000. De Duitsgezinde Nederlandsche Volksdienst 8.000. Nog zo’n 8.000 kinderen reisden af naar de boeren op eigen houtje, of met evacuaties door verenigingen, bedrijven en gemeentes. (Foto Menno Huizinga, Nederlands Fotomuseum, Rotterdam)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder