Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Papieren troost

06 januari 2015 Siebrand Krul

In het humanintrestprogramma ‘Iedereen beroemd’ dat de Vlaamse openbare omroep uitzendt, bezorgt reporter Arnout Hauben een brief aan de nabestaanden van Belgische soldaten die bij de slag van Halen gevochten hadden, afgestempeld op 16 augustus 1914. De verloren gewaande postzak is recent bij verbouwingswerken opgedoken. Het levert vaak aangrijpende televisie op wanneer de familieleden de brief, opgesteld in ‘schoon Vlaams’, als een relikwie in handen krijgen. Brieven schrijven en dagboeken bijhouden waren een moment van troost en verpozing voor duizenden soldaten.

Ook Gust Balthazar (°1893) bevond zich in de achterhoede van het Belgische leger nabij Halen, raakte gewond en kwam uiteindelijk in het krijgsgevangenenkamp in Soltau terecht. Hij hield daar op onregelmatige basis een dagboek bij. Kennelijk verliep het leven er routineus. Meestal noteerde hij droogweg ‘Niets bizonders’. De meeste aandacht ging naar de lezingen en lessen die Balthazar mede organiseerde om het culturele peil van de Vlaamse medegevangenen op te krikken. Anders dan zijn leermeester Edward Anseele, de grondlegger van het Gentse biefstukkensocialisme, zag Balthazar de Vlaamse strijd wél als een vorm van sociale strijd.
Intellectueel veel bruisender waren de oorlogsjaren van Leo Picard (°1888). Zijn dagboek is stilistisch ook veel rijker en gevarieerder. Onder invloed van Domela Nieuwenhuis volgde Picard aanvankelijk als hoofdredacteur van ‘De Vlaamsche Stem’ een radicaal anti-Belgische en pro-Duitse koers. Al snel volgde de ontgoocheling want ‘ik heb het gevoel dat ik uit liefdadigheid (door de Duitsers) onderhouden word’. Hij vertrok in 1915 naar Den Haag waar hij als freelance journalist aan de kost kwam en tot de kring van Derk Hoek en Frederik Gerretson behoorde.
De dagboeken en de levensverhalen zijn voortreffelijk ingeleid en geannoteerd, met indices op namen en met foto’s uit het familiearchief. Maar dat dit boek ‘nieuwe inzichten’ zou opleveren zoals op de achterflap staat te lezen, is wel enigszins overtrokken.
Luc Minten
Herman Balthazar en Nico Van Campenhout
Twee jonge Vlamingen in de Grooten Oorlog. Oorlogsdagboeken en levensverhaal van de flaminganten August Balthazar en Leo Picard
Lannoo, Tielt 2014
384 blz., € 24,99, ISBN 978 94 0141 148 6


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder