Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Een Tukker in het Panthéon

27 januari 2015 Siebrand Krul

In het Panthéon in Parijs staat in een lijst van Franse schrijvers, journalisten en andere beroemdheden die op het ‘Franse veld van eer’ zijn gestorven ook de naam van Jules Hedeman uit Almelo, een Twent of, geuzennaam, een Tukker. Hij is geboren op 22 oktober 1869 als zoon van een fabrikant en gestorven bij Verdun op 8 juni 1916. Wie was hij en hoe kwam hij in de Franse erengalerij?

Jarenlang behoort Jules Hedeman tot de bekendste en best betaalde journalisten ter wereld. Waarom de in 1911 tot Fransman genaturaliseerde Hedeman zich uiteindelijk opoffert in de modder van Verdun is een raadsel dat tot op de dag van vandaag zijn Nederlandse nazaten zowel als onderzoeker Nico van der Woude intrigeert.
Begin 1914 is Jules Hedeman op het hoogtepunt van zijn internationale roem en één van de toonaangevende politieke commentatoren in Europa. Hij is vanaf 1906 de chef buitenland van de gerenommeerde Franse krant Le Matin. De grondslag voor zijn faam als journalist wordt gelegd in februari 1904 als hij de primeur heeft van het uitbreken van de Russisch-Japanse oorlog. In hetzelfde jaar onthult hij dat Italiaanse spionnen kennis hebben vergaard over nieuw gebouwde grensforten in Zuid-Frankrijk. Het schandaal schokt Frankrijk en als dank voor de onthulling wordt Hedeman de hoge Franse onderscheiding ridder in het Legion d’Honneur toegekend. Het is slechts één van de onderscheidingen die hij – ook buiten de Franse grenzen – als eerbewijs ontvangt. Jules is op dat moment 35 jaar oud.

Jules Hedeman.

Jules Hedeman.

Globetrotter op jacht naar internationaal nieuws

Zijn journalistieke carrière was rond 1898 begonnen als correspondent in Londen voor de Franse krant Le Siècle. Twente had hij toen al een tijdje verlaten, voor onder andere een verblijf in Zuid-Afrika. Het leiden van de textielfabriek in Almelo laat hij over aan zijn familieleden. In 1890 wordt hij nog wel als medefirmant genoemd, maar in de praktijk stelt dit niets voor. Hedeman ziet niet Almelo maar Europa als zijn woon- en werkgebied. In 1900 maakt hij de overstap van Le Siècle naar Le Matin en door zijn nieuwe functie van chef buitenland is hij vanaf 1906 vaker buiten Parijs dan op de redactie. Hij reist naar waar het internationale nieuws te vinden is en bouwt zo een netwerk op, bestaande uit diplomaten,  ministers en regeringsleiders. In Washington gaat hij bijvoorbeeld op bezoek bij president Theodore Roosevelt, zowel als diens opvolger in 1909 William Howard Taft. In 1913 bezoekt hij de toenmalige president Thomas Woodrow Wilson om hem te interviewen voor Le Matin.
Het is een leven van reizen in treinen, hotelkamers en hutten op oceaanstomers en met de telegraaf als medium om in contact te blijven met de redactie in Parijs en zo te zorgen dat zijn reportages en analyses worden gepubliceerd. Hij wordt gelezen en gewaardeerd door de burgerlijke elite zowel als politici in en buiten Frankrijk.

Canard: er komt géén oorlog

In juli 1914 maakt Hedeman als chef buitenlandredactie van Le Matin deel uit van het reisgezelschap van de Franse president Raymond Poincaré. Deze heeft met de tsaar in Sint-Petersburg overleg over de dreigende crisis in Europa, na de dodelijke aanslag op 28 juni in Sarajewo door een Servische extremist op troonopvolger Frans Ferdinand van Oostenrijk-Hongarije. Vervolgens reist Hedeman naar Berlijn om de meningen van diplomaten en regeringskringen van het Duitse keizerrijk te achterhalen. Hij schrijft tot 28 juli (!) – wanneer Oostenrijk-Hongarije het koninkrijk Servië de oorlog verklaart – telkens in zijn analyses van de situatie dat er geen oorlog zal komen. Volgens zijn Franse, Russische en Duitse bronnen zou oorlog ook niet nodig zijn om de Europese crisis tot een oplossing te brengen. Hebben zijn diplomatieke bronnen hem in Parijs, Sint Petersburg en Berlijn zand in de ogen gestrooid? Of schrijft hij tegen beter weten in om zo bij te dragen aan het voorkomen van een Europese oorlog? Het is een vraag waar onderzoeker Nico van der Woude in Almelo tot nu toe geen eenduidig antwoord op heeft gevonden. Wel is duidelijk dat Hedeman er ondanks zijn kennis van zaken en contacten driedubbel naast zit. Het is de grootste ‘canard’ oftewel miskleun, in zijn journalistieke carrière.

Hedemans laatste schrijfsel.

Hedemans laatste schrijfsel.

In het archief van de Almelose textielfamilie Hedeman is informatie uit juni 1916 waarin Jules stelt; ‘Zeker, ik heb ongelijk gehad en ik wist het niet. Maar ik heb nooit één regel getelegrafeerd zonder dat zij die wel wisten, ze gelezen hadden en goedgekeurd. Als ik me vergist heb, dan heeft men mij bedrogen.’

Journalist wordt soldaat

Nadat Duitsland op 3 augustus Frankrijk de oorlog had verklaard moest Hedeman hals over kop Berlijn verlaten omdat hij het risico liep om als Frans staatsburger – in 1911 was hij als Fransman genaturaliseerd – te worden geïnterneerd. Op weg naar Parijs heeft hij waarschijnlijk besloten om te stoppen met zijn werk bij Le Matin en soldaat te worden. Volgens de bronnen maakt hij namelijk reeds op 17 augustus als 44-jarige deel uit van de Infanterie Territoriale. Deze troepen, bestaande uit oudere mannen, worden achter het front ingezet voor bewakingsdiensten. Hedeman wil echter naar het front en krijgt dit ook voor elkaar. Daar toont hij grote dapperheid en wordt bevorderd tot vaandeldrager van zijn regiment. Uiteindelijk is hij luitenant-vaandrig als hij op 8 juni 1916 oostelijk van Verdun een aanval leidt bij het gehucht Damloup. De precieze omstandigheden van zijn dood zijn niet bekend, wel dat zijn lijk in een massagraf terecht is gekomen. Tegen een vriend had hij een maand eerder opgemerkt; ‘Frankrijk is een land, mooi genoeg om er voor te sterven. Ik ben tevreden het mijn leven te geven.’

Hedeman onder de Franse wapenen.

Hedeman onder de Franse wapenen.

Vader Hartog Hedeman in Almelo laat in verschillende landelijke kranten en het lokaal verschijnende Twentsch Zondagschblad een rouwadvertentie zetten met de tekst; ‘Wij ontvingen de treurige mededeeling, dat den 8sten juni voor Verdun sneuvelde onze innig geliefde Zoon, Broeder en Behuwde Broer Jules Hedeman, Luitenant-Vaandrig in Franschen Dienst in den ouderdom van 46 jaar.’
(Dick Schlüter)

(Openingsbeeld: interieur van het Panthéon in Parijs)

Lees de rest van het artikel, met bijzondere foto’s, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slecht € 5,50. Kijk op de website voor een proefabonnement.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder