Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Geen rassenprobleem

27 januari 2015 Siebrand Krul

Darwin zei het al: ‘Er zijn geen menselijke rassen. De mens is één soort’. Het recente ‘humane genoomproject’, dat de erfelijke informatie of DNA in kaart brengt, toont aan dat mensen gemiddeld slechts 0,1 procent van elkaar verschillen. Veruit de meeste variatie is te vinden bij de oudste volkeren, de oorspronkelijke woudbewoners van Afrika.

‘Toch blijft de focus liggen op het verschil, niet op de overeenkomsten’, zegt Linda Roodenburg. Anders dan een nuchtere studie is haar boek een persoonlijke zoektocht, bolstaand van reflectie, door het eeuwenoude bos van vooroordelen, hokjes denken, superioriteitsgevoel en eurocentrisme. Dit alles sprekend geïllustreerd met onbekend beeldmateriaal, onder meer uit het enorme fotoarchief van het Rijksmuseum voor Volkenkunde in Leiden. Verrassend, als er ook een foto van een Zeeuws meisje of een vrouw uit Gelderland opduikt tussen Zoeloes, Hottentotten en Aboriginals. De auteur vond haar inspiratie in haar directe woonomgeving, een multiculti-buurt van Rotterdam met wellicht de grootste etnische diversiteit van heel Nederland, en vertrekt vanuit haar eigen vooroordelen, warempel bevestigd door de buren, wat het extra intrigerend maakt.

Schedelmetingen, decennialang de gewoonste zaak van de (wetenschappelijke) wereld.

Schedelmetingen, decennialang de gewoonste zaak van de (wetenschappelijke) wereld.

Ook zijzelf, constateert ze, ontsnapt niet aan het taxeren en classificeren van mensengroepen. Die vaststelling maakt haar nieuwsgierig naar het historisch onderzoek van de 18de en de 19de eeuw, de bizarre wereld van schedelmeten, rassenkunde, evolutieleer en eugenetica. Daardoor belandt ze tegelijk ook in die van het onderzoek naar de kenmerken van criminelen en gestoorden. Samengevat, in de vele manieren om mensen te klasseren in soorten op basis van uiterlijke kenmerken, en zelfs de tot op heden verwoede pogingen om misdadigheid en agressiviteit van het aangezicht van delinquenten af te lezen. Volgens onderzoekers aan de Harvard University moeten we accepteren dat we denken in stereotypen. ‘Alleen mensen met het Williams Syndroom kennen geen impliciete vooroordelen over anderen. Die treden iedere vreemdeling onbevangen tegemoet, zonder negatieve of positieve associaties op grond van zijn of haar uiterlijk.’ Zie de mens – het clemente citaat van Pilatus – leest als een pleidooi voor een ander soort ruimdenkendheid dat de politieke correctheid inhaalt en de term racisme irrelevant tot betekenisloos maakt. ‘Uiteindelijk bestaat er geen rassenprobleem’, concludeert Roodenburg, ‘cultuur en klimaat maken het verschil.’ Een eyeopener voor achterhaalde ideeën.
(André Capiteyn)

Linda Roodenburg
Zie de mens. Over kijken en bekeken worden
Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam 2014
288 blz., € 34, 99 ISBN 978 90 450 2752 4

Lees nog veel meer interessante recensies in de nieuwste G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder