Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De Merode bekeken

17 december 2014 Siebrand Krul

In 1950 besloot de oude adellijke familie de Merode 750 meter familiearchief in bewaring te geven aan het Algemeen Rijksarchief in Brussel en zo beschikbaar te stellen voor historisch onderzoek. Decennia van inventarisatie later werd op 23 oktober 2014 een archiefgids over het Merode-archief en een eerste analytische inventaris voorgesteld. Het Merode-archief is het op één na grootste familiearchief van België, na dat van de Arenbergs. Het bestrijkt maar liefst 900 jaar geschiedenis.

Het oudste document dateert van 1040, het recentste van 1950. Naast de archieven van de oudste familietak, die van de markiezen van Westerloo, zijn ook de archieven van uitgestorven familietakken bewaard, met name van de prinsen van Rubempré, de markiezen van Deinze en Trélon en de graven van Thiant en Waroux. Zoals gebruikelijk bevat het archief de Merode Westerloo ook documenten van aanverwante families die op zich al volwaardige archiefbestanden vormen. De voornaamste deelarchieven zijn de archieven van de families Berghes, Jauche-Mastaing, Nassau-Hadamar, Nassau-Siegen (katholieke tak), Ongnies, Rubempré en Trazegnies.

Uitgebreide bezittingen
Voor genealogen vormt het archief een onuitputtelijke informatiebron, maar ook voor heemkundigen. De stukken van zakelijke aard hebben betrekking op bezittingen in alle Belgische provincies, in Duitsland, Frankrijk en Nederland. Het betreft zonder enige twijfel een archiefbestand met een Europese dimensie.
De inventarisatie van dit gigantische archiefbestand begon in 1895. Tien archivarissen hebben er achtereenvolgens aan gewerkt. Aangezien elke archivaris volgens de methodes en met de middelen van zijn tijd werkte, was de toegankelijkheid van het archief erg complex. De ene archivaris vulde een archiefdoos met als enige identificatie ‘briefwisseling 18de eeuw’, een andere vatte een inventarisatie tot op stukniveau aan en beschreef elke brief apart.
De gids voor de gebruiker die nu verschijnt, biedt een overzicht van de verschillende werkmethodes van de archivarissen en van de toegangen die ze elk hebben gemaakt. Er zijn ook lijsten opgemaakt van familie- en plaatsnamen waarvoor archiefmateriaal aanwezig is.
Naast de gids verschijnt het eerste deel van de analytische inventaris van het familiearchief de Merode Westerloo, gewijd aan de stukken van persoonlijke aard van de familie de Merode (185 s.m.). De inventaris biedt een homogeen overzicht van archiefbestanddelen die in het verleden zeer heterogeen werden beschreven. De inventaris bevat 13.966 inventarisnummers, waarvan meer dan de helft betrekking heeft op briefwisseling, geordend op naam van de correspondent: samen goed voor maar liefst 57.000 brieven (vnl. 17de-19de eeuw). Daarnaast beschrijft de inventaris stukken van genealogische en heraldische aard, huwelijkscontracten, testamenten, diploma’s, boedelbeschrijvingen, procesdossiers, enz. Geschikte materie kortom voor de studie van de geschiedenis van de adel en voor de mentaliteitsgeschiedenis.
De inventarissen zijn te vinden in de webshop van het Rijksarchief of via een mailtje naar publicat@arch.be.
(Foto: Kasteel Westerlo/foto Micha de Vries)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder