Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De misdaad gedocumenteerd

11 maart 2015 Siebrand Krul

De Britse historicus Martin Gilbert (Londen, 1936) heeft zich intensief beziggehouden met de 20ste eeuw, onder andere met de geschiedenis van de Holocaust, de ‘eindoplossing van het Joodse vraagstuk’. Een dramatische fase daarin vormt de Kristallnacht – zo genoemd vanwege de onoverzienbare hoeveelheid gebroken glaswerk na de ‘acties’.

In oktober 1938 hadden de nazi’s twaalfduizend Poolse Joden het land uitgezet. Het bracht een Pools-Joodse student die in Parijs studeerde ertoe een aanslag te plegen op een lid van de Duitse ambassade aldaar. De nazi’s broedden al langer op een volgende stap in de Jodenvervolging. Na dit ‘bewijs’ van een anti-Duitse hetze onder de Joden konden ze een wraakneming op touw zetten. In heel Duitsland vonden ‘spontane demonstraties’ plaats. Ze werden georkestreerd door Hitlers ‘bruinhemden’, getuige de massaliteit en ongebreidelde gewelddadigheid. Op bijna zakelijke toon registreert Gilbert de eindeloze reeks schanddaden die werden voltrokken aan Joden, hun synagogen, winkels en bedrijven. Hij levert er kaarten bij waarop nauwkeurig de plaatsen delict staan aangegeven. Ze bedekken als een schurftige uitslag het Duitse grondgebied. Gilbert schetst eveneens wat er aan de Kristallnacht voorafging en het onbegrijpelijke vervolg. De ‘hagelbui’ (Lou de Jong) van beperkingen hadden al vóór november 1938 ongeveer de helft van de Joden Duitsland en Oostenrijk doen ontvluchten. De rest probeerde onder allerlei chicanes alsnog weg te komen. Niet elk land stond klaar om de verjaagden op te vangen. Als gunstige uitzonderingen noemt Gilbert de VS en Groot-Brittannië – hoewel ook daar zich onwil vertoonde.
Gilberts zorgvuldige documentatie onthult pijnlijk duidelijk de omvang van de ramp. Er valt niets te ontkennen, nu niet en toen niet. Wie getuige was van de pogrom kon de ogen niet langer sluiten voor de ware aard van het nationaalsocialisme.
(Jan van der Meer)

Martin Gilbert
Kristallnacht. Voorspel van de vernietiging 1938-1945
Omniboek, Utrecht 2014
270 blz. € 19,99 ISBN 978 94 0190 386 8


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder