Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Slag om de Schelde

19 februari 2015 Siebrand Krul

In 1944, na het mislukken van de Operatie Market Garden, was het zaak om de Schelde vrij te maken om van de haven van Antwerpen tot de draaischijf van de geallieerde bevoorrading om te bouwen. Schepen konden evenwel niet naar de haven, want Duitse stellingen controleerden beide Scheldeoevers. Het uitschakelen van de geschutsbunkers van de Atlantikwall in West- en Zeeuws-Vlaanderen en op het eiland Walcheren werd een topprioriteit.

De vertraging in de opmars van de geallieerden, waar de logistiek de voorhoede niet kon volgen, had de Duitsers de broodnodige tijd geschonken om zich te hergroeperen. De veerboten over de Westerschelde in Walsoorden, Terneuzen en Breskens zetten troepen van het 15de Duitse leger over om ingezet te worden bij de verdediging van Zeeland en Noord-Brabant.
Poolse en Canadese troepen begonnen op 14 september aan de bevrijding van het noordelijk deel van West- en Oost-Vlaanderen en van Oost-Zeeuws-Vlaanderen. Poolse eenheden staken op 19 september het kanaal Axel-Hulst over. Terneuzen werd op 22 september bevrijd. De Duitsers concentreerden hun verdediging verder achter het Leopold- en het Isabellakanaal, dat liep van de haven van Zeebrugge tot het zuiden van de Braakman bij de Isabellasluis in Philippine. Verschillende batterijen in deze zone van de Atlantikwall konden 360° draaien en de aanvallende geallieerde grondtroepen beschieten.
De aanval op West-Zeeuws-Vlaanderen – de Slag om de Breskens Pocket of Operatie Switchback – begon op 6 oktober, nadat er genoeg geallieerde troepen beschikbaar waren. Een klein bruggenhoofd kon bij Moerhuize over het Leopoldkanaal gevestigd worden, maar Duitse mitrailleurstellingen en kustartillerie hielden elke vooruitgang tegen. Om dat te omzeilen werden in de nacht van 8 op 9 oktober Canadese troepen met amfibievaartuigen over de Braakman achter de Duitse stellingen gebracht. Door de hardnekkige Duitse tegenstand ging het slechts moeizaam vooruit, pas op 22 oktober viel Breskens in geallieerde handen. Op 1 november vielen de Duitse kustbatterijen te Cadzand en Knokke en op 3 november volgden de steunpunten tussen Heist en Zeebrugge. De hele linker Scheldeoever was nu volledig bevrijd.

Schelde-wb2

Rechter Scheldeoever
De Duitse verdediging van de Festung Walcheren was geconcentreerd te Vlissingen en bij Domburg. Op Zuid-Beveland was de verdedigingslinie langs het kanaal van Hansweert naar Wemeldinge geconcentreerd.
De Canadezen begonnen in Operatie Vitality eerst met de verovering van westelijk Noord-Brabant om de flank voor de opmars naar Walcheren te beveiligen. Op 24 oktober begon de operatie in Zuid-Beveland. Onder water gezette gebieden, doorgegraven en ondermijnde wegen vertraagden de opmars. Om de Duitse weerstand bij het kanaal van Zuid-Beveland te breken, werd op 26 oktober bij Baarland een amfibielanding achter de Duitse linies uitgevoerd. De Duitsers vluchtten naar Walcheren en op 31 oktober was Zuid-Beveland in geallieerde handen. De daaropvolgende bevrijding van Noord-Beveland was een onvoorziene uitloper waardoor de aftochtroute van de Duitse eenheden op Walcheren werd afgesneden.
De aanval op de Duitse stellingen op het eiland Walcheren – Operatie Infatuate -werd voorbereid met bombardementen op de dijken. De geallieerde luchtmacht verwittigde de burgers op 2 oktober dat ze best konden vluchten en dijkbressen werden door de RAF gecreëerd tijdens aanvallen op 3, 7 en 11 oktober 1944. Met de inundatie van een groot deel van Walcheren hoopten de geallieerden de zestien Duitse artilleriestellingen te isoleren en de Duitse infanterie te belemmeren in hun bewegingsmogelijkheden.
Op 1 november werd Walcheren op drie plaatsen aangevallen. Soldaten staken vanuit Zuid-Beveland het Sloe over, vanuit Breskens werden Schotse eenheden de Schelde overgezet naar Vlissingen en vanuit zee werd een amfibische aanval op Westkapelle uitgevoerd. De verovering van de Duitse stellingen bij de Sloedam lukte pas na een amfibische landing in de rug van de Duitsers. De infanterietroepen die Vlissingen moesten veroveren, gingen in de Dokhaven aan land. Zij werden voorafgegaan door Britse en Franse commando’s, aangevuld met een sectie Nederlandse commando’s. Op 3 november viel de laatste Duitse bunker in Vlissingen.

Commando's kijken naar LCI's, infanterie-landingsvaartuigen, die bij de Oranjemolen bij Vlissingen troepen aanvoeren.

Commando’s kijken naar LCI’s, infanterie-landingsvaartuigen, die bij de Oranjemolen bij Vlissingen troepen aanvoeren.

Ook de zuidelijke Maasoever in geallieerde handen
Bij de landing te Westkapelle was bij de 4de Britse Brigade commandotroepen een speciale rol weggelegd voor 10th Interallied Commando. Deze eenheid was samengesteld met niet-Britse compagnieën (troops) commando’s. Vooral de Deense (Troop 5) en de Belgische (Troop 4) commando’s waren in het brandpunt van de gevechten aanwezig. Een sectie Nederlandse (Troop 2) commando’s werd als gidsen en tolken aan Britse troepen toegevoegd. De Belgische commando’s kregen bij de verovering van Westkapelle en de batterijen bij Domburg de volle laag en verloren 22 man, bijna een vierde van de eenheid. Op 8 november gaven de laatste Duitse eenheden in het bos- en duingebied tussen Domburg en Vrouwenpolder zich over.
Het front was ondertussen helemaal opgeschoven tot aan het Hollands Diep en de Maas; in de nacht van 8 op 9 november ontruimden de laatste Duitsers de zuidelijke Maasoever. De Belgische commando’s bleven tot eind januari 1945 op Walcheren. De Nederlandse Prinses Irenebrigade verbleef tussen november en april 1945 met bewakingsopdrachten op de eilanden.

Bij Westkapelle zijn Britse commandotroepen geland en marcheren nu landinwaarts.

Bij Westkapelle zijn Britse commandotroepen geland en marcheren nu landinwaarts.

Antwerpse haven open ondanks V-wapens
Met de verovering van Walcheren was de Schelde bevrijd. De rivier werd tussen 4 en 25 november door een honderdtal mijnenvegers, waaronder het Belgische 118de flottielje, ontmijnd. Op 28 november 1944 bereikte het eerste geallieerde konvooi de haven van Antwerpen. Aangezien de Duitsers met vliegtuigen en snelboten mijnen bleven leggen, en met miniduikboten aanvallen uitvoerden, diende het scheepsverkeer van en naar de haven achter mijnenvegers te varen. De haven lag wel buiten het bereik van Duitse artillerie, maar vanaf 11 oktober 1944 werd de eerste V1 op Antwerpen afgevuurd. Op 13 oktober viel de eerste V2. Naast lanceerbases in de Eifel werden vele V1 en V2 raketten, die op Antwerpen gericht waren, afgevuurd uit de regio’s Den Haag, Staveren en het gebied tussen Zwolle en Arnhem. Van de 2.525 V-wapens die in het Antwerpse neervielen, ontploften er ‘slechts’ 116 in het havengebied. Meer V-wapens vielen op Antwerpen zelf neer, met als climax de V2 die op 16 december 1944 cinema Rex raakte. Daarbij vielen 567 doden (waarvan 296 militairen) en 291 gewonden (waarbij 194 militairen). Diezelfde dag startte in de Ardennen het Duitse Von Rundstedt grondoffensief dat Antwerpen en de Scheldemonding moest heroveren. De Duitsers geraakten ternauwernood aan de Maas. Het begin van het einde ….
(Harry van Royen)

Geallieerde bevelhebbers nemen de situatie van het overstroomde Walcheren op, oktober 1945.

Geallieerde bevelhebbers nemen de situatie van het overstroomde Walcheren op, oktober 1945.

Er bestaat een museum dat uitsluitend gewijd is aan deze episode uit de tweede wereldoorlog.  Het betreft het FOR FREEDOM MUSEUM in de Ramskapellestraat 91, te Ramskapelle (deelgemeente van Knokke-Heist).Info: info@forfreedommuseum.be
In 2011 ontving het museum de Professor Eric Suyprijs als erkenning voor de jarenlange inzet van o.a. de heren Freddy en Dany Jones, zonen van een Engelse soldaat die aan deze Slag om de Schelde heeft deelgenomen, en die er in slaagden om het museum tot een belangwekkende historische evocatie te maken van de bevrijding van het Schelde- en Zwingebied in 1944.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder